Cô đào thành Brét

Chương 1: Cô đào thành Brét

Những cánh buồm nằm im, dán chặt vào cột. Mặt biển phẳng như gương. Trời nóng ngột ngạt, gió lặng tới mức tuyệt vọng.

Trên một chuyến đi biển, những cách tiêu khiển mà người trên tàu có thể bày ra chẳng mấy chốc đã cạn. Than ôi, người ta biết nhau quá rõ khi đã sống chung bốn tháng trong một ngôi nhà gỗ dài một trăm hai mươi bộ. Thấy ông trung uý thứ nhất đi tới, bạn biết ngay ông sẽ nói với bạn về Ri-ô đờ Gia-nê-rô, nơi ông vừa từ đó về, rồi về cây cầu Ét-xlinh nổi tiếng mà ông đã thấy các thuỷ thủ đội cận vệ dựng lên, ông cũng ở trong đội ấy. Sau mười lăm ngày, bạn biết tới cả những câu cửa miệng ông ưa dùng, cả cách ngắt câu, những giọng điệu khác nhau của ông. Có bao giờ ông quên dừng lại buồn bã sau khi lần đầu tiên trong câu chuyện thốt ra chữ "Hoàng đế"? Lần nào ông cũng thêm: "Giá các anh được thấy Người lúc ấy!" Rồi chuyện con ngựa của người lính kèn, rồi viên đạn nảy đi nảy lại cuốn mất một cái túi đạn trong đó có bảy nghìn rưỡi quan vàng và đồ trang sức, vân vân! Ông trung uý thứ hai thì là một nhà chính trị lớn. Ngày nào ông cũng bình luận số báo cuối cùng ông mang theo từ Brét. Hoặc nếu rời những chuyện cao siêu của chính trị để xuống tới văn chương, ông sẽ đãi bạn bản tóm tắt vở hài kịch cuối cùng ông được xem. Lạy Chúa!... Ông uỷ viên hải quân có một câu chuyện rất hay. Lần đầu ông kể chuyện ông vượt ngục khỏi tàu giam ở Ca-đi-xơ, chúng tôi say mê biết bao! Nhưng tới lần thứ hai mươi thì, thật tình, không ai chịu nổi nữa... Còn mấy cậu thiếu uý, mấy cậu học viên! Nhớ lại những câu chuyện của họ là tóc gáy tôi dựng đứng. Còn ông thuyền trưởng, thường thường, là người ít tẻ nhạt nhất trên tàu. Với tư cách chỉ huy độc đoán, ông luôn đối đầu ngấm ngầm với cả bộ tham mưu. Ông làm người ta bực, đôi khi còn đè nén người ta, nhưng được cằn nhằn sau lưng ông cũng có cái thú của nó. Nếu ông có tật gì khó chịu cho cấp dưới, thì người ta lại được cái thú thấy cấp trên của mình lố bịch, và thế cũng an ủi được đôi chút.

Trên chiếc tàu tôi đi, các sĩ quan là những người tốt nhất đời, toàn những anh chàng tử tế, thương nhau như anh em, nhưng thi nhau buồn chán. Ông thuyền trưởng là người hiền lành nhất trên đời, chẳng hay bới móc, điều hiếm có. Lần nào ông cũng miễn cưỡng mới phải dùng tới quyền uy độc đoán của mình. Vậy mà chuyến đi ấy với tôi sao dài thế! Nhất là cái đợt lặng gió vây lấy chúng tôi chỉ vài ngày trước khi thấy đất liền!...

