Rô-da-li Pru-đăng

Trong vụ án này thật sự có một điều bí ẩn mà cả các bồi thẩm, cả ông chánh án, lẫn chính ông biện lý cũng không sao hiểu nổi.

Cô Pru-đăng, tên là Rô-da-li, người hầu gái nhà vợ chồng ông bà Va-răng-bô ở Măng-tơ, đã có mang mà chủ không hề hay biết. Cô đã sinh nở ban đêm trong căn phòng áp mái của mình, rồi giết đứa con và chôn nó trong vườn.

Đó là câu chuyện thường thấy trong mọi vụ giết con do những cô hầu gái gây ra. Nhưng có một điều vẫn không sao giải thích được. Khám xét phòng của cô Pru-đăng, người ta đã tìm ra một bộ đồ sơ sinh đầy đủ, do chính tay Rô-da-li làm. Cô đã thức hết đêm này qua đêm khác suốt ba tháng trời để cắt, để khâu. Ông chủ hiệu tạp hoá, nơi cô mua nến bằng tiền công của mình để làm cái công việc dài dằng dặc ấy, đã đến làm chứng. Hơn nữa, người ta còn biết chắc rằng bà đỡ trong vùng, được cô báo cho biết tình trạng của mình, đã chỉ dẫn cho cô đủ mọi điều, khuyên cô đủ mọi cách thực tế, phòng khi chuyện sinh nở xảy ra vào lúc không thể có ai giúp. Bà còn tìm giúp cô một chỗ làm ở Poa-xi, vì cô Pru-đăng đã đoán trước mình sẽ bị đuổi, bởi vợ chồng ông bà Va-răng-bô không đùa với chuyện đạo đức.

Họ có mặt ở đó, ngồi dự phiên toà, cả ông lẫn bà, hai kẻ sống bằng chút lợi tức ở tỉnh lẻ, căm giận con đĩ đã làm nhơ nhuốc nhà mình. Họ những muốn thấy cô lên máy chém ngay lập tức, chẳng cần xử xét gì, và họ dồn lên cô những lời khai đầy căm ghét, mà qua miệng họ đã biến thành những lời buộc tội.

Bị cáo, một cô gái to cao xinh đẹp vùng Hạ Noóc-măng-đi, khá có học so với thân phận của mình, cứ khóc mãi và không trả lời gì.

Người ta đành phải tin rằng cô đã làm cái việc dã man ấy trong một lúc tuyệt vọng và điên loạn, vì mọi dấu hiệu đều cho thấy cô đã mong được giữ lại và nuôi nấng con mình.

Ông chánh án thử thêm một lần nữa để cô chịu nói, để cô chịu thú nhận. Ông dỗ dành cô hết sức dịu dàng, và cuối cùng làm cho cô hiểu rằng tất cả những người đàn ông họp nhau lại để xử cô không hề muốn cô phải chết, thậm chí còn có thể thương cô.

Thế là cô quyết định.

Ông hỏi:

- Nào, trước hết cô hãy cho chúng tôi biết ai là bố đứa bé?

Cho tới lúc ấy cô vẫn ngoan cố giấu kín điều đó.

Bỗng cô trả lời, mắt nhìn hai ông bà chủ vừa giận dữ vu khống cô:

- Đó là cậu Giô-dép, cháu ông Va-răng-bô.

Hai vợ chồng giật nảy mình và cùng lúc kêu lên:

- Láo! Nó nói dối! Thật là đê tiện!

Ông chánh án bảo họ im lặng rồi nói tiếp:

- Cô cứ nói tiếp đi, và kể cho chúng tôi nghe chuyện đã xảy ra thế nào.

Thế là bỗng nhiên cô nói, nói một mạch, trút hết nỗi lòng bấy lâu khép kín, nỗi lòng cô đơn và tan nát đáng thương, trút hết nỗi buồn, toàn bộ nỗi buồn của mình ra trước những người đàn ông nghiêm khắc mà trước đó cô coi là kẻ thù, là những quan toà không biết mủi lòng.

- Vâng, đó là cậu Giô-dép Va-răng-bô, hồi cậu ấy về nghỉ phép năm ngoái.

- Cậu Giô-dép Va-răng-bô làm nghề gì?

- Cậu ấy là hạ sĩ quan pháo binh, thưa ông. Cậu ấy ở nhà hai tháng. Hai tháng mùa hè. Tôi thì chẳng nghĩ ngợi gì, khi cậu ấy bắt đầu nhìn tôi, rồi nói những lời ngọt ngào, rồi chiều chuộng tôi suốt từ sáng đến tối. Tôi thì tôi để mình bị lừa, thưa ông. Cậu ấy cứ nhắc mãi với tôi là tôi đẹp gái, là tôi dễ thương, là tôi hợp ý cậu ấy. Tôi thì tôi thích cậu ấy thật. Biết làm sao được? Người ta vẫn nghe những lời ấy, khi người ta chỉ có một mình, một mình như tôi. Tôi một thân một mình trên đời, thưa ông. Tôi chẳng có ai để nói chuyện, chẳng có ai để kể nỗi buồn của mình. Tôi không còn cha, không còn mẹ, không anh, không chị, chẳng có ai cả! Khi cậu ấy bắt đầu trò chuyện với tôi, tôi thấy như có một người anh trai trở về. Rồi một tối cậu ấy rủ tôi ra bờ sông để nói chuyện cho khỏi ồn. Tôi đã ra. Tôi biết đâu? Tôi biết đâu chuyện sau đó? Cậu ấy ôm lấy lưng tôi. Thật tình tôi không muốn, không, không. Tôi không cưỡng lại được. Tôi muốn khóc, vì trời đêm êm dịu quá, trăng sáng quá. Tôi không cưỡng lại được. Không. Tôi xin thề. Tôi không cưỡng lại được. Cậu ấy muốn gì thì làm nấy. Chuyện còn kéo dài ba tuần nữa, cho tới khi cậu ấy đi. Tôi sẵn lòng theo cậu ấy đến tận cùng trời cuối đất. Cậu ấy đi rồi. Tôi đâu có biết là tôi có mang! Mãi tháng sau tôi mới biết.

