Hoàng tử Xanh-pli-xơ

Ngày xưa, nghe cho kỹ nhé, Ni-nông, chuyện này anh nghe một ông lão chăn cừu kể, ngày xưa, trên một hòn đảo mà biển cả đã nuốt mất từ lâu, có một ông vua và một bà hoàng hậu sinh được một cậu con trai. Ông vua là một ông vua lớn: cốc rượu của ông sâu nhất vương quốc, thanh gươm của ông nặng nhất. Ông giết người và uống rượu một cách vương giả. Bà hoàng hậu là một hoàng hậu đẹp: bà dùng nhiều phấn son tới mức trông chẳng quá bốn mươi tuổi là mấy. Còn cậu con trai thì là một thằng ngốc.

Mà là một thằng ngốc vào loại to nhất, những người thông minh trong vương quốc bảo thế. Năm mười sáu tuổi, chàng được vua cha đưa ra trận. Chuyện là đi tiêu diệt một dân tộc láng giềng nọ, mắc cái tội tày trời là có đất đai. Xanh-pli-xơ cư xử như một đứa dại: chàng cứu khỏi cuộc tàn sát hai tá đàn bà và ba tá rưỡi trẻ con. Mỗi nhát gươm chàng chém ra, chàng lại suýt khóc. Rồi cảnh chiến trường nhuốm máu, ngổn ngang xác người làm chàng thương xót tới mức ba ngày liền không ăn được. Đấy, Ni-nông, em thấy chưa, chàng là một đứa đại ngốc.

Năm mười bảy tuổi, chàng phải dự một bữa tiệc vua cha thết tất cả những cái họng to nhất vương quốc. Ở đó chàng lại làm hết chuyện ngốc này tới chuyện ngốc khác. Chàng chỉ ăn vài miếng, ít nói, chẳng chửi thề câu nào. Cốc rượu trước mặt chàng có nguy cơ cứ đầy mãi, nên ông vua, để giữ thể diện cho gia đình, thỉnh thoảng phải lén uống cạn hộ.

Năm mười tám tuổi, khi lún phún râu ở cằm, chàng lọt vào mắt một bà thị nữ của hoàng hậu. Các bà thị nữ đáng sợ lắm, Ni-nông ạ. Bà thị nữ của chúng ta muốn được hoàng tử trẻ hôn cho bằng được. Cậu bé tội nghiệp chẳng nghĩ gì tới chuyện ấy. Bà ta nói với chàng câu nào là chàng run bắn, thấy thấp thoáng gấu váy bà trong vườn là chàng chạy trốn. Vua cha vốn là người cha tốt, thấy hết, cười thầm trong râu. Nhưng thấy bà kia cứ đuổi mãi mà nụ hôn mãi chẳng tới, ông xấu hổ vì có đứa con như thế. Và lại để giữ thể diện cho dòng dõi, chính ông trao nụ hôn được đòi hỏi kia.

— Chà, cái thằng ngốc con! ông vua lớn, người thông minh ấy, nói.

Tới năm hai mươi tuổi thì Xanh-pli-xơ ngốc hẳn. Chàng gặp một khu rừng và đem lòng yêu.

Thời xa xưa ấy, người ta chưa lấy kéo tỉa cây cho đẹp, cũng chưa có mốt gieo cỏ hay rải cát lối đi. Cành cây cứ mọc theo ý nó, chỉ có Chúa lo việc kìm bớt bụi gai và chừa lối mòn. Khu rừng Xanh-pli-xơ gặp là một cái tổ xanh mênh mông, lá rồi lại lá, những hàng cây rậm không lọt nổi, cắt ngang bởi những lối đi rộng uy nghi. Rêu say sương, mọc tràn lan trong một cơn trác táng. Những bụi tầm xuân vươn những cánh tay mềm, tìm nhau trong các khoảng trống, nhảy những điệu điên cuồng quanh những thân cây lớn. Chính những cây lớn, tuy vẫn điềm tĩnh, thanh thản, cũng vặn mình dưới chân trong bóng tối, rồi ào ạt vươn lên hôn những tia nắng mùa hè. Cỏ xanh mọc bừa bãi, trên cành cũng như dưới đất. Lá ôm lấy gỗ. Hoa cúc và hoa lưu ly, vội vàng muốn nở, đôi khi nhầm lẫn mà nở trên những thân cây già đã đổ. Và tất cả những cành ấy, những cỏ ấy, những hoa ấy đều hát. Tất cả hoà vào nhau, chen chúc nhau, để tha hồ líu lo và thì thầm kể cho nhau nghe những mối tình bí ẩn của những cánh hoa. Một hơi thở sự sống chạy khắp đáy những bụi rậm tối tăm, cho mỗi sợi rêu một tiếng nói trong những bản hoà nhạc không lời tả xiết của bình minh và hoàng hôn. Đó là ngày hội mênh mông của lá cây.

