Thỏ I-xu-rô lừa khỉ Gu-đu

Ở một xứ nóng xa xôi, nơi rừng rậm um tùm tối tăm, sông chảy xiết cuồn cuộn, ngày xưa có một đôi bạn lạ lùng. Một người bạn là con thỏ trắng to tên I-xu-rô, người kia là con khỉ đầu chó cao lớn tên Gu-đu. Hai đứa quý nhau đến nỗi hiếm khi người ta thấy đứa này mà không có đứa kia.

Một hôm, nắng còn gắt hơn mọi ngày, thỏ ngủ trưa dậy thì thấy khỉ Gu-đu đứng bên cạnh.

— Dậy đi, — Gu-đu nói. — Tớ đi hỏi vợ, cậu phải đi cùng tớ. Bỏ ít đồ ăn vào túi, đeo vào cổ, vì có khi lâu lắm mình mới kiếm được cái ăn.

Thỏ dụi mắt, gom một túi đầy lá non dưới các bụi cây, rồi bảo Gu-đu mình đã sẵn sàng lên đường.

Hai đứa vui vẻ đi được một quãng khá xa, rồi tới một con sông có những tảng đá nằm rải rác ngang dòng.

— Mang đồ ăn nặng thế này thì chẳng nhảy qua được mấy khoảng rộng kia đâu, — Gu-đu nói. — Mình phải vứt xuống sông, trừ phi muốn tự ngã xuống.

Rồi nó cúi xuống, nhân lúc I-xu-rô đi trước không trông thấy, nhặt một hòn đá to ném xuống nước đánh tõm một cái.

— Đến lượt cậu đấy, — nó gọi I-xu-rô.

Thỏ thở dài thườn thượt, cởi túi đồ ăn, để nó rơi xuống sông.

Bên kia sông, con đường chạy giữa hai hàng cây. Đi chưa được bao xa, Gu-đu mở cái túi giấu trong đám lông dày quanh cổ, bắt đầu ăn mấy quả trông ngon lành.

— Cậu lấy đâu ra thế? — I-xu-rô thèm thuồng hỏi.

— Ồ, rốt cuộc tớ thấy mình nhảy qua mấy tảng đá dễ ợt, vứt túi đi thì phí, — Gu-đu đáp.

— Cậu đã lừa tớ vứt túi của tớ, thì cậu phải chia cho tớ chứ, — I-xu-rô nói.

Nhưng Gu-đu giả vờ không nghe, cứ sải bước trên đường.

Một lúc sau, hai đứa vào một khu rừng. Ngay trước mặt có một cái cây trĩu quả đến nỗi cành sà sát đất. Có quả còn xanh, có quả đã vàng. Thỏ đang đói lắm, mừng rỡ nhảy tới. Nhưng Gu-đu bảo:

— Hái quả xanh ấy, cậu sẽ thấy ngon hơn nhiều. Tớ để hết quả xanh cho cậu, vì cậu chưa được ăn trưa, còn tớ lấy quả vàng.

Thỏ cầm một quả cam xanh cắn thử, nhưng vỏ cứng đến nỗi nó gần như không cắn thủng được.

— Chẳng ngon tí nào, — nó nhăn mặt kêu. — Tớ muốn ăn quả vàng cơ.

— Không! Không! Tớ không để thế được đâu, — Gu-đu đáp. — Quả vàng chỉ làm cậu ốm thôi. Ăn quả xanh là được rồi.

Chẳng có gì khác mà ăn, I-xu-rô đành ngậm ngùi ăn quả xanh.

Chuyện như thế xảy ra hai ba lần, cuối cùng I-xu-rô mới sáng mắt ra. Nó quyết định từ giờ Gu-đu bảo gì, nó sẽ làm ngược lại hẳn. Nhưng lúc ấy hai đứa đã tới làng của cô vợ tương lai của Gu-đu. Vừa vào làng, Gu-đu chỉ một lùm cây mà bảo I-xu-rô:

— Hễ lúc tớ đang ăn mà cậu nghe tớ kêu bị bỏng, thì cậu chạy thật nhanh ra hái ít lá ở đấy về chữa miệng cho tớ.

Thỏ muốn hỏi sao biết đồ ăn làm bỏng mà còn ăn, nhưng nó sợ, nên chỉ gật đầu. Đi thêm một quãng, nó bảo Gu-đu:

— Tớ đánh rơi cái kim rồi. Chờ tớ một lát, tớ quay lại tìm.

— Thế thì nhanh lên, — Gu-đu đáp, trèo lên một cái cây.

Thỏ vội chạy về lùm cây, hái thật nhiều lá, giấu trong bộ lông.

