Người tuyết

— Người tôi cứ kêu răng rắc, lạnh dễ chịu quá đi mất! Người tuyết nói. Gió rét cắt da cắt thịt thế này mới gọi là sống chứ! Còn cái mụ đỏ rực đằng kia, mụ cứ trừng trừng nhìn tôi!

Ông nói về mặt trời, lúc ấy sắp lặn.

— Mụ đừng hòng làm tôi chớp mắt, tôi giữ chặt hai mảnh của tôi được mà.

Hai con mắt của ông là hai mảnh ngói vỡ hình tam giác to tướng. Cái miệng là một khúc cào cỏ cũ, vì thế ông có cả răng.

Ông ra đời giữa tiếng reo hò "Hoan hô!" của lũ trẻ, được chào đón bằng tiếng nhạc ngựa leng keng và tiếng roi quất đen đét của những chiếc xe trượt tuyết.

Mặt trời lặn. Trăng rằm lên, tròn và to, trong vắt và đẹp đẽ trên nền trời xanh.

— Mụ lại ló ra ở phía bên kia rồi! Người tuyết nói. Ông tưởng đó là mặt trời hiện ra lần nữa. Tôi đã chữa được cái tật trừng mắt của mụ rồi! Giờ mụ cứ việc treo đó mà soi sáng, cho tôi ngắm mình. Giá mà tôi biết người ta làm cách nào để di chuyển nhỉ! Tôi muốn đi lắm! Đi được thì bây giờ tôi xuống trượt băng như tôi thấy lũ trẻ trượt. Nhưng tôi không biết chạy.

— Gâu! Gâu! Đi đi! Đi đi! Con chó xích già sủa lên.

Giọng nó hơi khàn. Nó bị khàn từ hồi còn là chó nuôi trong nhà, nằm dưới gầm lò sưởi.

— Mặt trời sẽ dạy cho ông biết chạy! Tôi đã thấy thế với người tiền nhiệm của ông năm ngoái, và người tiền nhiệm của người ấy nữa. Đi đi! Đi đi! Và tất cả đều đi mất!

— Tôi không hiểu anh nói gì cả, anh bạn ạ! Người tuyết nói. Cái mụ trên kia sẽ dạy tôi chạy à?

Ông nói về mặt trăng.

— Phải rồi, lúc nãy tôi nhìn chằm chằm vào mụ thì mụ chạy thật, giờ mụ lại rón rén ló ra từ phía khác.

— Ông chẳng biết gì cả! Con chó xích nói. Mà cũng phải thôi, ông vừa mới được người ta đắp lên mà! Cái ông đang nhìn bây giờ gọi là mặt trăng. Cái vừa đi lúc nãy là mặt trời. Mai mụ ấy lại tới, và mụ sẽ dạy ông chạy xuống tận hào nước dưới chân tường. Sắp đổi thời tiết rồi, tôi cảm thấy ở cái chân sau bên trái, nó đang nhức nhối đây. Sắp đổi trời rồi.

— Tôi không hiểu anh ta. Người tuyết nói. Nhưng tôi có cảm giác anh ta đang nói điều gì không hay. Cái mụ trừng mắt rồi lặn mất, cái mụ anh ta gọi là mặt trời ấy, cũng chẳng phải bạn tôi, tôi linh cảm như thế.

— Đi đi! Đi đi! Con chó xích sủa, xoay ba vòng quanh mình, rồi chui vào chuồng nằm ngủ.

Thời tiết đổi thật. Sáng sớm, một làn sương mù dày đặc, ẩm lạnh trùm lên khắp vùng. Lúc rạng đông, gió nổi lên, lạnh buốt, băng giá bám chặt khắp nơi. Nhưng khi mặt trời mọc thì cảnh vật mới đẹp làm sao! Tất cả cây cối, bụi rậm đều phủ một lớp sương muối, như cả một rừng san hô trắng, như thể mọi cành cây đều nở đầy những bông hoa trắng muốt. Muôn vàn nhánh cây nhỏ li ti, những nhánh mà mùa hè bị lá che khuất chẳng ai nhìn thấy, giờ hiện ra từng nhánh một. Trông như một tấm đăng ten trắng tinh, lấp lánh, như có một luồng ánh sáng trắng toả ra từ mỗi cành cây. Cây bạch dương rủ cành đung đưa trong gió, đầy sức sống như cây cối mùa hè. Đẹp không gì sánh nổi! Rồi khi mặt trời chiếu sáng, chao ôi, cả cảnh vật lấp lánh như được rắc bụi kim cương, và trên lớp tuyết phủ mặt đất, những viên kim cương lớn nhấp nháy, hoặc như có vô vàn ngọn nến nhỏ xíu đang cháy, còn trắng hơn cả tuyết trắng.