Những con bọ rùa, bọ hung, chuồn chuồn, bươm bướm, tất cả những kẻ si tình xinh đẹp của những bờ rào đầy hoa, hẹn nhau khắp bốn góc rừng. Chúng lập ở đó một nước cộng hoà nhỏ của mình. Lối mòn là lối mòn của chúng. Suối là suối của chúng. Rừng là rừng của chúng. Chúng ở thoải mái dưới gốc cây, trên những cành thấp, trong những chiếc lá khô, sống ở đó như ở nhà mình, yên ổn, theo quyền chinh phục. Mà vốn là những kẻ tử tế, chúng đã nhường những cành cao cho chim chích và chim sơn ca.

Khu rừng vốn đã hát bằng cành, bằng lá, bằng hoa, lại còn hát bằng côn trùng và chim chóc của nó.

Chỉ ít ngày, Xanh-pli-xơ đã thành bạn cũ của khu rừng. Chàng với rừng chuyện trò điên rồ tới mức rừng lấy nốt chút lý trí còn sót lại của chàng. Mỗi khi rời rừng để về giam mình giữa bốn bức tường, ngồi trước một cái bàn, nằm trên một cái giường, chàng cứ mơ màng mãi. Rồi một buổi sáng đẹp trời, chàng bỗng bỏ cung điện, tới ở hẳn dưới vòm lá thân yêu.

Ở đó, chàng chọn cho mình một cung điện mênh mông.

Phòng khách của chàng là một khoảng rừng trống tròn rộng chừng vài héc-ta. Quanh quẩn treo những tấm màn dài màu xanh thẫm. Năm trăm cây cột mềm mại đỡ đây đó dưới trần một tấm ren màu ngọc lục bảo. Còn trần nhà là một mái vòm rộng bằng sa-tanh xanh óng ánh, đính những chiếc đinh vàng.

Làm phòng ngủ, chàng có một gian buồng nhỏ xinh xắn, đầy bí ẩn và mát rượi. Sàn và tường ẩn dưới những tấm thảm êm, dệt khéo không ai bắt chước nổi. Hốc giường do một gã khổng lồ nào đó khoét vào vách đá, vách bằng cẩm thạch hồng, nền bằng bụi hồng ngọc.

Chàng có cả phòng tắm, một mạch nước trong, một bồn tắm pha lê khuất giữa một khóm hoa. Anh không kể với em, Ni-nông, về nghìn hành lang chằng chịt trong cung điện, cũng chẳng kể về những phòng khiêu vũ, phòng hát, những khu vườn. Đó là một trong những lâu đài vương giả mà chỉ Chúa mới biết xây. Từ nay hoàng tử tha hồ làm một đứa ngốc. Vua cha tưởng chàng đã hoá sói, bèn tìm một người nối ngôi xứng đáng hơn.

Những ngày đầu tới ở, Xanh-pli-xơ bận rộn lắm. Chàng làm quen với hàng xóm, con bọ hung dưới cỏ, con bươm bướm trên không. Ai cũng là những con vật tốt bụng, gần thông minh bằng con người.

Ban đầu chàng hơi khó hiểu tiếng nói của chúng. Nhưng chàng sớm nhận ra lỗi là ở sự giáo dục thuở trước của mình. Chàng nhanh chóng quen với lối nói gọn gàng của loài côn trùng. Rốt cuộc, như chúng, một âm thanh là đủ để chàng chỉ cả trăm vật khác nhau, tuỳ giọng lên xuống và độ ngân của nốt nhạc. Thế là chàng dần bỏ thói quen nói tiếng người, thứ tiếng nghèo nàn giữa sự giàu có của nó.

Lối sống của những người bạn mới làm chàng say mê. Chàng đặc biệt thán phục cách chúng đánh giá các ông vua, cách ấy là không có ông vua nào cả. Rốt cuộc chàng thấy mình dốt nát, lố bịch bên cạnh chúng, và quyết định tới trường của chúng mà học.

Với rêu và với bụi táo gai, chàng dè dặt hơn. Chàng chưa hiểu được lời của ngọn cỏ và bông hoa, và sự bất lực ấy làm quan hệ giữa đôi bên khá lạnh nhạt.

