Ông lão đánh cá và con cá bơn

Ngày xưa có hai vợ chồng ông lão đánh cá sống trong một túp lều ọp ẹp, hôi hám, sát bờ biển. Ngày nào ông lão cũng ra biển câu cá. Ông câu, câu mãi.

Một hôm ông ngồi bên cần câu, mắt nhìn mãi xuống làn nước trong veo. Ông ngồi, ngồi mãi.

Bỗng lưỡi câu chìm xuống, sâu tít dưới đáy. Ông kéo lên, thì được một con cá bơn to. Con cá bơn nói với ông:

— Ông đánh cá ơi, tôi xin ông, tha cho tôi sống. Tôi không phải cá bơn thật đâu, tôi là một hoàng tử bị phù phép. Giết tôi thì ông được gì? Tôi chẳng ngon lành gì với ông đâu. Ông thả tôi xuống nước, để tôi bơi đi.

— Thôi, — ông lão nói, — mày chẳng cần nói nhiều thế. Một con cá bơn biết nói thì đằng nào tao cũng thả cho bơi đi.

Nói rồi ông thả nó xuống làn nước trong. Con cá bơn lặn xuống đáy, để lại sau lưng một vệt máu dài. Ông lão đứng dậy, về túp lều với vợ.

— Ông ơi, — bà vợ hỏi, — hôm nay ông không câu được gì à?

— Không. Tôi câu được một con cá bơn, nó bảo nó là hoàng tử bị phù phép, nên tôi thả nó đi rồi.

— Thế ông không ước cái gì à?

— Không. Tôi biết ước cái gì?

— Trời ơi, cứ ở mãi trong cái túp lều này thì khổ lắm. Nó vừa hôi vừa bẩn thỉu. Lẽ ra ông phải ước cho nhà mình một căn nhà nhỏ chứ. Ông ra gọi nó đi, bảo nó nhà mình muốn có một căn nhà nhỏ. Thế nào nó cũng cho.

— Ôi dào, tôi ra đó làm gì nữa?

— Ơ hay, ông đã bắt được nó rồi lại thả cho nó đi, thế nào nó cũng cho. Ông đi ngay đi.

Ông lão chẳng muốn đi chút nào, nhưng cũng không muốn trái ý vợ, bèn ra biển.

Ông tới nơi, mặt biển đã xanh lè vàng vọt, chẳng còn trong veo như trước. Ông đứng đó mà gọi:

— Cá bơn ơi, cá bơn à,
cá bơn dưới biển xa,
vợ tôi là Il-xơ-bin,
cứ muốn điều tôi chẳng muốn mà.

Con cá bơn bơi tới hỏi:

— Thế bà ấy muốn gì?

— Ôi, tôi đã bắt được ông rồi đấy. Giờ vợ tôi bảo lẽ ra tôi phải ước một cái gì. Bà ấy không muốn ở trong túp lều hôi hám nữa, bà ấy muốn có một căn nhà nhỏ.

— Ông cứ về đi, bà ấy có rồi.

Ông lão về, thì thấy vợ không còn ngồi trong túp lều hôi hám nữa. Ở chỗ ấy là một căn nhà nhỏ, vợ ông đang ngồi trên chiếc ghế dài trước cửa. Bà nắm tay ông, bảo:

— Ông vào đây, xem này, giờ thì khá hơn nhiều rồi.

Hai ông bà bước vào. Trong nhà có một cái hiên nhỏ, một gian phòng khách nhỏ xinh xắn, một buồng ngủ kê giường của hai ông bà, có bếp, có buồng kho, đồ đạc thứ gì cũng tốt, bày biện thật đẹp, đồ thiếc đồ đồng, có đủ cả. Đằng sau có một khoảnh sân nhỏ nuôi gà nuôi vịt, một mảnh vườn nhỏ trồng rau và cây ăn quả.

— Ông xem, có xinh không?

— Ừ, cứ thế này mãi thôi. Giờ thì mình sống vui vẻ được rồi.

— Để rồi tôi tính, — bà vợ nói.

Rồi hai ông bà ăn uống, đi ngủ.

