Quá tay

Ông đạc điền Glép Ga-vri-lô-vích Xmia-nốp xuống tàu ở ga Gơ-ni-lút-ki. Từ đó đến cái điền trang người ta mời ông tới đo đạc ruộng đất, còn phải đi ngựa chừng ba bốn mươi dặm nữa. Nếu bác đánh xe không say và ngựa không phải ngựa còm, thì chưa tới ba mươi dặm. Còn nếu bác đánh xe ngà ngà và ngựa đã mệt lử, thì phải đủ năm mươi dặm.

— Xin hỏi, ở đây tôi có thể tìm ngựa trạm ở đâu ạ? ông đạc điền hỏi người hiến binh ở nhà ga.

— Ngựa nào? Ngựa trạm à? Ở đây trong vòng trăm dặm đến một con chó tử tế còn chẳng tìm ra, nói gì đến ngựa trạm… Mà ông đi đâu?

— Đi Đép-ki-nô, điền trang của tướng Khô-khô-tốp.

— Thế thì sao? người hiến binh ngáp. Ông ra phía sau nhà ga, ngoài sân thỉnh thoảng có mấy bác nông dân chở khách đấy.

Ông đạc điền thở dài, lê bước ra sau nhà ga. Ở đó, sau một hồi tìm kiếm, hỏi han và đắn đo, ông tìm được một bác nông dân to lớn lực lưỡng, mặt mũi cau có, rỗ hoa, mặc áo dạ thô rách bươm và đi giày cói.

— Quỷ biết cái xe của bác là thứ gì! ông đạc điền nhăn mặt, vừa trèo lên xe. Chẳng biết đằng nào là đuôi, đằng nào là đầu…

— Thì có gì mà phải biết? Đằng nào có đuôi ngựa là đằng đầu, đằng nào ngài ngồi là đằng đuôi…

Con ngựa còn non nhưng gầy nhom, chân choãi ra, tai bị cắn sứt sẹo. Khi bác đánh xe nhổm dậy quất nó một roi dây thừng, nó chỉ lắc lắc cái đầu. Khi bác chửi một câu rồi quất thêm roi nữa, thì chiếc xe rít lên và run bần bật như lên cơn sốt. Sau roi thứ ba, chiếc xe chao đi một cái. Sau roi thứ tư, nó mới chịu nhúc nhích.

— Thế này thì ta đi suốt đường à? ông đạc điền hỏi. Ông bị xóc nảy cả người, và lấy làm lạ sao những bác xà ích Nga lại có tài kết hợp lối đi chậm như rùa với kiểu xóc lộn cả ruột gan đến thế.

— Tới nơi mà! bác đánh xe trấn an. Ngựa cái còn non, nhanh nhẹn lắm… Cứ để nó chạy đà đã, rồi thì chẳng ai ghìm lại nổi… Đi nào, cái đồ… chết tiệt!

Khi xe ra khỏi nhà ga thì trời đã chạng vạng. Bên phải ông đạc điền là một cánh đồng tối sẫm, đông cứng, trải dài không bờ không bến. Cứ đi theo nó mãi, chắc là sẽ lạc đến tận nơi quỷ ở. Ở chân trời, chỗ cánh đồng mất hút và hoà vào bầu trời, ráng chiều thu lạnh lẽo đang uể oải tắt dần… Bên trái con đường, trong khoảng không đang tối lại, nhô lên những gò đống gì đó, chẳng biết là đống rơm năm ngoái hay là một làng. Phía trước có gì thì ông đạc điền không thấy, vì cả tầm nhìn đằng ấy đã bị tấm lưng to bè, vụng về của bác đánh xe che kín. Trời lặng gió, nhưng lạnh, lạnh buốt như có sương giá.

«Chỗ này hoang vắng quá! ông đạc điền nghĩ, cố kéo cổ áo khoác lên che tai. Chẳng một bóng nhà, chẳng một hàng rào. Lỡ ra bị kẻ cướp chặn đường lột sạch thì cũng chẳng ai biết, có bắn đại bác cũng chẳng ai nghe… Mà bác đánh xe này cũng chẳng đáng tin… Kìa, cái lưng to chưa! Cái thứ con đẻ của thiên nhiên này chỉ cần đụng một ngón tay là mình hồn lìa khỏi xác! Mà cái mặt nó trông dữ tợn, đáng ngờ lắm».