Một hôm, sau bữa tối mà sự rảnh rỗi đã khiến chúng tôi kéo dài lâu nhất có thể, tất cả chúng tôi tụ tập trên boong, chờ xem cái cảnh đơn điệu mà bao giờ cũng hùng vĩ của mặt trời lặn trên biển. Người thì hút thuốc, người thì đọc lại lần thứ hai mươi một trong ba mươi cuốn sách của cái thư viện buồn tẻ của chúng tôi. Ai nấy ngáp tới chảy nước mắt. Một cậu thiếu uý ngồi cạnh tôi đang giải khuây bằng cách thả cho con dao găm mà sĩ quan hải quân thường đeo khi mặc thường phục rơi mũi nhọn xuống sàn tàu, với tất cả vẻ nghiêm trang xứng với một việc hệ trọng. Đó cũng là một cách giải khuây như mọi cách khác, mà phải khéo tay mới làm mũi dao cắm thẳng đứng vào gỗ. Muốn làm như cậu thiếu uý, mà chẳng có dao găm, tôi định mượn con dao của ông thuyền trưởng, nhưng ông không cho. Ông quý con dao ấy lạ lùng, thậm chí sẽ phật ý nếu thấy nó bị dùng vào một việc vớ vẩn như thế. Ngày trước con dao ấy là của một sĩ quan gan dạ đã chết một cách bất hạnh trong cuộc chiến vừa rồi... Tôi đoán sắp có một câu chuyện, và tôi không lầm. Ông thuyền trưởng bắt đầu kể chẳng cần ai nài. Còn các sĩ quan quanh chúng tôi, vì ai cũng thuộc lòng những nỗi bất hạnh của trung uý Rô-giê, liền rút lui một cách khôn ngoan. Câu chuyện của ông thuyền trưởng đại để thế này.

— Hồi tôi quen Rô-giê, anh hơn tôi ba tuổi. Anh là trung uý, còn tôi là thiếu uý. Tôi cam đoan với các anh đó là một trong những sĩ quan giỏi nhất của ngành chúng tôi. Lại thêm một tấm lòng tuyệt vời, thông minh, học rộng, nhiều tài, tóm lại là một chàng trai đáng mến. Khốn nỗi anh hơi kiêu hãnh và dễ tự ái, tôi nghĩ là vì anh là con ngoài giá thú, và sợ xuất thân của mình làm anh bị coi thường trong xã hội. Nhưng nói thật, trong mọi khuyết điểm của anh, lớn nhất là một khát khao mãnh liệt và không ngừng muốn đứng đầu ở bất cứ nơi nào anh có mặt. Người cha mà anh chưa từng gặp mặt gửi cho anh một khoản tiền trợ cấp, lẽ ra thừa đủ cho nhu cầu của anh, nếu Rô-giê không hào phóng tới thế. Tất cả những gì anh có đều là của bạn bè. Mỗi khi anh vừa lĩnh tiền quý, người ta thi nhau tới thăm anh với bộ mặt buồn rầu lo lắng. Anh hỏi: "Này, bạn, có chuyện gì thế? Trông cậu như vỗ túi chẳng nghe thấy tiếng kêu. Nào, ví của tớ đây, cầm lấy cái cậu cần, rồi đi ăn tối với tớ."

Ông thuyền trưởng kể tiếp:

— Hồi ấy có một cô đào trẻ rất xinh tới Brét, tên là Ga-bri-en, chẳng mấy chốc đã chinh phục được khối thuỷ thủ và sĩ quan đồn trú. Cô không đẹp theo kiểu đều đặn, nhưng dáng người cao ráo, mắt đẹp, chân nhỏ, vẻ khá là ngang tàng. Những thứ ấy rất được lòng người ta ở cái tuổi hai mươi tới hai mươi lăm. Người ta còn bảo cô là người đàn bà thất thường nhất đời, và lối diễn của cô chẳng làm sai lời đồn ấy. Có hôm cô diễn tuyệt hay, như một đào hát hạng nhất. Hôm sau, cũng vở ấy, cô lạnh lùng, vô cảm, đọc vai mình như đứa trẻ đọc thuộc lòng bài giáo lý. Điều làm mấy chàng trai của chúng tôi chú ý nhất là câu chuyện người ta kể về cô. Hình như ở Pa-ri cô từng được một ông nguyên lão bao bọc rất giàu sang, ông ta làm đủ chuyện điên rồ vì cô. Một hôm, ông ta đang ở nhà cô, đội mũ lên đầu. Cô xin ông bỏ mũ ra, và còn trách ông thiếu tôn trọng mình. Ông nguyên lão cười, nhún vai, ngả người trong ghế bành mà bảo: "Ít ra ta cũng được thoải mái trong nhà một cô gái ta trả tiền chứ." Đáp lại câu ấy lập tức là một cái tát nảy đom đóm, mạnh như tay dân phu khuân vác, giáng ra từ bàn tay trắng trẻo của cô Ga-bri-en, hất văng chiếc mũ sang đầu kia căn phòng. Từ đó đoạn tuyệt hẳn. Những nhà ngân hàng, những ông tướng đã ngỏ những lời đề nghị lớn với cô, nhưng cô từ chối tất cả, và trở thành đào hát, để được sống độc lập, cô bảo thế.