"Hái sẵn bây giờ," nó nghĩ, "lát nữa đỡ phải chạy đi chạy lại."

Hái đủ rồi, nó quay lại chỗ Gu-đu, và hai đứa lại đi tiếp.

Mặt trời gần lặn thì hai đứa tới nơi. Mệt quá, chúng ngồi phịch xuống bên một cái giếng. Cô vợ tương lai của Gu-đu đã ngóng chờ sẵn, mang ra một vò nước dội cho hai đứa rửa sạch bụi đường, cùng hai suất ăn. Nhưng một lần nữa hy vọng của thỏ lại tan tành, vì Gu-đu vội nói:

— Tục lệ làng này cấm cậu ăn trước khi tớ ăn xong.

I-xu-rô không biết Gu-đu nói dối, chỉ cốt được ăn thêm. Thế là nó ngồi nhìn thèm thuồng, chờ bạn ăn cho no.

Một lát sau Gu-đu kêu ầm lên:

— Tớ bị bỏng rồi! Tớ bị bỏng rồi!

Thật ra nó chẳng bỏng chút nào. I-xu-rô có lá sẵn trong người, nhưng nó không dám lôi ra ngay, sợ khỉ đoán ra vì sao lúc nãy nó ở lại. Thế là nó chạy ra khuất sau góc nhà một lúc, rồi mới hấp tấp nhảy về. Nhưng nó nhanh thì Gu-đu còn nhanh hơn, chẳng còn gì ngoài mấy giọt nước.

— Cậu xui quá, — Gu-đu nói, giật lấy nắm lá. — Cậu vừa đi thì bao nhiêu người tới, rửa tay đây này, cậu thấy đấy, rồi ăn hết phần của cậu.

I-xu-rô biết thừa không nên tin, nhưng chẳng nói gì, đi ngủ với cái bụng đói hơn bao giờ hết trong đời.

Sáng sớm hôm sau, hai đứa lên đường sang một làng khác. Dọc đường, chúng đi qua một khu vườn lớn có nhiều người đang tất bật thu hoạch lạc.

— Cuối cùng thì cậu cũng có bữa sáng ngon rồi, — Gu-đu nói, chỉ vào một đống vỏ lạc rỗng. Nó chẳng hề ngờ rằng I-xu-rô lại không ngoan ngoãn nhận phần được chỉ, để lại hạt lạc thật cho nó.

Nhưng nó ngạc nhiên biết bao khi I-xu-rô đáp:

— Cảm ơn cậu, tớ nghĩ tớ thích mấy thứ này hơn.

Rồi thỏ quay sang đống hạt lạc, ăn không ngừng cho tới khi chẳng còn hạt nào. Tệ nhất là xung quanh đông người quá, Gu-đu chẳng giật lạc khỏi tay nó được.

Đêm xuống, hai đứa tới làng nơi mẹ của cô vợ tương lai của Gu-đu ở. Bà dọn ra cho chúng thịt và cháo kê.

— Hình như cậu bảo tớ là cậu thích cháo, — Gu-đu nói.

Nhưng I-xu-rô đáp:

— Cậu nhầm tớ với ai đấy, vì hễ có thịt là tớ ăn thịt.

Lần này Gu-đu lại phải chịu ăn cháo, thứ nó ghét cay ghét đắng.

Nhưng đang ăn thì một ý nảy ra trong đầu nó. Nó khéo léo làm đổ một nồi nước to treo trước bếp, dập tắt ngóm ngọn lửa.

"Giờ thì," con vật xảo quyệt tự nhủ, "trong bóng tối mình sẽ ăn trộm được thịt của nó!"

Nhưng giờ thỏ đã khôn chẳng kém nó. Thỏ đứng nép vào một góc, giấu thịt sau lưng, khỉ chẳng sao tìm được.

— Ối Gu-đu ơi! — nó cười to mà kêu lên. — Chính cậu đã dạy tớ khôn đấy.

Rồi nó gọi người nhà dậy nhóm lại lửa, bảo rằng Gu-đu sẽ ngủ bên bếp, còn nó sẽ qua đêm với mấy người bạn ở lều khác.

Trời còn tối mịt thì I-xu-rô nghe có tiếng ai khẽ gọi tên mình. Mở mắt ra, nó thấy Gu-đu đứng bên cạnh. Khỉ đặt ngón tay lên mũi ra hiệu im lặng, rồi ra dấu bảo I-xu-rô dậy đi theo. Đi cách xa túp lều một quãng, Gu-đu mới nói:

— Tớ đói, tớ muốn ăn cái gì ngon hơn món cháo kinh tởm tối qua. Tớ sẽ giết một con dê kia, mà cậu nấu ăn giỏi, cậu phải luộc thịt cho tớ.