Cứ thế được chừng tám hôm, hay mười bốn hôm, bà vợ lại nói:

— Này ông, cái nhà này chật quá, cái sân với mảnh vườn lại bé tí. Con cá bơn lẽ ra cũng cho mình được một cái nhà to hơn chứ. Tôi muốn ở trong một toà lâu đài lớn bằng đá. Ông ra chỗ con cá bơn, bảo nó cho mình một toà lâu đài.

— Ôi, bà ơi, cái nhà này cũng đủ tốt rồi. Mình ở lâu đài làm gì?

— Kệ, ông cứ ra đi. Con cá bơn lúc nào cũng làm được hết.

— Không được đâu bà. Con cá bơn vừa mới cho mình căn nhà, giờ tôi chẳng muốn lại tới nữa, kẻo nó phật lòng.

— Cứ đi đi. Nó làm được, mà nó lại sẵn lòng. Ông cứ ra đi.

Lòng ông lão nặng trĩu, không muốn đi. Ông tự nhủ: "Thế này là không phải." Nhưng rồi ông vẫn đi.

Ông ra tới biển, nước đã ngả tím, xanh thẫm, xám xịt, đặc quánh, chẳng còn xanh lè vàng vọt như trước, nhưng biển vẫn còn lặng. Ông đứng đó mà gọi:

— Cá bơn ơi, cá bơn à,
cá bơn dưới biển xa,
vợ tôi là Il-xơ-bin,
cứ muốn điều tôi chẳng muốn mà.

— Thế bà ấy muốn gì?

Ông lão buồn rầu đáp:

— Ôi, bà ấy muốn ở trong một toà lâu đài lớn bằng đá.

— Ông cứ về đi. Bà ấy đang đứng trước cửa rồi.

Ông lão quay về, tưởng sẽ về căn nhà nhỏ. Nhưng tới nơi thì thấy một cung điện lớn bằng đá sừng sững, vợ ông đang đứng trên bậc thềm, sắp bước vào. Bà nắm tay ông, bảo:

— Ông vào đây.

Ông theo vợ vào trong. Trong lâu đài có một đại sảnh lớn lát đá cẩm thạch, có bao nhiêu là người hầu mở toang những cánh cửa lớn. Tường nhà sáng bóng, dán giấy hoa tuyệt đẹp. Trong các phòng toàn bàn ghế bằng vàng, đèn chùm pha lê treo trên trần, phòng nào cũng trải thảm. Đồ ăn và rượu ngon nhất bày la liệt trên bàn, tưởng như bàn sắp gãy. Sau nhà có một khoảnh sân lớn với chuồng ngựa, chuồng bò, những cỗ xe ngựa tốt nhất. Lại có một khu vườn lớn tuyệt đẹp, đầy những hoa thơm nhất, những cây ăn quả quý nhất, và một khu rừng thượng uyển dài chừng nửa dặm, trong có hươu, có hoẵng, có thỏ, có đủ mọi thứ người ta có thể mong ước.

— Thế nào, giờ có đẹp không?

— Ôi, đẹp lắm. Cứ thế này mãi thôi. Giờ mình ở trong toà lâu đài đẹp đẽ này, mình bằng lòng thôi.

— Để rồi tôi tính. Ngủ một đêm đã rồi tính.

Rồi hai ông bà đi ngủ.

Sáng hôm sau, bà vợ thức dậy trước. Trời vừa sáng, từ trên giường bà nhìn ra, thấy cả một vùng đất tuyệt đẹp trải dài trước mặt. Ông chồng còn đang vươn vai, bà đã lấy khuỷu tay thúc vào sườn ông:

— Ông ơi, dậy mà nhìn qua cửa sổ này. Xem kìa, mình không làm vua cả vùng đất này được à? Ông ra chỗ con cá bơn, mình muốn làm vua.

— Ôi, bà ơi, mình làm vua làm gì! Tôi chẳng muốn làm vua.

— Thế ông không muốn làm vua thì tôi làm. Ông ra chỗ con cá bơn, tôi muốn làm vua.

— Ôi, bà ơi, bà làm vua làm gì? Tôi chẳng dám nói với nó thế đâu.

