Người nghèo và người giàu

Ngày xửa ngày xưa, khi Chúa trời còn tự mình đi lại trên mặt đất giữa loài người, có một buổi chiều Ngài mệt mỏi, mà đêm đã ập xuống trước khi Ngài tìm được quán trọ. Trên con đường trước mặt có hai ngôi nhà đối diện nhau, một ngôi to đẹp, một ngôi nhỏ bé nghèo nàn. Ngôi nhà to là của một người giàu, ngôi nhà nhỏ là của một người nghèo.

Chúa nghĩ: "Ta ghé người giàu thì không làm phiền gì người ta. Ta sẽ ngủ nhờ nhà ông ấy."

Nghe có tiếng gõ cửa, người giàu mở cửa sổ ra, hỏi người lạ tìm gì. Chúa đáp:

— Tôi xin được ngủ nhờ một đêm.

Người giàu nhìn người lữ khách từ đầu tới chân. Thấy Ngài ăn mặc giản dị, chẳng có vẻ gì là người có nhiều tiền trong túi, ông ta lắc đầu mà nói:

— Tôi không cho ông ở được. Các buồng nhà tôi chất đầy cỏ thuốc với hạt giống. Ai gõ cửa tôi cũng cho ngủ nhờ thì chính tôi cũng phải cầm gậy đi ăn mày mất. Ông tìm chỗ khác mà nghỉ.

Nói rồi ông ta đóng sập cửa sổ, để Chúa đứng trơ ở đó. Chúa quay lưng, đi sang ngôi nhà nhỏ. Ngài vừa gõ cửa, người nghèo đã mở then cánh cửa nhỏ, mời người lữ khách vào. Ông nói:

— Ông cứ ở lại đây qua đêm. Trời tối rồi, hôm nay ông không đi tiếp được đâu.

Chúa ưng lòng, bước vào nhà. Vợ người nghèo bắt tay Ngài, chào đón, mời Ngài cứ tự nhiên, có gì dùng nấy, nhà chẳng có nhiều, nhưng có gì thì xin dâng hết lòng. Rồi bà bắc khoai tây lên bếp, trong lúc khoai đang luộc, bà đi vắt sữa con dê để có chút sữa ăn kèm.

Dọn bàn xong, Chúa ngồi xuống ăn cùng hai ông bà. Bữa ăn đạm bạc mà Ngài thấy ngon miệng, vì những gương mặt quanh bàn đều vui vẻ.

Ăn xong, tới giờ đi ngủ, bà vợ lén gọi chồng ra mà nói:

— Ông ơi, đêm nay vợ chồng mình trải rơm nằm đất, để người lữ khách tội nghiệp nằm giường mình mà nghỉ ngơi. Ông ấy đi bộ suốt ngày, ai mà chẳng mệt.

— Tôi sẵn lòng lắm, — ông chồng đáp, — để tôi mời ông ấy.

Ông tới bên Chúa, xin Ngài nếu không phiền thì lên giường của ông bà mà nằm nghỉ cho thoải mái. Chúa không muốn chiếm chỗ ngủ của hai ông bà già, nhưng hai ông bà cứ nài mãi, cuối cùng Ngài đành lên giường nằm, còn hai ông bà trải rơm nằm dưới đất.

Sáng hôm sau, trời chưa sáng hai ông bà đã dậy, nấu bữa sáng cho khách, nhà có gì ngon nhất thì làm. Khi nắng đã rọi qua ô cửa sổ nhỏ, Chúa thức dậy, lại ăn cùng hai ông bà, rồi định lên đường. Ra tới cửa, Ngài quay lại mà nói:

— Vì ông bà có lòng thương người, lại sống ngay lành, ông bà hãy ước ba điều, ta sẽ cho được như ý.

Người nghèo nói:

— Tôi còn ước gì hơn là được hưởng phúc đời đời, và hai vợ chồng tôi còn sống ngày nào thì được khoẻ mạnh ngày ấy, có đủ miếng ăn hằng ngày. Điều thứ ba thì tôi chẳng biết ước gì nữa.

Chúa nói:

— Ông không muốn ước một ngôi nhà mới thay cho ngôi nhà cũ sao?

— Ồ có chứ, — người đàn ông nói, — nếu được cả điều ấy nữa thì tôi mừng lắm.

Chúa bèn cho hai ông bà được như ước nguyện, biến ngôi nhà cũ thành ngôi nhà mới, chúc phúc cho họ thêm một lần nữa, rồi lên đường.

Khi người giàu thức dậy thì trời đã sáng bảnh. Ông ta tì người bên cửa sổ, thấy bên kia đường có một ngôi nhà mới tinh tươm, lợp ngói đỏ, ở chỗ trước kia là túp lều cũ. Ông ta tròn mắt, gọi vợ tới mà bảo:

— Bà xem này, chuyện gì thế? Tối qua cái túp lều tồi tàn vẫn còn đó, mà sáng nay đã có ngôi nhà mới đẹp đẽ. Bà chạy sang hỏi xem sao lại thế.

Bà vợ sang hỏi người nghèo. Ông kể:

— Tối qua có một người lữ khách tới xin ngủ nhờ. Sáng nay lúc từ biệt, ông ấy cho chúng tôi ba điều ước: được hưởng phúc đời đời, được khoẻ mạnh suốt đời này, có đủ miếng ăn hằng ngày, và sau cùng là một ngôi nhà mới đẹp đẽ thay cho túp lều cũ.

