Giấc mộng bốn nàng tiên

Chương 1: Giấc mộng bốn nàng tiên

Thuỷ triều sớm vừa rút, triều chiều đã dâng, một tháng xoay vần sáu mươi lượt. Chẳng riêng thời gian sớm rồi lại tối, người Hàng Châu già đi cũng bởi triều giục.

Bốn câu thơ này do Bạch Lạc Thiên đời Đường làm khi xem triều trên sông Tiền Đường ở Hàng Châu.

Chuyện kể rằng phủ Hàng Châu có một tài tử họ Lý tên Hoằng, tên chữ là Kính Chi. Người này trong ngực chứa gấm vóc, trong bụng giấu châu ngọc, ngặt vì thời vận chưa thông, ba khoa thi đều trượt.

Bấy giờ đang cuối thu, lòng chàng u uất, muốn qua sông Tiền Đường đến Nghiêm Châu thăm bạn, bèn bảo tiểu đồng thu xếp túi sách hành lý, thuê thuyền mà đi. Chèo ra khỏi cửa sông thì trời đã xế chiều. Lý sinh đẩy mui thuyền nhìn ra, quả nhiên cảnh sông thu thật khác thường. Có bài từ Giang thần tử của Tô Đông Pha đời Tống làm chứng:

Dưới núi Phượng Hoàng mưa vừa tạnh, gió nước trong, ráng chiều sáng. Một đoá phù dung nở rồi còn tươi tắn. Đôi cò trắng từ đâu bay đến, như có ý, mến người duyên dáng. Chợt nghe trên sông tiếng đàn tranh ai oán, đắng chứa tình, gửi ai nghe. Khói thu mây cuốn, phảng phất là thần sông Tương. Muốn chờ khúc dứt hỏi han, người chẳng thấy, mấy ngọn núi xanh.

Lý sinh đang ngắm thì thấy ở cửa sông có một ngôi đình nhỏ, biển đề "Thu Giang đình". Người lái thuyền nói:

— Đình này ngày nào cũng có khách lên chơi, hôm nay sao vắng thế?

Lý sinh nghĩ: "Kẻ thất ý như ta, chính nên nhân lúc vắng vẻ mà lên xem." Bèn gọi:

— Bác lái, đưa thuyền tới đình Thu Giang giùm ta.

Người lái thuyền vâng lời, đưa thuyền đến bên đình, gác chèo buộc chặt. Lý sinh lên bờ, bước vào đình, đẩy cửa bốn mặt ra, tựa lan can nhìn ra xa, thấy non nước ngậm nhau, sông trời một sắc. Lý sinh vui lòng, bảo tiểu đồng lau sạch bàn ghế, đốt một lò hương thơm, đặt cây đàn dao lên bàn, gảy một hồi.

Khúc dứt tiếng ngừng, ngẩng lên thấy trên vách nhiều thơ đề, nét chữ chẳng giống nhau. Riêng có một chỗ chữ chân lẫn chữ thảo, chữ rất to. Lý sinh đứng dậy xem, là một bài từ theo điệu Tây giang nguyệt, nói cái hại của bốn thứ rượu, sắc, tài, khí:

Rượu là lửa diêm đốt thân, sắc là dao thép cắt thịt. Của nhiều chuốc ghét hại mầm người, khí là thuốc súng không khói. Bốn thứ đem gộp lại, ngang nhau chẳng kém mảy may. Khuyên người chớ luyến là cao nhất, mới là chính đạo tu thân.

Lý sinh xem xong, cười:

— Bài từ này chưa phải lời bàn xác đáng. Người sống ở đời, bốn thứ rượu, sắc, tài, khí không rời ra được. Nếu không có rượu thì mất lễ cúng tế yến tiệc. Nếu không có sắc thì dứt việc vợ chồng con cháu. Nếu không có tài thì từ thiên tử đến dân thường đều chẳng có gì mà tiêu. Nếu không có khí thì trung thần nghĩa sĩ cũng ủ rũ hết. Nay ta cũng làm một bài từ để giải oan cho chúng, có gì không được.

Chàng mài mực cho đặc, chấm bút cho no, viết ngay sau bài Tây giang nguyệt kia, cũng chữ chân lẫn thảo, hoạ lại một bài:

Ba chén làm hoà muôn việc, một say giải được nghìn sầu. Âm dương hoà thuận mừng tìm nhau, côi cút phải biết là tuyệt tự. Tiền là của báu nhuận nhà, khí là gốc rễ làm nên số mệnh. Giúp tình người lại hoá ra thù, lời bàn sao mà sai lắm!