— Sao lại không? Ông đi ngay đi, tôi phải làm vua.

Ông lão đi, buồn bã vô cùng vì vợ đòi làm vua. Ông nghĩ: "Thế này là không phải, không phải chút nào." Ông không muốn đi, nhưng rồi vẫn đi.

Ra tới biển, mặt biển đã xám đen, nước sủi lên từ dưới đáy, bốc mùi hôi thối. Ông đứng đó mà gọi:

— Cá bơn ơi, cá bơn à,
cá bơn dưới biển xa,
vợ tôi là Il-xơ-bin,
cứ muốn điều tôi chẳng muốn mà.

— Thế bà ấy muốn gì?

— Ôi, bà ấy muốn làm vua.

— Ông cứ về đi, bà ấy là vua rồi.

Ông lão quay về. Tới cung điện, ông thấy lâu đài đã to lớn hơn nhiều, có một ngọn tháp lớn, trang trí lộng lẫy. Lính gác đứng trước cửa, có bao nhiêu là binh lính, trống trận, kèn đồng. Vào trong, chỗ nào cũng bằng đá cẩm thạch nguyên khối dát vàng, rèm nhung, những tua vàng lớn. Cánh cửa đại sảnh mở ra, cả triều đình đứng đó. Vợ ông ngồi trên một chiếc ngai cao bằng vàng và kim cương, đội một chiếc vương miện vàng lớn, tay cầm vương trượng bằng vàng ròng nạm ngọc. Hai bên bà, sáu cô thị nữ đứng thành hàng, cô sau lại thấp hơn cô trước một cái đầu.

Ông lão đứng lại, hỏi:

— Ôi, bà ơi, giờ bà làm vua rồi à?

— Ừ, giờ tôi là vua rồi.

Ông đứng đó ngắm vợ. Ngắm một hồi, ông nói:

— Ôi, bà làm vua trông đẹp quá! Giờ thì mình chẳng ước gì nữa.

— Không đâu ông, — bà vợ nói, vẻ bồn chồn lắm. — Tôi thấy thời gian dài lê thê, tôi không chịu nổi nữa. Ông ra chỗ con cá bơn. Vua thì tôi làm rồi, giờ tôi phải làm hoàng đế.

— Ôi, bà ơi, bà làm hoàng đế làm gì?

— Ông ra chỗ con cá bơn, tôi muốn làm hoàng đế.

— Ôi, bà ơi, hoàng đế thì nó không làm được đâu. Tôi chẳng dám nói với nó thế. Cả đế quốc chỉ có một hoàng đế thôi. Hoàng đế thì con cá bơn không làm được, không làm được đâu.

— Cái gì? Tôi là vua, còn ông chỉ là chồng tôi. Ông có đi ngay không? Đi ngay! Nó làm được vua thì cũng làm được hoàng đế. Tôi muốn, tôi nhất định muốn làm hoàng đế. Đi ngay đi.

Thế là ông lão phải đi. Trên đường đi, ông sợ hãi vô cùng, nghĩ bụng: "Chuyện này chẳng hay ho gì đâu. Đòi làm hoàng đế thì trơ trẽn quá. Rồi con cá bơn cũng phát chán thôi."

Ông ra tới biển. Biển đen kịt, đặc quánh, nước bắt đầu sủi lên từ dưới đáy, nổi những bong bóng, một cơn gió xoáy quét qua làm mặt nước cuộn lên. Ông lão rùng mình sợ hãi. Ông đứng đó mà gọi:

— Cá bơn ơi, cá bơn à,
cá bơn dưới biển xa,
vợ tôi là Il-xơ-bin,
cứ muốn điều tôi chẳng muốn mà.

— Thế bà ấy muốn gì?

— Ôi, cá bơn ơi, vợ tôi muốn làm hoàng đế.

— Ông cứ về đi, bà ấy là hoàng đế rồi.

Ông lão quay về. Tới nơi, cả toà lâu đài đã bằng đá cẩm thạch đánh bóng, có những pho tượng bằng thạch cao tuyết hoa, những hoa văn bằng vàng. Trước cửa, binh lính diễu hành, thổi kèn, đánh trống. Trong nhà thì các nam tước, bá tước, công tước đi lại như những người hầu. Họ mở cho ông những cánh cửa bằng vàng ròng.

