Những điều cây kế từng trải qua

Toà trang viên của vị lãnh chúa có một khu vườn tuyệt đẹp, chăm chút kỹ lưỡng, đầy những cây quý, hoa lạ. Khách của chủ nhân ai cũng trầm trồ khen ngợi. Người quanh vùng, cả trên tỉnh lẫn dưới quê, ngày chủ nhật, ngày lễ lại kéo tới xin phép vào xem vườn. Thậm chí cả trường học cũng dắt nhau tới tham quan.

Bên ngoài vườn, sát hàng rào cạnh đường cái, có một cây kế to lớn, từ gốc toả ra tứ phía, đến mức có thể gọi là một bụi kế. Chẳng ai nhìn tới nó, trừ con lừa già kéo xe cho cô bán sữa. Con lừa hay vươn cổ về phía cây kế mà bảo:

— Mày đẹp lắm. Tao muốn ăn mày quá!

Nhưng sợi dây buộc nó không đủ dài để nó với tới mà ăn.

Ở trang viên đang có nhiều khách lắm, toàn những người rất sang trọng từ kinh đô về. Có những cô gái trẻ xinh đẹp, trong số ấy có một tiểu thư từ rất xa tới. Cô từ xứ Xcốt-len sang, dòng dõi cao quý, nhiều đất đai, nhiều vàng bạc. Không ít chàng trai bảo nhau rằng đó là một cô dâu đáng để chinh phục, và các bà mẹ của họ cũng nói y như thế.

Đám thanh niên vui chơi trên bãi cỏ, chơi đánh bóng. Họ dạo giữa những khóm hoa, cô gái nào cũng ngắt một bông hoa cài lên khuyết áo một chàng trai. Nhưng cô tiểu thư Xcốt-len cứ nhìn quanh mãi, lưỡng lự. Chẳng bông hoa nào có vẻ hợp ý cô. Rồi mắt cô lướt qua hàng rào. Bên ngoài là bụi kế lớn với những bông hoa xanh pha đỏ, chắc nịch. Cô trông thấy chúng, mỉm cười, rồi nhờ cậu con trai chủ nhà hái cho mình một bông.

Cô nói:

— Đó là hoa của xứ Xcốt-len. Nó nở trên huy hiệu của đất nước tôi. Anh hái cho tôi bông hoa đằng kia nhé.

Chàng trai mang về bông đẹp nhất, ngón tay bị đâm chảy máu chẳng kém gì nếu hái từ bụi hồng nhiều gai nhất.

Cô cài bông hoa kế lên khuyết áo chàng trai, và chàng thấy mình vinh dự vô cùng. Chàng trai nào khác cũng sẵn lòng đổi bông hoa đẹp của mình để được cài bông hoa này, do bàn tay xinh đẹp của cô gái Xcốt-len trao tặng. Mà nếu cậu con trai chủ nhà thấy vinh dự như thế, thì bụi kế còn cảm thấy thế nào? Nó thấy như sương mai và nắng ấm đang chảy tràn khắp người mình.

Cây kế tự nhủ:

— Hoá ra mình là một cái gì đó lớn hơn mình tưởng. Chắc chỗ đúng của mình thật ra là ở bên trong hàng rào, chứ không phải bên ngoài. Ở đời này nhiều khi người ta bị đặt sai chỗ lạ lùng. Nhưng giờ thì ít ra mình cũng đã đưa được một đứa nhà mình vào trong rào, mà lại còn lên tận khuyết áo!

Cây kế kể chuyện ấy cho từng bông hoa vừa nở. Chưa được mấy ngày, cây kế đã nghe được một tin. Nó nghe không phải từ con người, cũng không phải từ tiếng chim ríu rít, mà từ chính không khí, thứ cất giữ âm thanh rồi mang chúng đi khắp nơi, từ những lối đi kín đáo nhất trong vườn, từ những gian phòng mở toang cửa. Tin rằng chàng trai nhận bông hoa kế từ tay cô gái Xcốt-len xinh đẹp giờ đã nhận được cả trái tim lẫn bàn tay của cô. Họ là một đôi đẹp, một mối lương duyên tốt.

Cây kế nói:

— Mối ấy là do mình se đấy!

Rồi nó nghĩ tới bông hoa nó đã trao để cài khuyết áo. Bông hoa nào vừa nở cũng được nghe chuyện ấy.

Cây kế nghĩ: "Chắc chắn mình sẽ được bứng vào trong vườn, có khi còn được trồng vào chậu, chật chội một chút. Người ta bảo đó là vinh dự lớn nhất."

Cây kế tưởng tượng chuyện ấy sống động đến nỗi cuối cùng nó nói chắc nịch:

— Mình sẽ được trồng vào chậu.

Rồi nó hứa với từng bông hoa kế nhỏ vừa nở rằng chúng cũng sẽ được vào chậu, có khi còn lên khuyết áo, vinh dự cao nhất có thể đạt tới. Nhưng chẳng bông nào được vào chậu, nói gì đến lên khuyết áo. Chúng uống nắng uống gió, ngày sống bằng nắng, đêm sống bằng sương. Chúng nở hoa, được ong mật và ong bắp cày ghé thăm. Bọn ong chỉ để ý tới mật, của hồi môn của bông hoa. Chúng lấy mật, rồi bỏ bông hoa lại đó.

