Hồi 21: Thanh Xuyên hầu

Chương 21: Hồi 21: Thanh Xuyên hầu

Thanh Xuyên hầu, Trương Đăng Thụ là một trang thiếu niên tuấn tú, con quan

Kiến Xuyên hầu, người làng Thanh Nê, trấn Sơn Nam.

Kiến Xuyên hầu làm thượng thư bộ lễ thời chúa Trịnh Sâm. Khi Sâm mất,

Khải và Cán chia ra hai phe đánh cướp nhau ngôi chúa, thì hầu chán nản cáo quan

về làng, Trương Đăng Thụ hồi đó đang làm hiệp trấn Lạng Sơn.

Kịp khi Tây Sơn dứt nhà Lê, vua Chiêu Thống qua trấn Lạng sang Tàu, Thụ

xin hộ giá tòng vong, nhưng vua truyền ở lại xem xét tình hình trong nước và để

sau này làm nội ứng cho quân cứu quốc ở ngoài đưa vào. Thụ ép lòng nhậm chức

cũ, đợi xem Tây Sơn xử trí ra sao. Chàng nghĩ thầm: "Dù có vì thế mà bị hại, thì

cũng là một cách báo đền ơn vua".

Triều đình Tây Sơn có rõ điều ấy chăng? Chỉ biết rằng vua Quang Trung săn

sóc đến bọn bầy tôi nhà Lê một cách tha thiết, chu đáo. Ai đi trốn thì tìm về cho

làm quan, ai ở chức cũ thì cất nhắc lên chức trên, còn những người nào nhất quyết

từ chối không chịu nhận quan tước thì để mặc ý về quê an cư lạc nghiệp, không

phiền nhiễu tới. Đó chỉ là một chính sách thu phục nhân tâm, có chi lạ.

Cũng vì thế mà Trương Đăng Thụ đương ở chức hiệp trấn được nhắc lên chức

trấn thủ. Nhưng ta đừng vội tưởng đó là sự khoan hồng của nhà Tây Sơn. Trong

chính giới, không có cái gì người ta làm vì tình cảm hết, ở đời nay hay ở đời Tây

Sơn cũng vậy. Trước kia, Trương Đăng Thụ còn ở chức hiệp trấn thì tuy dưới

quyền quan trấn thủ nhưng bao binh lực chốn biên thuỳ đều ở trong tay mình. Nay

được thăng chức trấn thủ tức là bị tước hết binh lực. Vả viên hiệp trấn mới lại là

một tướng thân tín của vua Tây Sơn từ Quảng Nam theo vua ra Bắc, và một số

đông binh lính mới lại là người đường trong, trung thành với nhà vua, với triều

đình

Vậy thì quan trấn thủ Trương Đăng Thụ thực chẳng khác một tên tù giam

lỏng, tuy vẫn được quan hiệp trấn và các viên liêu thuộc rất tôn trọng.

Trương Đăng Thụ cũng thừa hiểu, nhưng phải vờ trung thành với triều đình

mới, dù ngày đêm vẫn lo mưu khởi nghĩa để phục hưng nhà Lê.

Một hôm lòng buồn bực, trí chán nản, Thụ đến vãn cảnh chùa Tam Thanh, và

nhận thấy sư cụ Phổ Mịch là một bậc cựu thần nhà Lê. Hai người liền đem tâm sự

ra kể lể. Lúc bấy giờ sư cụ mới bỏ lòng khinh bỉ Thanh Xuyên hầu, vì trước kia

vẫn tưởng lầm rằng hầu ham công danh, phú quý, bỏ vua theo giặc.

Nghe sư cụ thành thực tạ lỗi, Thanh Xuyên thở dài mà rằng:

— Sư cụ, - xin cứ xưng hô như thế cho tiện - sư cụ ngờ oan cho Thụ này, thật

chẳng có gì là quá đáng. Thời này, ai đã dễ mà tin hẳn được ai? Bậc trung thần

nghĩa sĩ, anh hùng khảng khái thì ít, mà đồ siểm nịnh ham danh vụ lợi thì nhiều.