Ông bước vào. Vợ ông ngồi trên một chiếc ngai đúc liền một khối vàng, cao tới hai dặm, đội một chiếc vương miện vàng lớn cao ba thước, nạm đầy kim cương và hồng ngọc. Một tay bà cầm vương trượng, tay kia cầm quả cầu quyền lực. Hai bên bà, đội cận vệ đứng thành hai hàng, người sau nhỏ hơn người trước, từ gã khổng lồ to nhất cao hai dặm, cho tới chú lùn bé nhất chỉ bằng ngón tay út của tôi. Trước mặt bà có bao nhiêu là vương hầu, công tước.

Ông lão chen vào giữa họ, hỏi:

— Bà ơi, giờ bà làm hoàng đế rồi à?

— Ừ, tôi là hoàng đế rồi.

Ông đứng lại ngắm vợ thật kỹ. Ngắm một hồi, ông nói:

— Ôi, bà làm hoàng đế trông đẹp quá.

— Ông ơi, ông đứng đó làm gì? Giờ tôi là hoàng đế rồi, nhưng tôi còn muốn làm Giáo hoàng nữa. Ông ra chỗ con cá bơn đi.

— Ôi, bà ơi, còn cái gì bà không muốn nữa không? Giáo hoàng thì bà không làm được đâu. Cả thế giới Ki-tô chỉ có một Giáo hoàng. Cái ấy nó không làm được đâu.

— Ông ơi, tôi muốn làm Giáo hoàng. Ông đi ngay đi, ngay hôm nay tôi phải làm Giáo hoàng.

— Không đâu bà, tôi chẳng dám nói với nó thế. Chuyện này không hay đâu, quá quắt lắm rồi. Con cá bơn không làm ra Giáo hoàng được đâu.

— Ông ơi, nói nhảm gì thế! Nó làm được hoàng đế thì cũng làm được Giáo hoàng. Đi ngay đi. Tôi là hoàng đế, còn ông chỉ là chồng tôi. Ông có chịu đi không?

Ông lão sợ quá, đành đi. Nhưng người ông bủn rủn, run lẩy bẩy, đầu gối với bắp chân cứ lập cập. Gió quét qua khắp đất liền, mây bay vùn vụt, trời tối sầm như sắp về chiều. Lá cây bị gió giật tung, nước biển gầm lên như nước sôi, đập ầm ầm vào bờ. Từ xa, ông thấy những con tàu đang bắn súng kêu cứu, chao đảo nhảy chồm chồm trên những ngọn sóng. Giữa bầu trời vẫn còn một chút màu xanh, nhưng bốn bề đã đỏ rực lên như sắp có một trận giông lớn. Ông đứng đó, lòng hoảng sợ, rụt rè cất tiếng gọi:

— Cá bơn ơi, cá bơn à,
cá bơn dưới biển xa,
vợ tôi là Il-xơ-bin,
cứ muốn điều tôi chẳng muốn mà.

— Thế bà ấy muốn gì?

— Ôi, bà ấy muốn làm Giáo hoàng.

— Ông cứ về đi, bà ấy là Giáo hoàng rồi.

Ông lão quay về. Tới nơi, ông thấy một nhà thờ lớn, xung quanh toàn là cung điện. Ông chen qua đám đông. Bên trong, hàng nghìn hàng vạn ngọn nến thắp sáng rực. Vợ ông mặc toàn đồ vàng, ngồi trên một chiếc ngai còn cao hơn trước nhiều, đội ba chiếc mũ miện vàng lớn. Quanh bà là cả một đoàn tu sĩ trang nghiêm. Hai bên bà có hai hàng nến, cây to nhất to và cao bằng ngọn tháp cao nhất, cây nhỏ nhất bằng ngọn nến trong bếp. Tất cả các hoàng đế, các vua đều quỳ trước mặt bà, hôn lên chiếc dép của bà.

