Xứ sở của loài mèo

Ngày xửa ngày xưa, xa xưa tới tận cái thời muông thú còn biết nói, có một bầy mèo sống thành cả một xứ trong một ngôi nhà hoang mà chúng đã chiếm làm của riêng, cách một thành phố lớn chẳng bao xa. Chúng có mọi thứ cần cho một cuộc sống dễ chịu, ăn ngon ở sướng. Nếu tình cờ có một con chuột xui xẻo nào dại dột chạy ngang đường, chúng bắt nó, chẳng phải để ăn, mà chỉ cho sướng tay.

Các cụ già trong thành kể rằng từng nghe cha mẹ nói về cái thời cả vùng bị chuột cống chuột nhắt tràn ngập, tới mức ngoài đồng chẳng còn lấy một hạt thóc, một bắp ngô để mà gặt. Có lẽ vì biết ơn lũ mèo đã trừ khử tai hoạ ấy cho cả vùng, nên con cháu chúng được để cho sống yên ổn. Chẳng ai biết chúng lấy tiền đâu mà chi trả mọi thứ, cũng chẳng biết ai trả, vì chuyện này xảy ra từ lâu lắm rồi.

Nhưng có một điều chắc chắn: chúng đủ giàu để thuê một người giúp việc. Bởi dù chúng sống với nhau rất vui vẻ, chẳng cào cấu đánh nhau nhiều hơn loài người là mấy, chúng lại không đủ khéo để tự làm việc nhà. Dù sao thì chúng cũng thích có người nấu thịt cho mình, vì chúng chê ăn sống. Đã thế, chúng lại rất khó tính trong chuyện nhà cửa, mà đàn bà con gái thì chóng chán cảnh sống một mình chỉ có mèo làm bạn. Thành ra chúng chẳng bao giờ giữ được người giúp việc lâu. Trong thành phố đã thành câu cửa miệng, hễ ai túng tới đồng xu cuối cùng thì lại nói: "Thôi tôi đi ở với mèo." Mà quả thật đã có khối người đàn bà nghèo đi thật.

Cô bé Li-di-na sống ở nhà chẳng sung sướng gì. Mẹ cô là một bà goá, thương cô con gái lớn hơn nhiều. Thành ra cô em thường chịu thiệt thòi, ăn chẳng đủ no, trong khi cô chị muốn gì có nấy. Còn nếu Li-di-na dám kêu ca thì thế nào cũng ăn một trận đòn nên thân.

Cuối cùng tới cái ngày cô cạn hết can đảm, hết kiên nhẫn, kêu lên với mẹ và chị:

— Mẹ với chị ghét con như thế thì đuổi được con đi hẳn là mừng lắm. Vậy con đi ở với mèo đây!

Bà mẹ vớ lấy cái cán chổi cũ sau cánh cửa, quát:

— Cút đi cho khuất mắt!

Li-di-na tội nghiệp chẳng chờ ai bảo tới lần thứ hai, chạy biến đi ngay, không dừng lại cho tới khi tới cửa ngôi nhà của lũ mèo. Ngay sáng hôm ấy, chị đầu bếp của chúng vừa bỏ đi với khuôn mặt đầy vết cào, sau một trận cãi nhau với ông chủ nhà, mà ông suýt cào mù cả mắt chị. Vì thế Li-di-na được đón tiếp nồng hậu. Cô bắt tay ngay vào nấu bữa tối, trong lòng không khỏi lo lắng chẳng biết khẩu vị của lũ mèo ra sao, liệu mình có chiều được chúng không.

Đi tới đi lui làm việc, cô cứ bị vướng chân vì những con mèo lần lượt kéo nhau vào bếp xem mặt người giúp việc mới. Một con nằm ngay trước chân cô, một con đậu trên lưng ghế lúc cô gọt rau, con thứ ba ngồi trên bàn cạnh cô, còn năm sáu con khác thì lảng vảng giữa đám nồi niêu trên giá sát tường. Khắp gian bếp vang tiếng rừ rừ, nghĩa là chúng hài lòng với cô hầu mới. Nhưng Li-di-na chưa học được tiếng của chúng, nên nhiều khi cô chẳng biết chúng muốn mình làm gì.