Cô khóc dữ dội đến nỗi người ta phải để cô bình tĩnh lại.

Rồi ông chánh án nói tiếp, bằng giọng của một ông cha xứ trong toà xưng tội:

- Nào, cô kể tiếp đi.

Cô lại nói:

- Khi tôi biết là tôi có mang, tôi báo cho bà Bu-đanh, bà đỡ, bà ấy đang có mặt ở đây và có thể nói lại. Tôi hỏi bà ấy phải làm thế nào nếu chuyện xảy ra lúc không có bà ấy. Rồi tôi may bộ đồ cho em bé, đêm này qua đêm khác, tối nào cũng đến một giờ sáng. Rồi tôi tìm một chỗ làm khác, vì tôi biết thế nào tôi cũng bị đuổi. Nhưng tôi muốn ở lại nhà này đến phút cuối, để dành dụm ít tiền, vì tôi chẳng có bao nhiêu, mà tôi sẽ cần cho đứa nhỏ.

- Vậy là cô không định giết nó?

- Ồ, không đời nào, thưa ông.

- Thế tại sao cô lại giết nó?

- Chuyện là thế này. Nó đến sớm hơn tôi tưởng. Tôi chuyển dạ ngay trong bếp, lúc tôi đang rửa nốt bát đĩa. Ông bà Va-răng-bô đã ngủ rồi. Thế là tôi leo lên, chẳng dễ dàng gì, phải bám vào tay vịn mà lết lên. Rồi tôi nằm xuống đất, trên nền gạch, để khỏi làm bẩn giường. Chuyện kéo dài có lẽ một tiếng, có lẽ hai, có lẽ ba, tôi không biết nữa, vì đau quá. Rồi tôi rặn hết sức, tôi cảm thấy nó ra, và tôi bế nó lên.

Ôi, vâng, tôi mừng lắm, thật đấy! Tôi làm tất cả những gì bà Bu-đanh dặn, tất cả! Rồi tôi đặt nó lên giường của tôi, đứa bé ấy! Rồi bỗng tôi lại đau, đau như sắp chết. Các ông mà biết cái đau ấy, các ông sẽ không làm to chuyện thế đâu! Tôi khuỵu xuống, rồi ngã ngửa ra đất. Rồi cơn đau lại đến, có lẽ thêm một tiếng, có lẽ hai, ở đó một mình. Rồi lại ra một đứa nữa, một đứa nhỏ nữa. Hai đứa, vâng, hai đứa, như thế đấy! Tôi bế nó lên như đứa đầu, rồi đặt nó lên giường, nằm cạnh đứa kia. Hai đứa. Có thể như thế được sao, các ông nói đi? Hai đứa con! Tôi, người mỗi tháng kiếm được hai mươi phrăng! Các ông nói đi, có thể như thế được sao? Một đứa thì được, nhịn ăn nhịn mặc thì nuôi được, nhưng hai đứa thì không! Đầu óc tôi quay cuồng. Tôi biết gì đâu? Tôi có chọn được không, các ông nói đi?

Tôi biết gì đâu! Tôi thấy như mình đã đến ngày tận số! Tôi đặt cái gối lên chúng, chẳng biết gì nữa. Tôi không thể giữ cả hai đứa. Rồi tôi còn nằm đè lên nữa. Rồi tôi cứ thế lăn lộn mà khóc cho tới lúc thấy trời sáng qua cửa sổ. Chúng đã chết dưới cái gối rồi, chắc chắn. Thế là tôi cắp chúng dưới nách, xuống cầu thang, ra vườn rau, lấy cái thuổng của ông làm vườn, rồi chôn chúng xuống đất, sâu hết mức tôi có thể, một đứa chỗ này, đứa kia chỗ kia, không chôn chung, để chúng khỏi nói chuyện về mẹ chúng, nếu những đứa trẻ đã chết mà biết nói. Tôi biết gì đâu?

Rồi về đến giường, tôi mệt quá đến nỗi không dậy được. Người ta gọi ông thầy thuốc đến, ông ấy hiểu ra hết. Sự thật là thế đấy, thưa ông quan toà. Các ông muốn làm gì thì làm, tôi sẵn sàng rồi.

Một nửa số bồi thẩm liên tục hỉ mũi để khỏi khóc. Trong đám người dự phiên toà, nhiều người đàn bà nức nở. Ông chánh án hỏi:

- Cô chôn đứa kia ở chỗ nào?

Cô hỏi lại:

- Các ông tìm được đứa nào rồi?

- Thì, cái đứa, cái đứa nằm trong luống a-ti-sô ấy.

- À, thế thì đứa kia nằm ở luống dâu tây, cạnh bờ giếng.

Rồi cô nức nở dữ dội đến nỗi tiếng rên của cô xé nát lòng người.

Cô Rô-da-li Pru-đăng được tha bổng.

— Hết —