Tóm lại, khu rừng không nhìn chàng bằng con mắt xấu. Rừng hiểu đây là một kẻ chân chất, sẽ sống hoà thuận với muông thú. Người ta không còn giấu chàng điều gì nữa, và chàng hay bắt gặp ở cuối một lối đi một con bướm đang vò nhàu cổ áo xếp của một bông cúc.

Chẳng bao lâu bụi táo gai vượt qua sự rụt rè, tới mức dạy học cho hoàng tử trẻ. Nó âu yếm dạy chàng tiếng nói của hương thơm và màu sắc. Từ đó, sáng nào những tràng hoa đỏ thắm cũng chào Xanh-pli-xơ khi chàng thức dậy. Chiếc lá xanh kể chàng nghe những chuyện ngồi lê đôi mách trong đêm, và con dế thì thầm với chàng rằng nó yêu hoa tím như điên.

Xanh-pli-xơ chọn làm bạn gái một cô chuồn chuồn vàng óng, áo nịt thon thả, đôi cánh rung rinh. Người đẹp ấy làm dáng tới mức tuyệt vọng. Cô đùa giỡn, như vẫy gọi chàng, rồi lại lẹ làng trốn khỏi tay chàng. Những cây lớn thấy trò ấy mắng cô một trận nên thân, rồi nghiêm trang bảo nhau rằng cô sẽ có kết cục chẳng hay.

Bỗng Xanh-pli-xơ trở nên bồn chồn.

Con bọ rùa là người đầu tiên nhận ra nỗi buồn của bạn mình, cố gặng hỏi. Chàng vừa khóc vừa đáp rằng chàng vẫn vui như những ngày đầu.

Giờ đây chàng dậy từ lúc bình minh, chạy khắp các bụi rậm tới tối. Chàng nhẹ nhàng vạch cành, xem xét từng bụi cây. Chàng nâng chiếc lá lên, nhìn vào bóng râm dưới đó.

— Cậu học trò của chúng ta tìm cái gì thế nhỉ? bụi táo gai hỏi rêu.

Cô chuồn chuồn ngạc nhiên bị người yêu bỏ rơi, tưởng chàng phát điên vì yêu. Cô tới nhởn nhơ trêu ghẹo quanh chàng. Nhưng chàng không nhìn cô nữa. Những cây lớn đã đánh giá cô đúng: cô chóng nguôi ngoai với chàng bướm đầu tiên gặp ở ngã ba.

Lá cây buồn bã. Chúng nhìn hoàng tử trẻ hỏi han từng khóm cỏ, dò mắt theo những lối đi dài. Chúng nghe chàng rên rỉ, than phiền rằng bụi rậm sâu quá. Và chúng bảo nhau: Xanh-pli-xơ đã thấy Hoa Nước, nàng tiên của dòng suối.

Hoa Nước là con gái của một tia nắng và một giọt sương. Nàng đẹp trong veo tới mức nụ hôn của một người tình sẽ làm nàng chết. Nàng toả ra một hương thơm dịu ngọt tới mức nụ hôn trên môi nàng sẽ làm người tình phải chết.

Khu rừng biết điều đó, và khu rừng ghen tuông giấu kín đứa con yêu quý của mình. Rừng cho nàng trú ẩn trong một mạch suối được những cành lá rậm nhất che bóng. Ở đó, trong im lặng và bóng tối, Hoa Nước rạng ngời giữa các chị em. Lười biếng, nàng thả mình theo dòng nước, đôi chân nhỏ khuất một nửa dưới sóng, mái đầu vàng đội vòng ngọc trai bằng nước. Nụ cười của nàng làm mê say những bông súng, những cây lay ơn. Nàng là linh hồn của khu rừng.

Nàng sống vô tư, chẳng biết gì về mặt đất ngoài mẹ nàng là giọt sương, chẳng biết gì về bầu trời ngoài cha nàng là tia nắng. Nàng thấy mình được yêu bởi làn sóng ru nàng, bởi cành cây che bóng cho nàng. Nàng có nghìn kẻ si tình mà chẳng có một người tình.

Hoa Nước biết mình sẽ phải chết vì yêu. Nàng thích thú với ý nghĩ ấy, và sống trong niềm hy vọng được chết. Nàng mỉm cười chờ người yêu dấu.

Một đêm, dưới ánh sao, Xanh-pli-xơ đã thấy nàng ở khúc quanh một lối đi. Chàng tìm nàng suốt một tháng ròng, tưởng sẽ gặp nàng sau mỗi thân cây. Chàng cứ ngỡ thấy nàng lướt qua bụi rậm, nhưng chạy tới chỉ thấy những bóng lớn của hàng dương lay động trong những làn gió trời.