— Bà ơi, — ông lão nói, nhìn vợ thật kỹ, — giờ bà làm Giáo hoàng rồi à?

— Ừ, tôi là Giáo hoàng rồi.

Ông đứng nhìn vợ, mà như nhìn thẳng vào mặt trời chói lọi. Nhìn một hồi, ông nói:

— Ôi, bà làm Giáo hoàng trông đẹp quá!

Nhưng bà ngồi cứng đơ như khúc gỗ, không nhúc nhích, không cựa quậy. Ông lại nói:

— Bà ơi, giờ bà bằng lòng đi thôi. Bà là Giáo hoàng rồi, chẳng còn làm được gì cao hơn nữa đâu.

— Để rồi tôi tính.

Rồi hai ông bà đi ngủ. Nhưng bà vẫn chưa bằng lòng. Lòng tham không cho bà ngủ, bà cứ nghĩ mãi xem mình còn muốn làm gì nữa.

Ông lão ngủ say, ngủ ngon, vì cả ngày đã đi lại nhiều. Còn bà vợ thì chẳng sao chợp mắt được, suốt đêm trằn trọc trở mình bên này bên kia, cứ nghĩ mãi xem mình còn có thể làm gì nữa, mà chẳng nghĩ ra được gì.

Rồi mặt trời sắp mọc. Thấy ráng hồng buổi sớm, bà nhổm dậy ở đầu giường nhìn ra. Qua cửa sổ, thấy mặt trời đang lên, bà nghĩ: "Ha, sao ta lại không làm cho mặt trời, mặt trăng mọc lên được nhỉ?"

Bà lấy khuỷu tay thúc vào sườn chồng:

— Ông ơi, dậy đi. Ông ra chỗ con cá bơn, tôi muốn được như Chúa Trời.

Ông lão còn ngái ngủ, nhưng giật mình tới mức ngã lăn khỏi giường. Ông tưởng mình nghe nhầm, dụi mắt hỏi:

— Ôi, bà ơi, bà nói gì thế?

— Ông ơi, nếu tôi không làm cho mặt trời, mặt trăng mọc lên được, mà cứ phải đứng nhìn mặt trời, mặt trăng tự mọc, thì tôi không chịu nổi. Tôi chẳng được một giờ nào yên, chừng nào tôi chưa tự làm cho chúng mọc lên được.

Bà nhìn ông bằng ánh mắt ghê rợn tới mức ông lạnh toát cả người.

— Đi ngay đi. Tôi muốn được như Chúa Trời.

Ông lão quỳ sụp xuống trước mặt vợ:

— Ôi, bà ơi, cái ấy con cá bơn không làm được. Hoàng đế với Giáo hoàng thì nó làm được. Tôi xin bà, bà nghĩ lại đi, cứ làm Giáo hoàng thôi.

Bà nổi cơn thịnh nộ, tóc bay tung rối bời quanh đầu. Bà xé toạc chiếc áo, đạp cho ông một cái, gào lên:

— Tôi không chịu nổi! Tôi không chịu nổi thêm nữa! Ông có đi không?

Ông lão vội xỏ quần, chạy đi như người mất trí.

Ngoài trời, bão tố gầm thét, gió mạnh tới mức ông đứng không vững. Nhà cửa, cây cối đổ rạp, núi non rung chuyển, những tảng đá lăn ầm ầm xuống biển. Trời đen kịt như mực, sấm rền, chớp giật. Biển dâng lên những con sóng đen ngòm cao như tháp nhà thờ, cao như núi, đầu sóng nào cũng đội một vòng bọt trắng xoá. Ông lão gào lên, mà chẳng nghe được tiếng mình nữa:

— Cá bơn ơi, cá bơn à,
cá bơn dưới biển xa,
vợ tôi là Il-xơ-bin,
cứ muốn điều tôi chẳng muốn mà.

— Thế bà ấy muốn gì?

— Ôi, bà ấy muốn được như Chúa Trời.

— Ông cứ về đi. Bà ấy lại đang ngồi trong túp lều hôi hám rồi.

Và hai ông bà vẫn ngồi ở đó, cho tới tận hôm nay.

— Hết —