Dù vậy, vốn là một cô bé ngoan, tốt bụng, cô bắt tay vào bế những chú mèo con đang lăn lóc dưới sàn, dàn hoà những vụ cãi nhau, ôm vào lòng một con mèo mướp to, con già nhất xứ, bị què một chân. Ngần ấy điều tử tế khó mà không làm lũ mèo có cảm tình. Rồi ít lâu sau, khi cô đã quen với những thói lạ của chúng, mọi việc còn tốt đẹp hơn nữa. Chưa bao giờ nhà cửa được giữ sạch sẽ thế, thịt thà được dọn ngon lành thế, những con mèo ốm được chăm sóc chu đáo thế.

Một thời gian sau, chúng được một con mèo già tới thăm. Chúng gọi ông là cha. Ông sống một mình trong một kho thóc trên đỉnh đồi, thỉnh thoảng xuống xem xét xứ mèo nhỏ. Ông cũng rất ưng Li-di-na. Lần đầu tiên gặp cô, ông hỏi:

— Cô bé mắt đen dễ thương này hầu các con có chu đáo không?

Lũ mèo đồng thanh đáp:

— Ồ, chu đáo lắm, cha Ga-tô ạ, chúng con chưa từng có người giúp việc nào giỏi như thế!

Lần nào ông tới, câu trả lời cũng y như vậy. Nhưng một thời gian sau, ông mèo già vốn rất tinh ý nhận ra rằng cô bé giúp việc ngày càng buồn bã. Một hôm, thấy cô đang khóc trong bếp, ông hỏi:

— Có chuyện gì thế con? Có ai đối xử không tốt với con à?

Cô oà khóc, vừa nức nở vừa đáp:

— Ồ không ạ! Mọi người tốt với con lắm. Nhưng con nhớ nhà, muốn biết tin nhà quá, con mong được gặp mẹ với chị.

Ông Ga-tô vốn là một con mèo già hiểu chuyện, nên ông hiểu nỗi lòng cô bé giúp việc. Ông bảo:

— Con sẽ được về nhà, và nếu không muốn thì con chẳng cần quay lại đây nữa. Nhưng trước hết con phải được thưởng cho mọi điều tử tế con đã làm cho các con của ta. Hãy theo ta xuống hầm trong, chỗ con chưa bao giờ xuống, vì ta luôn khoá nó lại và mang chìa khoá theo người.

Li-di-na ngạc nhiên nhìn quanh khi họ bước xuống căn hầm mái vòm rộng lớn dưới gian bếp. Trước mặt cô là hai cái chum đất lớn, một chum đựng dầu, chum kia đựng một thứ nước lấp lánh như vàng.

Ông Ga-tô nhe răng cười, để lộ cả hàm răng trắng sắc nhọn, bộ ria vểnh thẳng ra hai bên mặt:

— Ta nhúng con vào chum nào đây?

Cô bé giúp việc nhìn hai cái chum dưới hàng mi đen dài, rụt rè đáp:

— Vào chum dầu ạ.

Cô nghĩ bụng: "Mình đâu dám xin được tắm trong vàng."

Nhưng ông Ga-tô đáp:

— Không, không. Con đáng được hưởng thứ tốt hơn thế.

Rồi ông dùng đôi chân khoẻ mạnh túm lấy cô, nhúng cô vào chum vàng lỏng. Kỳ diệu thay! Khi Li-di-na bước ra khỏi chum, cô sáng rực từ đầu tới chân như mặt trời trên trời một ngày hè đẹp. Chỉ có đôi má hồng xinh xắn và mái tóc đen dài là giữ nguyên màu tự nhiên, còn lại cô như một pho tượng bằng vàng ròng. Ông Ga-tô rừ rừ thật to vì hài lòng. Ông bảo:

— Con về nhà thăm mẹ với chị đi. Nhưng nhớ cẩn thận, nếu nghe tiếng gà trống gáy thì quay về phía nó. Còn nếu nghe tiếng lừa kêu, thì phải nhìn sang phía khác.

Cô bé giúp việc biết ơn hôn lên bàn chân trắng của ông mèo già, rồi lên đường về nhà. Vừa tới gần nhà mẹ thì gà trống gáy, cô vội quay về phía nó. Ngay tức khắc, một ngôi sao vàng tuyệt đẹp hiện lên trên trán cô, như vương miện trên mái tóc đen óng. Cùng lúc ấy con lừa bắt đầu kêu, nhưng Li-di-na cẩn thận không nhìn qua hàng rào sang cánh đồng nơi con lừa đang gặm cỏ.

Mẹ và chị cô đang đứng trước nhà, thấy cô thì thốt lên những tiếng trầm trồ kinh ngạc. Tiếng kêu của họ còn to hơn nữa khi Li-di-na rút khăn tay trong túi ra, kéo theo cả một nắm vàng.