— Này bác, ông đạc điền hỏi, bác tên là gì?

— Tôi ấy à? Clim.

— Thế nào, bác Clim, ở vùng này ra sao? Có nguy hiểm không? Có kẻ quấy phá không?

— Không sao, nhờ trời… Ai mà quấy phá?

— Không có kẻ quấy phá thì tốt… Nhưng dù sao thì tôi cũng phòng thân, mang theo ba khẩu súng lục đây, ông đạc điền nói dối. Mà có súng lục trong tay thì, bác biết đấy, đừng có đùa. Mười thằng cướp cũng chấp được…

Trời tối hẳn. Chiếc xe bỗng kẽo kẹt, rít lên, run lên, rồi như miễn cưỡng, rẽ sang trái.

«Nó định chở mình đi đâu thế này? ông đạc điền nghĩ. Đang đi thẳng, tự dưng rẽ trái. Không khéo cái thằng khốn này đưa mình vào chỗ hang ổ nào đó rồi… rồi… Thì cũng có những chuyện như thế rồi đấy!»

— Này, ông quay sang bác đánh xe. Thế bác bảo ở đây không nguy hiểm à? Tiếc thật… Tôi lại thích đánh nhau với kẻ cướp lắm… Trông bề ngoài thì tôi gầy gò, ốm yếu thế thôi, chứ sức tôi khoẻ như bò mộng… Có lần ba thằng cướp xông vào tôi… Thế bác nghĩ sao? Một thằng bị tôi đập cho một cú đến nỗi… đến nỗi, bác hiểu không, nó về chầu trời luôn, còn hai thằng kia thì vì tôi mà phải đi khổ sai ở Xi-bia. Chẳng biết sức ở đâu ra mà tôi khoẻ thế… Cứ một tay túm lấy một thằng to con, cỡ như bác đây này, rồi… rồi lật nhào nó.

Clim ngoái lại nhìn ông đạc điền, cả khuôn mặt bác chớp chớp, rồi bác quất cho con ngựa một roi.

— Thế đấy, ông anh ạ… ông đạc điền nói tiếp. Đừng có dại mà dây vào tôi. Kẻ cướp chẳng những bị què tay gãy chân, mà còn phải ra toà chịu tội nữa… Các quan toà, các ông quận trưởng cảnh sát đều quen biết tôi cả. Tôi là người nhà nước, người cần thiết… Tôi đi thế này là cấp trên biết hết đấy… họ theo dõi, để không ai làm gì hại được tôi. Dọc đường, sau mỗi bụi cây đều có cảnh sát với tuần đinh nấp sẵn… Kh… kh… khoan đã! ông đạc điền bỗng gào lên. Bác chạy vào đâu thế này? Bác đưa tôi đi đâu?

— Ông không thấy à? Rừng chứ đâu!

«Đúng là rừng thật… ông đạc điền nghĩ. Thế mà mình hoảng cả lên! Nhưng không được để lộ là mình đang lo… Nó đã nhận ra là mình sợ rồi. Sao nó cứ ngoái lại nhìn mình luôn thế nhỉ? Chắc là đang toan tính gì đây… Lúc nãy thì đi lề mề, bước nọ bước kia, mà giờ thì xem kìa, phóng như bay!»

— Này, bác Clim, sao bác cho ngựa chạy nhanh thế?

— Tôi có thúc nó đâu. Tự nó chạy đà đấy chứ… Nó mà đã chạy đà thì chẳng có cách gì ghìm nó lại được… Chính nó cũng chẳng vui gì vì có bốn cái chân như thế.

— Nói dối, ông anh! Tôi biết là bác nói dối! Có điều tôi khuyên bác đừng đi nhanh thế. Ghìm ngựa lại một chút… Nghe chưa? Ghìm lại!

— Để làm gì?