Giờ đây khu rừng im lặng. Rừng nghi ngại Xanh-pli-xơ. Rừng làm lá dày thêm, đổ cả màn đêm của mình xuống bước chân hoàng tử trẻ. Hiểm nguy đang đe doạ Hoa Nước làm rừng buồn rầu, câm lặng. Rừng không còn vuốt ve, không còn líu lo chuyện tình nữa.

Nàng tiên suối trở lại những khoảng rừng trống, và Xanh-pli-xơ lại thấy nàng. Say sưa, chàng lao theo nàng. Cô bé ngồi trên một tia trăng, không nghe tiếng chân chàng. Nàng bay đi như thế, nhẹ như chiếc lông bị gió cuốn.

Xanh-pli-xơ chạy, chạy theo nàng mà không sao đuổi kịp. Nước mắt chàng tuôn rơi, nỗi tuyệt vọng ngập hồn chàng.

Chàng chạy, và khu rừng lo âu theo dõi cuộc rượt đuổi điên rồ ấy. Những bụi cây con chắn lối chàng. Những bụi gai quấn quanh chàng những cánh tay đầy gai, đột ngột chặn chàng lại giữa đường. Cả khu rừng bảo vệ đứa con của mình.

Chàng chạy, và thấy rêu dưới chân trở nên trơn trượt. Cành cây trong bụi rậm đan vào nhau chặt hơn, chìa ra trước mặt chàng cứng như những thanh đồng. Lá khô dồn lại dưới các thung lũng, làm thành một nền đất bùng nhùng chẳng có chỗ đặt chân. Những thân cây đổ nằm chắn ngang lối mòn. Những tảng đá tự lăn tới trước mặt hoàng tử. Côn trùng đốt vào gót chân chàng. Con bướm đập vào mi mắt làm chàng loá mắt.

Hoa Nước chẳng thấy chàng, chẳng nghe chàng, vẫn cứ bay đi trên tia trăng. Xanh-pli-xơ khắc khoải cảm thấy cái lúc nàng sắp biến mất đang tới gần.

Và tuyệt vọng, thở hổn hển, chàng chạy, chàng chạy.

Chàng nghe những cây sồi già giận dữ quát:

— Sao ngươi không nói ngươi là người? Chúng ta đã trốn ngươi, đã không dạy ngươi học, và con mắt tối tăm của ngươi đã chẳng thể thấy Hoa Nước, nàng tiên của dòng suối. Ngươi tới với chúng ta với sự ngây thơ của loài vật, thế mà hôm nay ngươi lại để lộ cái đầu óc của loài người. Nhìn kìa, ngươi giẫm nát bọ hung, ngươi bứt lá của ta, ngươi bẻ gãy cành của ta. Cơn gió ích kỷ cuốn ngươi đi, và ngươi muốn cướp linh hồn của chúng ta.

Và bụi táo gai nói thêm:

— Xanh-pli-xơ, dừng lại, xin hãy thương tình! Khi đứa trẻ thất thường muốn ngửi hương những chùm hoa hình sao của ta, sao nó không để hoa tự do nở trên cành! Nó hái hoa, rồi chỉ hưởng được một giờ.

Rồi tới lượt rêu nói:

— Dừng lại, Xanh-pli-xơ, hãy tới đây mơ màng trên tấm thảm nhung mát rượi của ta. Ở xa xa, giữa những hàng cây, ngươi sẽ thấy Hoa Nước nô đùa. Ngươi sẽ thấy nàng tắm trong suối, quàng lên cổ những chuỗi ngọc trai ướt. Chúng ta sẽ chia cho ngươi một nửa niềm vui trong ánh mắt nàng, và như chúng ta, ngươi sẽ được sống để ngắm nàng.

Và cả khu rừng cùng nói:

— Dừng lại, Xanh-pli-xơ, một nụ hôn sẽ giết nàng, đừng trao nụ hôn ấy. Ngươi không biết sao? Làn gió chiều, sứ giả của chúng ta, chưa nói với ngươi sao? Hoa Nước là bông hoa trời mà hương thơm đem lại cái chết. Than ôi, tội nghiệp nàng, số phận nàng thật lạ lùng. Hãy thương nàng, Xanh-pli-xơ, đừng uống linh hồn nàng trên đôi môi nàng.

Hoa Nước quay lại và thấy Xanh-pli-xơ. Nàng mỉm cười, ra hiệu cho chàng lại gần, và nói với khu rừng:

— Người yêu dấu đã tới đây rồi.

Hoàng tử đã đuổi theo nàng tiên suối ba ngày, ba giờ, ba phút. Những lời của cây sồi vẫn còn vang sau lưng chàng. Chàng đã muốn bỏ chạy.