— Khi Rô-giê gặp cô và nghe chuyện ấy, anh cho rằng đây đúng là người hợp với mình. Và với cái thẳng thắn hơi thô lỗ mà người ta vẫn trách cánh thuỷ thủ chúng tôi, anh tỏ cho cô biết anh xiêu lòng trước nhan sắc cô theo cách này. Anh mua những bông hoa đẹp nhất, hiếm nhất có thể tìm được ở Brét, kết thành một bó, buộc bằng một dải ruy băng hồng đẹp, và trong nút buộc, anh khéo léo đặt một cuộn hai mươi lăm đồng vàng Na-pô-lê-ông. Đó là tất cả những gì anh có lúc ấy. Tôi nhớ tôi đã cùng anh vào hậu trường trong lúc nghỉ giữa hai màn. Anh khen Ga-bri-en mấy câu rất ngắn về vẻ duyên dáng của cô trong bộ trang phục, đưa cô bó hoa, và xin phép tới thăm cô ở nhà. Tất cả chỉ nói trong ba câu.

— Chừng nào Ga-bri-en chỉ thấy hoa và chàng trai đẹp trao hoa cho mình, cô mỉm cười với anh, kèm theo một cái cúi chào duyên dáng nhất. Nhưng khi cầm bó hoa trong tay và cảm thấy sức nặng của vàng, nét mặt cô thay đổi nhanh hơn cả mặt biển bị một cơn bão nhiệt đới khuấy lên. Và hẳn là cô cũng dữ dằn chẳng kém, vì cô ném hết sức bó hoa cùng những đồng vàng vào đầu ông bạn tội nghiệp của tôi, khiến anh mang dấu trên mặt hơn tám ngày. Chuông của ông quản lý sân khấu vang lên, Ga-bri-en ra sân khấu và diễn hỏng bét.

— Rô-giê nhặt lại bó hoa và cuộn vàng, vẻ ngượng ngùng lắm, rồi đi ra quán cà phê tặng bó hoa, không kèm tiền, cho cô gái đứng quầy, và vừa uống rượu pân vừa cố quên người đàn bà tàn nhẫn kia. Anh không quên được. Và dù bực mình vì không thể xuất hiện với con mắt bầm tím, anh lại phải lòng điên cuồng cô Ga-bri-en nóng nảy. Mỗi ngày anh viết cho cô hai mươi bức thư, mà thư thế nào! Phục tùng, dịu dàng, cung kính, như người ta viết cho một nàng công chúa. Những bức đầu bị gửi trả lại chưa bóc. Những bức sau chẳng được trả lời. Rô-giê vẫn còn chút hy vọng, cho tới khi chúng tôi chỉ cho anh thấy bà bán cam ở nhà hát dùng những bức thư tình của anh để gói cam, những bức thư mà Ga-bri-en đem cho bà ta, như một sự tàn nhẫn tinh vi. Đó là một đòn khủng khiếp với lòng kiêu hãnh của bạn tôi. Thế nhưng mối tình của anh không hề giảm. Anh nói tới chuyện xin cưới cô đào. Và khi người ta bảo anh rằng bộ trưởng hải quân sẽ không bao giờ cho phép, anh kêu lên rằng anh sẽ bắn vỡ sọ mình.