Vợ người giàu vội chạy về kể cho chồng nghe đầu đuôi. Người chồng nói:

— Tức chết đi được! Giá mà ta biết trước! Người lạ ấy đã tới đây trước, muốn ngủ nhờ nhà ta, thế mà ta lại đuổi đi.

Bà vợ bảo:

— Ông nhanh lên, nhảy lên ngựa mà đuổi theo, vẫn còn kịp đấy. Rồi ông cũng phải xin cho được ba điều ước.

Người giàu nghe theo lời khuyên hay, phóng ngựa đi, đuổi kịp được Chúa. Ông ta nói năng ngọt ngào, xin Ngài đừng giận vì đã không được mời vào ngay, chẳng qua lúc ấy ông ta đang đi tìm chìa khoá cửa, thì Ngài đã đi mất. Lần sau Ngài có đi ngang qua, nhất định phải ghé nhà ông ta.

— Được, — Chúa nói, — nếu ta có dịp quay lại, ta sẽ ghé.

Người giàu bèn hỏi ông ta có được ước ba điều như người hàng xóm không. Chúa bảo được thì được, nhưng chẳng tốt cho ông ta đâu, tốt hơn hết là đừng ước gì. Người giàu nói ông ta sẽ tự chọn được những điều mang lại hạnh phúc cho mình, miễn là biết chắc chúng sẽ thành sự thật. Chúa nói:

— Ông cứ cưỡi ngựa về nhà. Ông ước ba điều gì, ba điều ấy sẽ thành.

Thế là người giàu được như ý, cưỡi ngựa về, bắt đầu suy tính xem nên ước gì. Mải suy nghĩ, ông ta thả lỏng dây cương, con ngựa bắt đầu nhảy cẫng lên, làm ông ta cứ bị cắt ngang dòng suy nghĩ, chẳng sao gom được ý. Ông ta vỗ vỗ cổ ngựa mà bảo:

— Ngoan nào, Li-dơ.

Nhưng con ngựa lại chồm lên. Cuối cùng ông ta bực mình quá, mất kiên nhẫn quát lên:

— Tao ước gì mày gãy cổ đi cho rồi!

Lời vừa thốt ra, uỵch một cái, ông ta ngã lăn xuống đất, con ngựa nằm chết, không động đậy nữa. Thế là điều ước thứ nhất đã thành.

Nhưng vì vốn tính keo kiệt, ông ta không nỡ bỏ lại bộ yên cương, bèn tháo ra, vác lên lưng, rồi phải đi bộ. Ông ta tự an ủi: "Mình vẫn còn hai điều ước."

Ông ta lững thững bước trên đường cát. Tới trưa, nắng gắt như thiêu, người nóng hầm hập, bực bội khó chịu. Cái yên đè nặng trên lưng, mà ông ta vẫn chưa nghĩ ra nên ước gì. Ông ta tự nhủ:

— Dù mình có ước hết các vương quốc, hết kho báu trên đời, thì sau đó thế nào cũng còn nghĩ ra thứ này thứ nọ, cái ấy mình biết trước rồi. Nhưng mình sẽ sắp xếp sao cho không còn gì để mà ước nữa.

Rồi ông ta thở dài:

— Phải chi mình là gã nông dân xứ Ba-vi-e, gã cũng được ba điều ước. Gã ấy mới khéo xoay xở, điều thứ nhất gã ước thật nhiều bia, điều thứ hai gã ước được bia nhiều bằng sức gã uống, điều thứ ba gã ước thêm một thùng bia nữa.

Có lúc ông ta tưởng đã nghĩ ra được rồi, nhưng nghĩ lại thì vẫn thấy ít quá. Rồi ông ta chợt nghĩ tới bà vợ đang sung sướng biết bao, ngồi ở nhà trong căn phòng mát mẻ mà ăn uống ngon lành. Nghĩ thế ông ta tức lắm, và chẳng để ý, ông ta buột miệng:

— Ước gì bà ấy ngồi ở nhà trên cái yên này mà không xuống được, thay vì ta phải vác nó trên lưng thế này.

Lời cuối cùng vừa ra khỏi miệng thì cái yên biến khỏi lưng ông ta, ông ta biết điều ước thứ hai cũng đã thành. Bấy giờ ông ta mới nóng ruột thật sự, cắm đầu chạy về, định một mình vào buồng ngồi suy tính một điều thật lớn cho điều ước cuối cùng.

Nhưng về tới nơi, vừa mở cửa phòng, đã thấy vợ ngồi chễm chệ trên cái yên giữa phòng, không xuống được, đang kêu khóc ầm ĩ. Ông ta bảo:

— Bà cứ yên tâm, tôi sẽ ước cho bà tất cả của cải trên đời, bà cứ ngồi yên đấy.

Nhưng bà vợ mắng ông ta là đồ đầu đất:

— Tất cả của cải trên đời thì giúp gì được tôi, khi tôi ngồi dính trên cái yên này. Ông đã ước cho tôi lên đây, thì ông phải giúp tôi xuống.

Muốn hay không, ông ta cũng đành phải dùng điều ước thứ ba, ước cho vợ thoát khỏi cái yên mà bước xuống được. Điều ước lập tức thành sự thật.

Thế là ông ta chẳng được gì ngoài bực mình, khổ sở, ăn mắng và mất toi một con ngựa. Còn hai ông bà nghèo thì sống vui vẻ, yên bình, ngay lành cho tới ngày cuối đời đầy phúc đức.

— Hết —