Lý sinh viết xong, ném bút lên bàn. Thấy khói hương chưa tắt, vừa định ngồi xuống gảy thêm một khúc, bỗng trước mái hiên vẽ nổi lên một trận gió:

Khéo gom cỏ trước sân, mở được bèo trên nước. Chỉ nghe nghìn cây gầm, chẳng thấy nửa phần hình.

Lúc ấy Lý sinh bất giác thần trí mơ màng, gục xuống án mà ngủ. Trong mơ màng chỉ nghe tiếng ngọc bội leng keng, hương lạ đầy phòng. Có bốn người con gái đẹp, một người mặc áo vàng, một người áo đỏ, một người áo trắng, một người áo đen, từ ngoài bước vào, cúi chào Lý sinh. Lý sinh lúc ấy như mơ mà chẳng phải mơ, bèn hỏi:

— Bốn cô là ai? Vì sao đến đây?

Bốn cô mỉm cười nói:

— Chị em thiếp bốn người là thần nữ từ xưa, dạo khắp nhân gian. Hôm trước có một nhà thơ đến đây chơi, làm một bài Tây giang nguyệt nhục mạ chị em thiếp, khiến chị em thiếp xấu hổ không còn chỗ nào mà chui. Hôm nay được tiên sinh cũng làm một bài Tây giang nguyệt, giải nỗi oan trước cho chị em thiếp, nên đặc biệt đến bái tạ.

Lý sinh trong lòng hiểu ra, biết đây là tinh của bốn thứ rượu, sắc, tài, khí, chẳng sợ chút nào, bèn nói:

— Bốn chị hiền, xin mỗi người xưng tên.

Bốn cô mỗi người đọc một câu thơ. Cô áo vàng nói:

— Đỗ Khang làm ra muôn nhà xuân.

Cô áo đỏ nói:

— Một gương mặt hồng khiến người yêu chết.

Cô áo trắng nói:

— Sống chết cùng thông đều thuộc về ta.

Cô áo đen nói:

— Mịt mù thế giới đầy càn khôn.

Thì ra cô áo vàng là rượu, cô áo đỏ là sắc, cô áo trắng là tài, cô áo đen là khí. Lý sinh trong lòng đã rõ, khẽ vẫy bốn cô:

— Bốn cô nghe ta phân giải:

Thơm ngọt ngon lành, rượu đứng đầu. Dung mạo xinh đẹp, tuổi xuân, sắc càng tươi. Của chứa nghìn hòm gọi là phú quý. Khéo điều hoà năm khí mới là chân tiên.

Bốn cô mừng lắm, lạy tạ:

— Đã được giải oan, lại được khen ngợi, xin tiên sinh trong chị em thiếp bốn người, chọn lấy một người không có lỗi, ở lại hầu hạ, đền đáp chút ơn.

Lý sinh xua tay, nói liền mấy tiếng:

— Không được, không được! Tiểu sinh có chí vin cành quế trong cung trăng, không có lòng luyến hoa dại ngoài đồng. Xin đừng nói nữa, kẻo hỏng nết.

Bốn cô cười:

— Tiên sinh lầm rồi. Chị em thiếp là bạn với thần nữ Vu Sơn, thần sông Lạc, đâu phải hạng liễu bên đường hoa bên tường. Tư Mã Tương Như đời Hán là bậc đứng đầu văn chương, Lý Vệ công đời Đường là nguyên huân khai quốc, một người lấy Văn Quân, một người nhận Hồng Phất, lại thành chuyện phong lưu, chẳng nghe đời sau chê cười. Huống hồ hẹn đẹp hội vui, lỡ đi khó gặp, mong tiên sinh nghĩ kỹ!

Lý sinh rốt cuộc vẫn là tài tử trẻ tuổi, lòng như vượn ý như ngựa, không giữ nổi mình, bèn đổi giọng:

— Các chị hiền đã có lòng thương, chỉ không biết vị nào là người không có lỗi? Tiểu sinh xin giữ lại.

Lời còn chưa dứt, cô rượu áo vàng đã vội bước lên:

— Tiên sinh, thiếp là người không có lỗi.

Lý sinh hỏi:

— Sao thấy được chị không có lỗi?