— Đẹp không gì sánh nổi! Một cô gái trẻ nói.

Cô cùng một chàng trai bước ra vườn, dừng lại ngay cạnh người tuyết, ngắm những hàng cây lấp lánh.

— Mùa hè cũng chẳng có cảnh nào đẹp hơn! Cô nói, đôi mắt sáng ngời.

— Mà mùa hè thì làm gì có anh chàng nào như anh chàng này. Chàng trai nói, chỉ vào người tuyết. Anh ta tuyệt lắm.

Cô gái bật cười, gật đầu chào người tuyết, rồi cùng bạn nhảy nhót trên tuyết, tuyết kêu lạo xạo dưới chân như đang giẫm lên bột hồ.

— Hai người ấy là ai thế? Người tuyết hỏi con chó xích. Anh ở trang trại này lâu hơn tôi, anh có biết họ không?

— Biết chứ! Con chó xích nói. Cô ấy từng vuốt ve tôi, cậu ấy từng cho tôi một khúc xương. Hai người ấy thì tôi không cắn.

— Nhưng họ là gì ở đây? Người tuyết hỏi.

— Một đôi người yêu! Con chó xích nói. Họ sẽ dọn về ở chung một cái chuồng chó và cùng nhau gặm xương. Đi đi! Đi đi!

— Hai người ấy có quan trọng như anh với tôi không? Người tuyết hỏi.

— Họ là người nhà chủ mà! Con chó xích nói. Mới ra đời hôm qua thì đúng là biết được chẳng bao nhiêu, tôi thấy rõ điều đó ở ông! Tôi thì có tuổi, có hiểu biết, tôi biết hết mọi người trong trang trại này! Mà tôi đã từng có một thời không phải đứng đây trong giá rét với sợi xích thế này. Đi đi! Đi đi!

— Cái lạnh thì dễ chịu lắm. Người tuyết nói. Kể đi, kể đi! Nhưng anh đừng giật xích loảng xoảng, nghe thế người tôi lại rạn ra.

— Đi đi! Đi đi! Con chó xích sủa. Tôi từng là một con chó con, bé bỏng và xinh xắn, người ta bảo thế. Hồi ấy tôi nằm trên ghế bọc nhung trong nhà, nằm trong lòng các ông bà chủ lớn nhất. Người ta hôn lên mõm tôi, lấy khăn tay thêu lau chân cho tôi. Người ta gọi tôi là "Bé Xinh Nhất", là "Cục Cưng Bé Bỏng". Nhưng rồi tôi lớn quá, họ không thích nữa, thế là họ cho tôi bà quản gia. Tôi xuống ở tầng hầm! Đứng đây ông nhìn vào được đấy, ông nhìn xuống được căn buồng nơi tôi từng làm chủ, vì ở chỗ bà quản gia thì tôi làm chủ. Chỗ ấy tất nhiên kém sang hơn trên lầu, nhưng dễ chịu hơn. Tôi không bị lũ trẻ ôm ghì, kéo lê khắp nơi như trên lầu. Tôi được ăn ngon như trước, mà còn nhiều hơn trước nữa! Tôi có cái gối riêng, lại có một cái lò sưởi. Vào mùa này, lò sưởi là thứ tuyệt vời nhất trên đời! Tôi chui tọt vào hẳn dưới gầm lò, tới mức chẳng ai nhìn thấy tôi đâu. Ôi, cái lò sưởi ấy, đến giờ tôi vẫn còn mơ thấy. Đi đi! Đi đi!

— Lò sưởi đẹp lắm à? Người tuyết hỏi. Nó có giống tôi không?

— Nó ngược hẳn với ông! Nó đen như than! Nó có cái cổ dài với cái bầu bằng đồng. Nó ăn củi, ăn tới mức lửa phun ra đằng miệng. Phải nằm sát bên cạnh nó, sát sạt, chui vào dưới gầm nó, thì mới sướng làm sao! Đứng chỗ ông, nhìn qua cửa sổ là ông thấy nó ngay!

Người tuyết nhìn, và quả thật ông thấy một vật đen bóng loáng, có cái bầu bằng đồng, ánh lửa hắt ra từ phía dưới. Người tuyết bỗng thấy trong mình là lạ. Ông có một cảm giác mà chính ông cũng không hiểu nổi. Một điều gì đó ập đến với ông, điều ông chưa từng biết, nhưng con người ai cũng biết, trừ khi họ là người tuyết.

— Thế sao anh lại rời bỏ cô ấy? Người tuyết hỏi. Ông cảm thấy lò sưởi hẳn là một nàng. Sao anh nỡ rời bỏ một chỗ như thế?