Thỏ gật đầu. Gu-đu biến ra sau một tảng đá, chẳng mấy chốc đã kéo về một con dê chết. Hai đứa xúm vào lột da. Xong rồi, chúng nhồi lá khô vào tấm da, chẳng ai đoán được là con dê đã chết, rồi dựng nó vào giữa một bụi cây cho đứng vững. Trong lúc khỉ làm việc ấy, I-xu-rô đi nhặt củi nhóm lửa. Lửa vừa bén, Gu-đu vội sang một túp lều khác lấy trộm một cái nồi, múc đầy nước sông. Chúng cắm hai cành cây xuống đất, treo nồi thịt lên trên bếp lửa.

— Ít nhất phải hai giờ nữa mới ăn được, — Gu-đu nói. — Hai đứa mình chợp mắt một lát đã.

Nó nằm duỗi dài trên đất, giả vờ ngủ say. Thật ra nó chỉ chờ lúc an toàn để chén hết chỗ thịt.

"Hình như mình nghe nó ngáy rồi," nó nghĩ.

Nó rón rén tới chỗ I-xu-rô đang nằm trên một đống củi, nhưng mắt thỏ vẫn mở thao láo.

— Bực quá, — Gu-đu lẩm bẩm, quay về chỗ mình.

Chờ thêm một lúc, nó lại dậy ngó lần nữa, nhưng đôi mắt hồng của thỏ vẫn mở to. Giá mà Gu-đu biết, I-xu-rô ngủ say từ nãy rồi. Nhưng nó nào có ngờ, và dần dà nó rình mệt đến nỗi chính nó ngủ thiếp đi. Một lát sau, I-xu-rô thức dậy, cũng thấy đói. Thỏ nhẹ nhàng bò tới bên nồi, ăn sạch chỗ thịt, rồi buộc mấy khúc xương lại với nhau, treo vào bộ lông của Gu-đu. Xong rồi thỏ quay về đống củi ngủ tiếp.

Sáng ra, mẹ của cô vợ tương lai của Gu-đu ra vắt sữa dê. Tới chỗ bụi cây, nơi con dê to nhất có vẻ như đang mắc kẹt, bà phát hiện ra trò lừa. Bà kêu khóc ầm ĩ đến nỗi dân làng chạy cả tới. Gu-đu và I-xu-rô cũng bật dậy, giả vờ ngạc nhiên, quan tâm chẳng kém ai. Nhưng hẳn trông hai đứa vẫn có vẻ chột dạ, vì bỗng một ông lão chỉ tay vào chúng mà kêu lên:

— Hai đứa kia là kẻ trộm.

Nghe giọng ông lão, con khỉ to lớn run lên bần bật.

— Sao ông dám nói thế? Ông chứng minh đi, — I-xu-rô bạo dạn đáp.

Rồi nó nhảy ra, lộn mấy vòng, rũ người trước mặt mọi người.

— Ta nói vội quá, mày vô tội, — ông lão nói. — Nhưng giờ để con khỉ làm thế xem.

Gu-đu vừa nhảy lên, mấy khúc xương dê đã kêu lách cách, và mọi người kêu lên:

— Gu-đu chính là kẻ giết dê!

Nhưng Gu-đu đáp:

— Không, tôi không giết dê của các người. Chính I-xu-rô giết, nó ăn thịt, rồi treo xương vào cổ tôi. Nó mới là kẻ phải chết!

Mọi người nhìn nhau, không biết tin ai. Cuối cùng một người nói:

— Cho cả hai đứa chết, nhưng chúng được tự chọn cách chết.

I-xu-rô bèn đáp:

— Nếu chúng tôi phải chết, thì hãy đặt chúng tôi vào chỗ chất củi, chất củi vây kín quanh để chúng tôi không trốn được, rồi châm lửa. Nếu một đứa bị cháy mà đứa kia không cháy, thì đứa bị cháy chính là kẻ giết dê.

Dân làng làm đúng như I-xu-rô nói. Nhưng I-xu-rô biết có một cái hang dưới đống củi. Khi lửa nhóm lên, thỏ chui tọt vào hang, còn Gu-đu thì chết ở đó.

Khi lửa đã tàn hết, chỗ đống củi chỉ còn lại tro, I-xu-rô chui ra khỏi hang, bảo mọi người:

— Đấy! Tôi nói có sai đâu? Kẻ giết dê của các người đang nằm trong đống tro kia.

— Hết —