Những hạng siểm nịnh ấy, tôi có trách đâu. Cái chí bình sinh của họ ở chỗ vinh

thân phì gia, thì họ cứ việc mà theo cái chí lớn ấy cho kỳ tới mục đích, nào ai cấm

đoán, mà nào ai bảo sao... Tôi chỉ trách riêng bọn bầy tôi nhà Lê ngoài miệng leo

lẻo những chữ trung quân, ái quốc, phò Lê diệt tặc, mà trong lòng chứa đầy sự

ham muốn cho mình, cho vợ con mình. Tôi chẳng cần kể tên bọn họ ra đây, vì

chính tôi cũng đương ở một địa vị vừa khả nghi vừa khó xử... Nhưng sư cụ thử

nghĩ xem, lúc phò thánh giá, bọn kia nói những gì khảng khái biết bao? Thế mà

bây giờ tôi chỉ biết mấy thằng trong đám nghĩa binh xưa đang dự vào những chức

trọng yếu trong triều... Sư cụ đừng ví họ với tôi. Tôi chỉ là một tên tù giam lỏng

mà thôi, không có quyền binh gì trong tay. Chứ bọn họ - bọn đồng chí xưa của ta

— thì trái hẳn, nay họ chỉ hô một tiếng là đầu chúng ta rụng, họ chỉ vẫy tay một cái là

cả một hạt bị tàn phá. Công to của họ đối với triều đình Tây Sơn là đã hoặc dụ

hàng, hoặc chém giết hàng trăm hàng nghìn bậc cựu thần nhà Lê. Tôi đây hẳn là

cái gai trước mắt bọn họ, họ chỉ chờ dịp bứt đi mà thôi.

Phổ Mịch hết lời an ủi Thụ, rồi đem công việc đảng Tiêu Sơn ra bàn. Thanh

Xuyên hầu cả mừng mà rằng:

— Tôi vẫn nghe đất Kinh Bắc có nhiều bậc anh hùng. Bây giờ mới biết rằng

một đảng lớn mới thành lập ở đấy. Thực là đại phúc cho nhà Lê ta!... Nhưng có

phải dư đảng của Nguyễn Đoàn không?

— Không, đảng trưởng đảng Tiêu Sơn là Phổ Tĩnh thiền sư. Nhưng mới có cựu

quân sư của Nguyễn Đoàn nhập đảng.

— Phạm Thái phải không, bạch sư cụ?

— Chính Phạm Thái, thế ra ngài biết cũng tường tận lắm nhỉ.

Từ hôm đó thỉnh thoảng Trương Đăng Thụ lại đến vãn cảnh động - chàng

không ra luôn, sợ gợi lòng nghi kỵ của viên hiệp trấn. Nhưng sau chàng nghĩ được

một diệu kế là vờ ham mê đạo Phật, mua đủ cách thứ kinh về xem, rồi đoạn sách

nào không hiểu, lại thân ra chùa Tam Thanh hỏi sư cụ.

Viên hiệp trấn thấy vậy chỉ cười, cho trấn thủ là người mê tín đạo Phật và

không đáng đề phòng cẩn mật lắm như triều đình đã có lệnh: "Phải, còn có việc gì,

chẳng xem kinh Phật thì làm cái gì?" Viên hiệp trấn lấy làm đắc chí, tâu luôn mấy

điệp sớ về triều, kể tình trạng sự thay đổi tâm tính của Thanh Xuyên hầu.

Nhưng trong khi ấy Phổ Mịch và Trương Đăng Thụ vẫn được bình tĩnh cùng

nhau bàn quốc sự. Rồi nhờ Phổ Mịch giới thiệu, Thụ xin vào đảng Tiêu Sơn và

biên thư xin Phổ Tĩnh phái Phạm Thái lên trấn Lạng để cùng hai người lo toan

việc lớn.

— Hết chương 21 —