— Tôi buộc phải thế. Con chó xích nói. Người ta quẳng tôi ra ngoài, xích tôi ở đây. Tôi đã cắn vào chân cậu chủ nhỏ nhất, vì cậu ấy giật mất khúc xương tôi đang gặm. Xương đổi xương, tôi nghĩ thế! Nhưng người ta chẳng coi thế là phải, và từ đó tôi bị xích ở đây, mất cả giọng trong trẻo. Nghe xem tôi khàn chưa này: Đi đi! Đi đi! Thế là hết chuyện.

Người tuyết không nghe nữa. Ông cứ nhìn mãi vào tầng hầm của bà quản gia, vào căn buồng có cái lò sưởi đứng trên bốn chân sắt, to cỡ bằng chính người tuyết.

— Trong người tôi cứ kêu răng rắc lạ lắm! Ông nói. Chẳng lẽ tôi không bao giờ vào được trong đó sao? Đó là một ước muốn hồn nhiên, mà những ước muốn hồn nhiên của chúng ta hẳn phải được thoả nguyện chứ. Đó là ước muốn cao nhất, ước muốn duy nhất của tôi, không được thoả thì gần như là bất công. Tôi phải vào trong ấy, tôi phải được tựa vào nàng, dù có phải làm vỡ cửa sổ.

— Ông chẳng bao giờ vào được đâu. Con chó xích nói. Mà có tới được bên lò sưởi thì ông cũng đi đi! Đi đi!

— Tôi cũng sắp đi rồi. Người tuyết nói. Tôi nghĩ tôi sắp gãy làm đôi mất.

Suốt cả ngày người tuyết đứng nhìn qua cửa sổ. Lúc chạng vạng, căn buồng càng thêm ấm cúng mời gọi. Cái lò sưởi toả ra một thứ ánh sáng dịu dàng, mặt trăng không có, mặt trời cũng không có, chỉ lò sưởi mới có, khi trong bụng nó có gì đó. Mỗi khi có người mở cửa, ngọn lửa lại phụt ra, vì nó quen thế. Ánh lửa đỏ rực hắt lên khuôn mặt trắng của người tuyết, đỏ rực lên tận ngực ông.

— Tôi không chịu nổi nữa. Ông nói. Nàng thè lưỡi ra trông mới duyên dáng làm sao!

Đêm dài lắm, nhưng với người tuyết thì không. Ông đứng chìm trong những ý nghĩ đẹp đẽ của mình, những ý nghĩ đông cứng lại tới mức kêu răng rắc.

Sáng ra, cửa sổ tầng hầm đã đóng băng, phủ đầy những bông hoa băng đẹp nhất mà một người tuyết có thể mong muốn, nhưng chúng che mất cái lò sưởi. Ô kính không chịu tan băng, ông không nhìn thấy nàng nữa. Trời rét cắt da, tuyết kêu lạo xạo, đúng là thứ thời tiết một người tuyết phải thích mê, nhưng ông chẳng vui chút nào. Ông có thể, và đáng lẽ phải thấy mình hạnh phúc lắm, nhưng ông không hạnh phúc. Ông mắc bệnh nhớ lò sưởi.

— Đó là một chứng bệnh nặng đối với người tuyết. Con chó xích nói. Tôi cũng từng mắc bệnh ấy, nhưng tôi khỏi rồi. Đi đi! Đi đi! Sắp đổi trời rồi.

Và trời đổi thật, tuyết bắt đầu tan.

Trời càng ấm thì người tuyết càng gầy đi. Ông chẳng nói gì, chẳng than thở gì, và đó chính là dấu hiệu chắc chắn.

Một buổi sáng ông đổ sụp xuống. Chỗ ông đứng chỉ còn trơ lại một vật giống như cán chổi chĩa lên trời. Đó là cái cọc lũ trẻ đã cắm xuống để đắp ông quanh nó.

— Giờ thì tôi hiểu vì sao ông ta nhớ nhung như thế! Con chó xích nói. Trong người ông ta có một cái que cời lò! Chính nó đã cựa quậy trong ông ta. Giờ thì qua rồi. Đi đi! Đi đi!

Và chẳng bao lâu sau, mùa đông cũng qua.

— Đi đi! Đi đi! Con chó xích sủa.

Còn mấy cô bé trong trang trại thì hát:

"Mọc lên đi hỡi cỏ thơm, xanh tươi khắp chốn,
Liễu ơi treo găng len xám lên cành,
Sơn ca, cu gáy về đây hát cùng chúng mình,
Cuối tháng hai rồi, xuân đã sang!
Cúc cu! Líu lo! Tớ hát theo nào,
Mặt trời ơi, hãy về thăm chúng tớ luôn luôn!"

Thế là chẳng còn ai nghĩ tới người tuyết nữa.

— Hết —