Ba chú chim nhỏ

Chuyện này xảy ra đã hơn nghìn năm rồi. Hồi ấy xứ này toàn những ông vua nhỏ. Một ông vua ở trên núi Côi-tơ, rất mê đi săn.

Một hôm ông cùng đoàn thợ săn kéo ra khỏi lâu đài. Dưới chân núi có ba cô gái đang chăn bò. Thấy nhà vua đi cùng đông người như thế, cô chị cả gọi hai em, chỉ tay vào nhà vua:

— Này này! Không lấy được người kia thì chị chẳng lấy ai.

Cô thứ hai ở sườn núi bên kia đáp lại, chỉ tay vào người đi bên phải nhà vua:

— Này này! Không lấy được người kia thì em chẳng lấy ai.

Cô út cũng gọi lên, chỉ vào người đi bên trái:

— Này này! Không lấy được người kia thì em chẳng lấy ai.

Hai người ấy là hai vị đại thần. Nhà vua nghe hết. Đi săn về, ông cho gọi ba cô gái tới, hỏi hôm qua các cô nói gì ở dưới chân núi. Ba cô không chịu nói. Nhà vua bèn hỏi cô cả có muốn lấy ông làm chồng không. Cô bằng lòng. Còn hai cô em thì lấy hai vị đại thần. Cả ba cô đều xinh đẹp, mặt mũi sáng sủa, nhất là cô làm hoàng hậu, tóc vàng óng như sợi lanh.

Nhưng hai cô em mãi chẳng có con. Có lần nhà vua phải đi xa, ông cho gọi hai cô tới ở với hoàng hậu cho vui, vì lúc ấy hoàng hậu đang có mang. Hoàng hậu sinh được một cậu con trai, trên người có một ngôi sao đỏ thắm từ lúc lọt lòng. Hai người em bàn nhau, ném đứa bé kháu khỉnh ấy xuống sông.

Vừa ném xuống, người ta bảo đó là sông Vê-dơ, thì có một chú chim nhỏ bay vút lên, hót rằng:

— Tưởng đã phải chết,
Chờ ngày rõ trắng đen,
Sẽ về bên bó huệ:
Cậu bé dũng cảm, phải cậu đấy chăng?

Hai người kia nghe thấy, sợ hết hồn, vội vàng bỏ đi. Khi nhà vua về, họ bảo ông rằng hoàng hậu đẻ ra một con chó. Nhà vua nói:

— Trời làm gì cũng là phải cả.

Nhưng bên sông có một bác đánh cá. Bác vớt được cậu bé khi cậu vẫn còn sống. Vợ bác không có con, nên hai vợ chồng đem về nuôi.

Một năm sau, nhà vua lại đi xa, hoàng hậu lại sinh một cậu con trai. Hai người em độc ác lại bế đi, ném xuống sông. Chú chim nhỏ lại bay vút lên, hót rằng:

— Tưởng đã phải chết,
Chờ ngày rõ trắng đen,
Sẽ về bên bó huệ:
Cậu bé dũng cảm, phải cậu đấy chăng?

Khi nhà vua về, họ lại bảo ông rằng hoàng hậu lại đẻ ra một con chó. Ông lại nói:

— Trời làm gì cũng là phải cả.

Nhưng bác đánh cá lại vớt được cậu bé này, đem về nuôi.

Rồi nhà vua lại đi xa, hoàng hậu sinh một bé gái. Hai người em độc ác cũng ném nốt xuống sông. Chú chim nhỏ lại bay vút lên, hót rằng:

— Tưởng đã phải chết,
Chờ ngày rõ trắng đen,
Sẽ về bên bó huệ:
Cô bé dũng cảm, phải cô đấy chăng?

Khi nhà vua về, họ bảo ông rằng hoàng hậu đẻ ra một con mèo. Lần này nhà vua nổi giận, cho tống hoàng hậu vào ngục. Bà phải ngồi trong đó rất nhiều năm.

Trong khi ấy, ba đứa trẻ lớn lên. Một hôm cậu anh cả cùng mấy đứa trẻ khác ra sông câu cá. Lũ kia không cho cậu chơi cùng, bảo:

— Đồ con nhặt, đi chỗ khác mà chơi.

Cậu buồn lắm, về hỏi bác đánh cá già có đúng thế không. Bác kể rằng có lần bác đi đánh cá, đã vớt cậu từ dưới nước lên. Cậu bèn nói cậu muốn ra đi tìm cha. Bác đánh cá xin cậu ở lại, nhưng cậu nhất định không chịu, mãi rồi bác đành để cậu đi.