Hoa Nước đã nắm chặt tay chàng. Nàng kiễng đôi chân nhỏ, soi nụ cười của mình trong mắt chàng trai.

— Chàng tới muộn quá, nàng nói. Tim em biết chàng ở trong rừng. Em đã cưỡi một tia trăng đi tìm chàng ba ngày, ba giờ, ba phút.

Xanh-pli-xơ im lặng, nín thở. Nàng cho chàng ngồi bên bờ suối, ánh mắt nàng vuốt ve chàng, còn chàng thì ngắm nàng thật lâu.

— Chàng không nhận ra em sao? nàng nói tiếp. Em thường thấy chàng trong mơ. Em tới bên chàng, chàng nắm tay em, và chúng ta đi bên nhau, lặng im và run rẩy. Chàng không thấy em sao? Chàng không nhớ những giấc mơ của mình sao?

Và khi chàng vừa định mở miệng, nàng lại nói:

— Đừng nói gì. Em là Hoa Nước, và chàng là người yêu dấu. Chúng ta sắp chết.

Những cây lớn cúi xuống để nhìn rõ hơn đôi trai gái trẻ. Chúng run lên đau đớn, bảo nhau từ bụi rậm này tới bụi rậm kia rằng linh hồn của chúng sắp bay đi.

Mọi tiếng nói đều im bặt. Ngọn cỏ và cây sồi cùng thấy một niềm thương xót mênh mông. Trong vòm lá không còn một tiếng giận dữ nào. Xanh-pli-xơ, người yêu dấu của Hoa Nước, là con của khu rừng già.

Nàng tựa đầu vào vai chàng, và cúi xuống bên dòng suối, cả hai mỉm cười với nhau. Đôi khi ngẩng lên, họ dõi mắt theo những hạt bụi vàng run rẩy trong những tia nắng cuối cùng. Họ ôm lấy nhau chầm chậm, chầm chậm, như đang chờ ngôi sao đầu tiên để hoà làm một và bay đi mãi mãi.

Không một lời nào khuấy động cơn ngây ngất của họ. Linh hồn họ dâng lên tới môi, trao cho nhau trong hơi thở.

Ngày nhạt dần, và môi đôi tình nhân mỗi lúc một gần nhau hơn. Một nỗi lo âu khủng khiếp giữ khu rừng bất động và câm lặng. Những tảng đá lớn nơi mạch suối trào ra đổ những bóng rộng lên đôi trai gái, và đôi trai gái rạng ngời trong đêm tối.

Rồi ngôi sao hiện ra, và đôi môi gặp nhau trong nụ hôn cuối cùng, và những cây sồi nấc lên một tiếng dài. Đôi môi gặp nhau, và hai linh hồn bay đi.

Một người thông minh đi lạc vào khu rừng. Ông đi cùng một người thông thái.

Người thông minh đưa ra những nhận xét sâu sắc về cái ẩm thấp độc hại của rừng cây, và nghĩ tới những cánh đồng cỏ linh lăng tuyệt đẹp người ta sẽ có được nếu chặt hết những cây to xấu xí này.

Người thông thái mơ được nổi danh trong giới khoa học nhờ tìm ra một loài cây chưa ai biết. Ông sục sạo khắp mọi xó, và tìm ra cây tầm ma với cỏ gà.

Họ tới một dòng suối và thấy xác Xanh-pli-xơ. Hoàng tử mỉm cười trong giấc ngủ của cái chết. Làn nước đùa giỡn với đôi chân chàng, đầu chàng gối lên cỏ bên bờ. Chàng ép lên đôi môi đã khép lại mãi mãi một bông hoa nhỏ trắng hồng, mảnh mai tuyệt diệu, hương thơm ngào ngạt.

— Thằng điên tội nghiệp! người thông minh nói. Hắn muốn hái một bó hoa rồi chết đuối chứ gì.

Người thông thái chẳng bận tâm gì tới cái xác. Ông đã cầm lấy bông hoa, và lấy cớ nghiên cứu, xé toạc những cánh hoa. Rồi khi đã xé nó tan nát, ông kêu lên:

— Thật là một phát hiện quý báu! Để tưởng nhớ cái thằng ngốc này, ta sẽ đặt tên bông hoa bằng một cái tên La-tinh: An-ta-phê-lê-a Lim-nai-a.

Ôi, Ni-nét, Ni-nét ơi, Hoa Nước lý tưởng của anh, gã man rợ ấy đã gọi nàng là An-ta-phê-lê-a Lim-nai-a!

— Hết —