— Để… là vì có bốn người bạn của tôi sẽ đi từ nhà ga theo sau. Phải để họ đuổi kịp chúng ta… Họ hứa sẽ đuổi kịp tôi ở cánh rừng này… Có họ đi cùng thì vui hơn… Toàn những người khoẻ mạnh, chắc nịch… mỗi người một khẩu súng ngắn… Sao bác cứ ngoái lại nhìn mãi, ngồi cứ như ngồi trên đống gai thế? Hả? Tôi thì, ông anh ạ, cái đó… ông anh… Nhìn tôi làm gì… tôi có gì đáng xem đâu… Có chăng là mấy khẩu súng lục thôi… Thì đây, nếu muốn, tôi lấy ra cho xem… Đây này…

Ông đạc điền làm bộ lục lọi trong túi, và đúng lúc ấy xảy ra một chuyện mà với tất cả tính nhát gan của mình, ông cũng không thể ngờ tới. Clim bỗng lăn nhào khỏi xe, bò bằng cả tay lẫn chân, chạy về phía bụi rậm.

— Cứu với! bác gào lên. Cứu với! Lấy hết đi, đồ quỷ sứ, cả ngựa lẫn xe, chỉ xin đừng giết tôi! Cứu với!

Có tiếng chân chạy vội xa dần, tiếng cành khô gãy răng rắc, rồi tất cả im bặt… Ông đạc điền, không ngờ lại bị một vố như thế, việc đầu tiên là ghìm con ngựa lại, sau đó ngồi cho thoải mái trên xe, rồi bắt đầu nghĩ.

«Chạy mất rồi… sợ quá, thằng ngốc… Giờ biết làm sao đây? Tự mình đi tiếp thì không được, vì mình có biết đường đâu, mà người ta lại có thể nghĩ là mình cướp ngựa của nó… Làm sao bây giờ?»

— Clim ơi! Clim!

— Clim!… tiếng vọng đáp lại.

Nghĩ đến chuyện cả đêm phải ngồi giữa rừng tối trong giá lạnh, chẳng nghe thấy gì ngoài tiếng sói tru, tiếng vọng và tiếng phì phì của con ngựa gầy, ông đạc điền thấy dọc sống lưng rờn rợn, như bị ai cầm cái giũa lạnh ngắt cạo vào.

— Clim ơi! ông kêu lên. Anh bạn quý ơi! Anh đâu rồi, Clim ơi?

Ông đạc điền kêu chừng hai tiếng đồng hồ, và chỉ đến khi khản cả cổ và đã đành lòng chịu ngủ đêm giữa rừng, thì một làn gió nhẹ mới đưa tới tai ông tiếng ai rên khe khẽ.

— Clim! Có phải bác đấy không, anh bạn quý? Ta đi thôi!

— Ông… ông giết tôi mất!

— Tôi đùa thôi mà, anh bạn quý! Có trời phạt tôi, tôi đùa đấy! Súng lục đâu mà súng lục! Tại tôi sợ quá nên nói dối đấy! Làm ơn đi, ta đi thôi! Tôi rét cóng rồi đây!

Clim, chắc đã nghĩ ra rằng một tên cướp thật thì hẳn đã biến mất từ lâu cùng ngựa và xe rồi, liền từ trong rừng bước ra, ngập ngừng đi lại gần ông khách của mình.

— Thế nào, sao lại sợ, đồ ngốc? Tôi… tôi đùa thôi, thế mà bác lại sợ… Lên xe đi!

— Trời phù hộ ông, thưa ông, Clim càu nhàu, trèo lên xe. Giá mà biết trước thì có trả một trăm rúp tôi cũng chẳng chở. Suýt nữa thì tôi chết vì sợ…

Clim quất con ngựa một roi. Chiếc xe run lên. Clim quất thêm roi nữa, chiếc xe chao đi một cái. Sau roi thứ tư, khi chiếc xe đã chịu nhúc nhích, ông đạc điền kéo cổ áo lên che tai rồi trầm ngâm. Con đường và bác Clim giờ đây đối với ông chẳng còn có vẻ gì nguy hiểm nữa.

— Hết —