Cô rượu nói:

— Thiếp cũng có một bài Tây giang nguyệt: Khéo giúp anh hùng thêm gan, thêm cho nhà thơ ruột gấm. Thần tiên làm ra phương giải sầu, để thưởng ngoạn tuyết trăng gió hoa.

Lại nói:

— Còn một câu quan trọng, tiên sinh nghe đây: Ham sắc sinh ra bệnh tật, mê chén chỉ là phóng khoáng. Tám vị tiên say ngã ở làng mây tía, chẳng thèm công hầu khanh tướng.

Lý sinh cười lớn:

— Hay cho câu "tám vị tiên say ngã ở làng mây tía", tiểu sinh xin giữ lại.

Vừa định giữ cô rượu, thì cô sắc áo đỏ bước lên, mày liễu dựng ngược, mắt sao trợn tròn:

— Tiên sinh đừng nghe lời con tiện tì ấy! Con tiện nhân, ta hỏi mày: mày chỉ khoe cái tốt của rượu là đủ rồi, sao lại đề cao mình hạ thấp người, nói càn rằng ham sắc sinh bệnh? Chẳng lẽ đứa trẻ ba bốn tuổi ốm cũng là do ham sắc mà ra? Mày chỉ khoe cái hay của mình mà không biết cái dở của mình:

Bình Đế mất mạng vì độc rượu, bên sông Lý Bạch mất thân. Khuyên người chớ uống thứ nước vô tình, say rồi khiến lòng người mê muội!

Lý sinh nói:

— Có lý. Người xưa mất nước mất mạng đều do lỗi của rượu, tiểu sinh không dám giữ lại.

Thế rồi cô áo đỏ uyển chuyển bước đến gần:

— Thiếp mới là người không có lỗi, cũng có bài Tây giang nguyệt làm chứng: Thường ước ao uyên ương kề cổ, lại xem hoa liền cành nở. Hoa chim vô tri còn động lòng, há người lại không có yêu thương. Quân tử ưa thục nữ, giai nhân mến kẻ đa tài. Trong màn the đỏ hai người hoà hợp, một khắc nghìn vàng khó mua.

Lý sinh ngẫm nghĩ:

— Thật là một khắc nghìn vàng khó mua!

Vừa định giữ cô sắc, cô áo trắng đã nổi giận mắng:

— Con tiện nhân, sao lại nói "nghìn vàng khó mua"? Chẳng lẽ ta lại không bằng mày? Kể ra lỗi của mày thì nhiều lắm:

Dưới cầu Vĩ Sinh nước róc rách, chuyện Tây Thi nước Ngô thật đáng thương. Tham luyến cành hoa rốt cuộc chuốc hoạ, nhân duyên đẹp hoá nhân duyên dữ.

Lý sinh nói:

— Vĩ Sinh mất mạng, Phù Sai mất nước, đều do sắc mà ra, lỗi ấy chẳng kém gì rượu. Mời đi cho! Mời đi cho!

Rồi hỏi cô áo trắng:

— Còn cô thì sao?

Cô áo trắng bước lên:

Thu hết quyền bính trời đất người, vinh hoa phú quý từ đó sinh ra. Dẫu có lòng thánh hiền ham làm điều thiện, tay không cũng khó làm nên đức hạnh. Có ta thì ai cũng kính trọng, không có ta thì đâu cũng coi khinh. Chớ vì giận vặt mà tranh đấu, hỏi ta thì phải biết có số mệnh.

Lý sinh gật đầu:

— Cô nói có lý. Thứ người đời kính trọng chính là tiền của. Ta mà có của thì đỗ đạt dễ như trở bàn tay.

Vừa động lòng muốn giữ lại, lại thấy cô áo đen má phấn hờn giận, mắt sao đầy lửa, mắng:

— Sao mày lại nói "chớ tranh giận vặt"? Làm người ở đời, không có khí thì còn ra gì? Ta nghĩ đến mày:

Có của có thế là anh hùng, mệnh nếu không có thì uổng công. Ngày trước Thạch Sùng vì giàu mà chết, núi đồng chẳng cứu được Đặng Thông nghèo.

Lý sinh lắc đầu không nói, thầm nghĩ: "Thạch Sùng vì của mà chuốc hoạ, Đặng Thông có cả núi tiền mà không cứu được cái chết đói, của có ích gì?" Bèn hỏi cô khí:

— Lời nàng tuy thế, nhưng không biết ngày thường nàng xử thế ra sao?