Cây kế nói:

— Cái lũ trộm cắp! Giá mình đâm được từng đứa một! Nhưng mình không đâm được.

Những bông hoa cúi đầu, héo úa. Nhưng ít lâu sau lại có những bông mới.

Cây kế nói:

— Các con đến đúng lúc lắm. Ta đang chờ từng giây để được sang bên kia hàng rào.

Mấy bông cúc dại ngây thơ và một cây bồ công anh cao gầy đứng nghe, thán phục lắm, tin hết mọi điều chúng nghe.

Con lừa già kéo xe sữa đứng bên mép đường đồng, ngó sang bụi kế đang trổ hoa. Nhưng dây buộc ngắn quá, nó không với tới được.

Cây kế nghĩ mãi về cây kế xứ Xcốt-len, cái dòng họ mà nó bảo nó là con cháu, đến nỗi cuối cùng nó tưởng mình từ Xcốt-len tới thật, và cha mẹ mình đã được đưa lên huy hiệu quốc gia. Đó là một ý nghĩ lớn. Nhưng các bạn thấy đấy, một cây kế lớn thì có quyền có ý nghĩ lớn.

Cây tầm ma mọc ngay bên cạnh nói:

— Nhiều khi người ta thuộc dòng dõi cao sang đến thế mà chẳng hề biết.

Nó cũng có một ý nghĩ mơ hồ rằng nếu được xử lý đúng cách, nó có thể thành vải mỏng hảo hạng.

Mùa hè qua đi, mùa thu qua đi. Lá rụng khỏi cành. Mấy bông hoa còn sót lại thì màu đậm hơn mà hương nhạt đi. Cậu bé làm vườn hát vọng qua hàng rào:

— Lên đồi, xuống thung ta đi. Đời là thế, từ đầu tới cuối.

Những cây thông non trong rừng bắt đầu mong Giáng sinh, nhưng còn lâu lắm mới tới Giáng sinh.

Cây kế nói:

— Mình vẫn đứng đây! Cứ như chẳng ai nghĩ tới mình, mà chính mình đã se mối ấy. Họ đã đính hôn, đã làm đám cưới, tới nay đã được một tuần. Mình sẽ không nhích lấy một bước, vì mình có nhích được đâu.

Vài tuần nữa trôi qua. Cây kế đứng đó với bông hoa cuối cùng, to và đầy đặn. Bông hoa ấy mọc lên từ sát gốc. Gió lạnh thổi qua, màu sắc phai đi, bông hoa lớn dần, trông như một bông hướng dương bằng bạc.

Một hôm đôi vợ chồng trẻ đi dạo trong vườn. Họ đi dọc hàng rào, và người vợ trẻ nhìn sang bên kia.

Cô nói:

— Bụi kế to vẫn còn đó kìa. Giờ nó chẳng còn hoa nữa.

Chồng cô đáp:

— Có chứ, hồn ma của bông cuối cùng vẫn còn đấy.

Rồi anh chỉ vào phần còn lại óng ánh bạc của bông hoa, trông chính nó cũng như một bông hoa.

Cô nói:

— Đẹp thật đấy. Phải khắc một bông như thế lên khung bức tranh của chúng mình mới được.

Thế là chàng trai lại phải trèo qua hàng rào lần nữa để bẻ cái đài hoa kế. Nó đâm vào ngón tay chàng. Ai bảo chàng gọi nó là hồn ma. Và cái đài hoa kế ấy được mang vào vườn, vào nhà, vào phòng khách. Ở đó có một bức tranh: "Đôi vợ chồng trẻ". Trên khuyết áo chú rể có vẽ một bông hoa kế. Họ nói về bức tranh, và nói về bông hoa kế họ vừa mang vào, bông hoa kế cuối cùng giờ óng ánh như bạc, mà hình nó sẽ được khắc lên khung tranh.

Và làn gió mang những lời ấy đi xa, đi rất xa.

Bụi kế nói:

— Đời mình trải qua những gì thế này! Đứa con đầu lòng của mình được lên khuyết áo, đứa út của mình được vào khung tranh. Còn mình sẽ đi đâu?

Con lừa đứng bên vệ đường ngó sang cây kế:

— Lại đây với anh, cưng của anh! Anh không sang chỗ em được.

Nhưng cây kế không đáp. Nó mỗi lúc một trầm ngâm hơn, cứ nghĩ mãi nghĩ mãi tới gần Giáng sinh, rồi một bông hoa ý nghĩ nở ra:

— Chỉ cần con cái nên người, thì cha mẹ đứng ngoài hàng rào cũng chẳng sao.

Tia nắng nói:

— Đó là một ý nghĩ đáng trọng. Bạn cũng sẽ có một chỗ tốt.

Cây kế hỏi:

— Trong chậu hay trong khung tranh?

Tia nắng đáp:

— Trong một câu chuyện.

— Hết —