— Đúng lúc ấy, các sĩ quan một trung đoàn bộ binh đóng ở Brét muốn bắt Ga-bri-en hát lại một đoạn bài ca, cô không chịu, chỉ vì tính thất thường. Hai bên lì lợm tới mức bên này huýt sáo tới khi phải hạ màn, còn bên kia thì ngất xỉu. Các anh biết khán giả ở một thành phố có quân đồn trú là thế nào rồi. Các sĩ quan thoả thuận với nhau rằng hôm sau và những hôm sau nữa, kẻ có tội sẽ bị huýt sáo không thương tiếc, không cho cô diễn một vai nào cho tới khi cô chịu xin lỗi với sự khiêm nhường đủ để chuộc tội. Rô-giê không có mặt trong buổi diễn ấy. Nhưng ngay tối hôm ấy anh biết vụ ầm ĩ đã làm cả nhà hát rối tung, cùng những kế hoạch báo thù đang được bày cho ngày mai. Lập tức anh quyết định.

— Hôm sau, khi Ga-bri-en xuất hiện, từ dãy ghế các sĩ quan nổi lên những tiếng la ó và huýt sáo inh tai. Rô-giê, cố ý ngồi ngay sát đám gây ồn, đứng dậy, chất vấn những kẻ ồn ào nhất bằng những lời lẽ xúc phạm tới mức cơn giận của họ lập tức quay sang anh. Bấy giờ, rất bình tĩnh, anh rút cuốn sổ tay trong túi ra, ghi lại những cái tên người ta hét lên từ khắp phía. Anh đã có thể hẹn đấu kiếm với cả trung đoàn, nếu không có rất nhiều sĩ quan hải quân, vì tinh thần đồng đội, kéo tới thách đấu phần lớn đối thủ của anh. Cuộc ẩu đả thật kinh khủng.

— Toàn bộ quân đồn trú bị cấm trại mấy ngày. Nhưng khi người ta trả tự do cho chúng tôi, có một món nợ khủng khiếp phải thanh toán. Chúng tôi có mặt tới sáu chục người trên bãi đấu. Riêng Rô-giê lần lượt đấu với ba sĩ quan. Anh giết một người, làm hai người kia bị thương nặng, mà chẳng hề bị xây xát. Phần tôi thì kém may hơn: một tên trung uý khốn kiếp, từng làm thầy dạy kiếm, đâm tôi một nhát kiếm lớn vào ngực, suýt chết. Tôi cam đoan với các anh, đó là một cảnh tượng đẹp, cuộc đấu ấy, hay đúng hơn là trận đánh ấy. Hải quân thắng hoàn toàn, và trung đoàn phải rời Brét.

— Các anh hẳn nghĩ các sĩ quan cấp trên chẳng quên kẻ gây ra cuộc cãi vã. Suốt mười lăm ngày anh bị một lính gác đứng trước cửa.

— Khi anh hết bị giam, tôi ra viện và tới thăm anh. Tôi ngạc nhiên biết bao khi bước vào thấy anh đang ngồi ăn sáng, mặt đối mặt với Ga-bri-en! Họ có vẻ đã hoàn toàn hiểu nhau từ lâu. Họ đã mày tao với nhau, uống chung một cốc. Rô-giê giới thiệu tôi với người tình như người bạn thân nhất, và bảo cô rằng tôi bị thương trong cái cuộc đụng độ mà chính cô là nguyên nhân đầu tiên. Nhờ thế tôi được người đẹp tặng một nụ hôn. Cô gái ấy có những thiên hướng rất nhà binh.

— Họ sống với nhau ba tháng trời hạnh phúc trọn vẹn, chẳng rời nhau lấy một lúc. Ga-bri-en có vẻ yêu anh tới cuồng dại, còn Rô-giê thú nhận rằng trước khi gặp Ga-bri-en, anh chưa từng biết tình yêu là gì.

— Hết chương 1 —