Cô áo đen nói:

— Như thiếp xử thế đây: Từ khi hỗn nguyên mở đất, hai chữ âm dương làm nên. Thu lại là nguyên khí, tan ra là gió, muôn vật được nó mà nảy mầm. Hãy xem thân người sáu thước, ba tấc trong cổ họng lưu thông. Tài với rượu sắc đều bao trọn, không có khí thì ai hưởng được?

Cô khí nói xong, Lý sinh chưa kịp đáp, ba cô rượu, sắc, tài đã đồng thanh nói:

— Tiên sinh đừng nghe nó. Ba chúng ta há lại bị con tiện tì bao trọn sao? Hãy nghe chúng ta kể lỗi của nó:

Bá vương tự vẫn ở Ô Giang, Chu Du có trí mà mệnh không dài. Bao nhiêu mãnh tướng trước trận, đều vì tranh khí mà mất thân.

Tiên sinh cũng không thể giữ nó lại!

Lý sinh lưỡng lự suy nghĩ:

— Ôi chà! Bốn cô đều là người có lỗi cả. Bốn chị hiền ơi, tiểu sinh đệm mỏng chăn lạnh, không dám giữ ai, xin mời tất cả về cho.

Bốn cô lúc ấy trách móc lẫn nhau. Cô này nói:

— Tiên sinh giữ ta, sao mày lại nói xấu?

Cô kia nói:

— Tiên sinh yêu ta, sao mày lại tranh trước?

Lời qua tiếng lại không hợp, nhất thời đánh chửi nhau. Rượu mắng sắc hút cạn xương tuỷ người ta. Sắc mắng rượu chuyên gây tai vạ. Tài mắng khí làm hại phổi gan. Khí mắng tài làm tổn tình nghĩa. Đánh nhau đến nỗi cô rượu mây tóc rối bời, cô sắc búi tóc xiêu vẹo, cô tài đấm ngực kêu la, cô khí ngã lăn xuống bụi. Ai nấy tóc mai bù xù che má phấn, gót sen xộc xệch tuột giày phượng. Bốn cô đánh nhau thành một đống, quấn vào một chỗ.

Lý sinh thầm nghĩ: "Bốn cô tranh nhau, chẳng qua vì một mình ta." Vừa định bước tới can, thì bị cô khí lấy tay đẩy:

— Tiên sinh tránh ra, để ta đánh chết ba con tiện tì này!

Lý sinh giật thót mình, tay áo quệt vào dây đàn, tưng một tiếng, chàng giật mình tỉnh dậy. Dụi mắt định thần nhìn, nào thấy dấu vết bốn cô đâu nữa!

Lý sinh vỗ đùi than dài:

— Vì ta để tâm quá nhiều nên mới hiện ra trong giấc mộng. Theo lời trong mộng vừa rồi, bốn thứ đều có lỗi, sao ta lại làm bài từ này mà ca ngợi cái hay của chúng? Người đời sau xem bài từ này của ta mà buông thả vào rượu sắc, chìm đắm vào tài khí, thì ta là đầu sỏ gây hoạ. Nay muốn nói chúng không tốt thì khó sửa bút. Thôi được, nay đề thêm bốn câu, để người ta cân nhắc mà làm.

Rồi ngay trên tường trắng, sau bài Tây giang nguyệt, chàng lại vung bút viết một bài:

Uống rượu không say là cao nhất, ham sắc không loạn mới là anh hào. Của phi nghĩa xin người chớ lấy, nhịn giận tha người thì hoạ tự tiêu.

Đoạn chuyện này tuy nói rượu, sắc, tài, khí đều có lỗi như nhau, nhưng xét kỹ thì rượu có người không biết uống, giận có người nhịn được, chẳng gì hại bằng hai chữ tài và sắc. Mà kẻ tham tài háo sắc lại khó tránh uống mấy chén rượu, khó tránh vài trận giận, nên rượu với khí lại gồm cả trong tài sắc. Hôm nay xin kể một chuyện lạ, chỉ vì hai chữ tài sắc mà gây nên hoạ tày trời, rồi sau buồn vui ly hợp, lại thành một câu chuyện đẹp như gấm. Thật là: nói ra làm kẻ gian vỡ mật, kể ra khiến nghĩa sĩ đau lòng.

— Hết chương 1 —