Mấy ngày liền, ba mẹ con sống với nhau rất vui vẻ, vì Li-di-na đã cho họ mọi thứ mình mang về, trừ bộ áo bằng vàng, vì nó không cởi ra được, dù cô chị ghen tức điên cuồng trước vận may của em đã tìm đủ mọi cách. Ngôi sao vàng trên trán cũng không gỡ ra được. Nhưng tất cả những đồng vàng cô rút ra từ túi áo thì đều đã vào tay mẹ và chị.

Một buổi sáng, cô chị Pép-pi-na cầm lấy cái giỏ của Li-di-na, khâu mấy cái túi của em vào váy mình, rồi nói:

— Giờ tới lượt chị đi xem moi được gì ở lũ mèo con kia.

Cô ta rời nhà mẹ trước khi mặt trời mọc, nghĩ bụng: "Mình cũng muốn có ít vàng của lũ mèo."

Xứ mèo vẫn chưa thuê người giúp việc khác, vì chúng biết chẳng bao giờ tìm được ai thay thế Li-di-na, chúng vẫn còn thương nhớ cô. Nghe nói Pép-pi-na là chị của Li-di-na, cả bọn chạy ra đón. Lũ mèo con thì thầm với nhau:

— Chẳng giống chị ấy chút nào.

Mấy con mèo lớn bảo:

— Suỵt, im nào! Người giúp việc đâu phải ai cũng xinh được.

Không, rõ ràng là cô ta chẳng giống Li-di-na chút nào. Ngay cả những con mèo biết điều nhất, rộng lượng nhất cũng sớm phải thừa nhận như thế.

Ngay ngày đầu tiên, cô ta đóng sập cửa bếp trước mũi mấy chú mèo đực vẫn thích ngồi xem Li-di-na làm việc. Một chú mèo con nghịch ngợm nhảy qua cửa sổ bếp đang mở, đáp xuống bàn, bị ăn ngay một cú chày cán bột, kêu ré lên suốt một tiếng đồng hồ.

Mỗi ngày trôi qua, cả nhà mèo lại càng thấm thía nỗi bất hạnh của mình.

Cô hầu cáu kỉnh khó chịu bao nhiêu thì việc nhà bị làm ẩu bấy nhiêu. Bụi chất đống trong các góc phòng, mạng nhện giăng trên trần, trước cửa kính. Giường chẳng mấy khi được dọn, còn những tấm đệm lông mà mấy con mèo già yếu rất thích thì từ khi Li-di-na đi, chưa một lần được giũ. Tới lần ông Ga-tô xuống thăm sau đó, ông thấy cả xứ mèo đang náo loạn.

Một con kể:

— Chân của Xê-da sưng vù như gãy rồi. Pép-pi-na đi đôi guốc gỗ to tướng đá vào nó. Héc-to thì bị áp xe trên lưng, vì bị ném cả cái ghế gỗ vào người. Còn ba chú mèo con của A-gríp-pi-na đã chết đói bên cạnh mẹ, vì Pép-pi-na bỏ quên chúng trong cái giỏ trên gác xép. Không ai chịu nổi con người ấy nữa. Cha đuổi nó đi đi, cha Ga-tô! Chính Li-di-na cũng chẳng giận chúng con đâu, chị ấy biết rõ chị mình là người thế nào mà.

Ông Ga-tô bảo Pép-pi-na, giọng nghiêm khắc hơn bao giờ hết:

— Lại đây.

Rồi ông dẫn cô ta xuống hầm, chỉ cho xem đúng hai cái chum lớn đã chỉ cho Li-di-na. Ông hỏi:

— Ta nhúng mày vào chum nào đây?

Cô ta vội đáp:

— Vào chum vàng lỏng.

Bởi cô ta đã chẳng tốt bụng, tử tế gì, lại cũng chẳng khiêm tốn chút nào.

Đôi mắt vàng của ông Ga-tô loé lửa. Ông nói, giọng như sấm:

— Mày không xứng đáng!

Rồi ông túm lấy cô ta, quẳng vào chum dầu, khiến cô ta suýt chết ngạt. Khi cô ta ngoi lên, vừa gào vừa giãy, con mèo đang nổi giận lại túm lấy, lăn cô ta vào đống tro dưới sàn. Rồi khi cô ta đứng dậy, bẩn thỉu, mắt mũi tèm nhem, trông thật ghê tởm, ông đẩy cô ta ra khỏi cửa:

— Cút đi! Và khi gặp con lừa đang kêu thì nhớ quay đầu về phía nó.