Cậu lên đường, đi liền mấy ngày. Cuối cùng cậu tới trước một dòng nước mênh mông. Bên bờ có một bà lão đang câu cá. Cậu bé chào:

— Chào bà ạ.

— Cảm ơn cháu.

— Bà câu ở đây chắc phải lâu lắm mới được con cá.

Bà lão đáp:

— Còn cháu thì chắc phải tìm lâu lắm mới thấy cha. Cháu định qua sông bằng cách nào?

Cậu đáp:

— Cái ấy thì có trời biết.

Bà lão bèn cõng cậu qua sông. Cậu tìm mãi, tìm rất lâu mà không thấy cha.

Một năm trôi qua, cậu thứ hai cũng lên đường đi tìm anh. Cậu tới bên dòng nước, rồi mọi chuyện cũng y như anh mình.

Giờ ở nhà chỉ còn cô em gái. Cô thương nhớ hai anh, khóc mãi, cuối cùng cũng xin bác đánh cá cho đi tìm hai anh. Cô cũng tới bên dòng nước lớn, chào bà lão:

— Chào bà ạ.

— Cảm ơn cháu.

— Cầu trời phù hộ cho bà câu được nhiều cá.

Bà lão nghe thế thì vui vẻ hẳn lên, cõng cô qua sông, đưa cho cô một cành roi, dặn:

— Con gái ơi, giờ con cứ đi thẳng theo lối này. Khi đi qua một con chó đen to, con phải lặng lẽ, bạo dạn mà bước qua, đừng cười, đừng nhìn nó. Rồi con sẽ tới một toà lâu đài lớn mở toang cửa. Tới bậc cửa, con thả cành roi xuống, rồi đi thẳng qua lâu đài, ra phía bên kia. Ở đó có một cái giếng cổ, trong giếng mọc lên một cây lớn, trên cây treo một cái lồng có con chim. Con hãy lấy cái lồng xuống, rồi múc một cốc nước giếng, mang cả hai thứ theo đúng con đường cũ mà về. Tới bậc cửa thì nhặt cành roi lên. Khi đi qua con chó lần nữa, con hãy quất vào mặt nó, nhớ là phải quất trúng. Rồi con quay về đây với bà.

Cô em gái thấy mọi thứ đúng như lời bà lão dặn. Trên đường về, cô gặp hai người anh, hai anh đã đi tìm khắp nửa thế gian. Ba anh em cùng đi tới chỗ con chó đen nằm bên đường. Cô quất vào mặt nó. Con chó hoá thành một hoàng tử đẹp trai, cùng đi với ba anh em tới bờ sông.

Bà lão vẫn đứng đó, mừng rỡ vô cùng khi thấy tất cả đã trở về. Bà cõng tất cả qua sông, rồi bà cũng đi mất, vì bà đã được giải thoát. Còn mấy anh em thì về nhà bác đánh cá già. Ai cũng mừng vì đã tìm lại được nhau. Con chim thì họ treo lên tường.

Nhưng người con trai thứ hai không ngồi yên ở nhà được. Cậu cầm cung đi săn. Lúc mệt, cậu lấy sáo ra thổi một khúc. Nhà vua cũng đang đi săn gần đó, nghe tiếng sáo, bèn tìm tới. Gặp cậu, ông hỏi:

— Ai cho phép mày săn ở đây?

Cậu đáp:

— Ồ, chẳng ai cả.

— Mày là con nhà ai?

— Cháu là con bác đánh cá.

Nhà vua nói:

— Bác ấy làm gì có con.

— Ông không tin thì cứ đi với cháu.

Nhà vua đi theo, hỏi bác đánh cá. Bác kể hết mọi chuyện. Đúng lúc ấy chú chim nhỏ trên tường bắt đầu hót:

— Mẹ ngồi một mình,
Trong ngục tối tăm.
Hỡi vua dòng máu cao sang,
Đây là con ngoan của vua.
Hai người dì độc ác ấy
Đã hại những đứa trẻ này,
Ném xuống đáy sông sâu thẳm,
Nơi bác đánh cá vớt lên.

Mọi người đều sửng sốt. Nhà vua mang theo con chim, bác đánh cá và ba đứa trẻ về lâu đài, cho mở cửa ngục, đưa hoàng hậu ra. Nhưng bà đã ốm yếu tiều tuỵ lắm rồi. Cô con gái đưa cho mẹ uống nước giếng, thế là bà lại tươi tỉnh, khoẻ mạnh.

Hai người dì độc ác bị thiêu chết. Còn cô con gái thì cưới chàng hoàng tử.

— Hết —