Vừa vấp váp vừa giận điên lên, Pép-pi-na lên đường về nhà, còn tự cho mình may mắn vì nhặt được một cây gậy bên đường để chống. Đã trông thấy nhà mẹ thì cô ta nghe tiếng một con lừa kêu inh ỏi trên bãi cỏ bên phải. Cô ta vội quay đầu về phía nó, cùng lúc đưa tay lên trán, nơi đang ve vẩy như một chiếc lông chim, là một cái đuôi lừa.

Cô ta chạy một mạch về với mẹ, vừa chạy vừa gào lên vì giận dữ, tuyệt vọng. Li-di-na phải mất hai tiếng đồng hồ với một chậu nước nóng to và hai bánh xà phòng mới cọ sạch được lớp tro mà ông Ga-tô đã "tô điểm" cho chị. Còn cái đuôi lừa thì không sao gỡ ra được. Nó dính chặt trên trán Pép-pi-na như ngôi sao vàng trên trán Li-di-na.

Bà mẹ giận điên lên. Trước hết bà lấy chổi đánh Li-di-na không chút thương xót, rồi lôi cô tới miệng giếng, thả cô xuống, bỏ mặc cô dưới đáy khóc lóc kêu cứu.

Nhưng trước khi chuyện ấy xảy ra, con trai nhà vua đi ngang qua nhà bà mẹ đã thấy Li-di-na đang ngồi khâu trong phòng khách, và chàng choáng ngợp trước nhan sắc của cô. Quay lại đó hai ba lần, cuối cùng chàng mới dám tới gần cửa sổ, thì thầm bằng giọng dịu dàng nhất:

— Hỡi thiếu nữ xinh đẹp, nàng có bằng lòng làm vợ ta không?

Và cô đã đáp:

— Em bằng lòng.

Sáng hôm sau, hoàng tử tới đón cô dâu, thấy cô quấn trong một tấm khăn voan trắng lớn. Bà mẹ bảo:

— Con gái về nhà chồng thì phải được cha mẹ trao tay như thế.

Bà mong lừa được con trai nhà vua cưới Pép-pi-na thay cho cô em, nên đã quấn cái đuôi lừa quanh đầu Pép-pi-na như một lọn tóc, giấu dưới tấm khăn voan. Hoàng tử còn trẻ, lại hơi nhút nhát, nên chẳng phản đối gì, đỡ Pép-pi-na ngồi vào xe bên cạnh mình.

Đường đi ngang qua ngôi nhà cũ của lũ mèo. Con nào con nấy đều đứng ở cửa sổ, vì tin đồn đã lan ra rằng hoàng tử sắp cưới thiếu nữ đẹp nhất thế gian, trên trán có ngôi sao vàng sáng rực, và chúng biết đó chỉ có thể là Li-di-na yêu quý của chúng. Cỗ xe chầm chậm đi qua trước ngôi nhà cũ, nơi mèo từ khắp nơi trên thế gian dường như đã tụ về, thì từ mọi cổ họng vang lên một bài hát:

— Meo, meo, meo! Hoàng tử ơi, ngoảnh lại sau! Li-di-na xinh đẹp dưới giếng sâu, Trong xe chỉ có Pép-pi-na đâu!

Nghe thế, người đánh xe, vốn hiểu tiếng mèo hơn hoàng tử là chủ mình, ghìm cương ngựa lại, hỏi:

— Hoàng tử có biết lũ mèo đang nói gì không ạ?

Và bài hát lại vang lên to hơn bao giờ hết.

Hoàng tử giật phăng tấm khăn voan, để lộ khuôn mặt sưng phù húp híp của Pép-pi-na, với cái đuôi lừa quấn quanh đầu. Chàng kêu lên:

— A, đồ phản trắc!

Chàng truyền quay ngựa lại, đưa cô chị đang run lên vì giận về trả cho mụ già đã định lừa mình. Tay đặt trên đốc gươm, chàng đòi Li-di-na bằng một giọng đáng sợ tới mức bà mẹ vội vàng chạy ra giếng kéo người bị giam lên. Áo quần và ngôi sao của Li-di-na sáng rực tới mức khi hoàng tử dẫn cô về gặp vua cha, cả cung điện bừng sáng.

Hôm sau hai người làm lễ cưới và sống hạnh phúc mãi về sau. Còn tất cả lũ mèo, dẫn đầu là ông Mèo Già Ga-tô, đều có mặt trong đám cưới.

— Hết —