Bọn con trai

— Cậu Vô-lô-đi-a về rồi! có ai đó hét lên ngoài sân.

— Cậu Vô-lô-đi-ca về rồi ạ! chị Na-ta-li-a gào lên, chạy vào phòng ăn. Ôi, lạy Chúa tôi!

Cả nhà Cô-rô-li-ốp, vốn đang chờ cậu Vô-lô-đi-a của mình từng giờ một, đổ xô ra cửa sổ. Trước bậc thềm có một cỗ xe trượt tuyết rộng, và từ ba con ngựa trắng bốc lên một làn hơi đặc. Xe trống trơn, vì Vô-lô-đi-a đã đứng ở gian ngoài, đang dùng những ngón tay đỏ ửng, lạnh cóng cởi chiếc mũ trùm đầu. Chiếc áo khoác học sinh, chiếc mũ cát-két, đôi giày cao su và mái tóc trên thái dương cậu đều phủ đầy sương giá, và từ đầu đến chân cậu toả ra một mùi giá rét thơm tho đến nỗi, nhìn cậu, người ta cũng muốn được rét cóng để mà kêu: «Brừ!» Mẹ và dì lao tới ôm hôn cậu, chị Na-ta-li-a sụp xuống chân cậu mà kéo đôi ủng dạ ra, các em gái thì ré lên, cửa kêu kẽo kẹt, đóng sầm sầm, còn bố Vô-lô-đi-a thì chỉ mặc mỗi áo gi-lê, tay cầm cái kéo, chạy ra gian ngoài, hốt hoảng kêu lên:

— Thế mà bố mẹ chờ con từ hôm qua! Đi đường có tốt không? Có ổn cả không? Lạy Chúa tôi, thì để cho nó chào bố nó một câu đã nào! Thế tôi không phải là bố nó hay sao?

— Gâu! Gâu! con Mi-lo, một con chó đen to tướng, sủa ồ ồ, đuôi đập vào tường, vào bàn ghế.

Tất cả hoà thành một tiếng vui mừng liền một mạch, kéo dài chừng hai phút. Khi cơn vui mừng đầu tiên qua đi, nhà Cô-rô-li-ốp mới để ý thấy rằng ngoài Vô-lô-đi-a, ở gian ngoài còn có một người nhỏ bé nữa, quấn đầy khăn quàng, khăn choàng, mũ trùm, phủ đầy sương giá. Cậu đứng bất động ở góc phòng, trong bóng của chiếc áo lông cáo to sụ.

— Vô-lô-đi-ca, thế còn ai đây con? mẹ thì thầm hỏi.

— À! Vô-lô-đi-a sực nhớ ra. Con xin hân hạnh giới thiệu, đây là bạn con, Trê-trê-vi-xưn, học sinh lớp hai… Con đưa bạn ấy về ở chơi nhà mình.

— Rất hân hạnh, mời cháu vào! người bố vui vẻ nói. Xin lỗi cháu nhé, bác mặc đồ ở nhà, không có áo khoác… Mời cháu vào! Na-ta-li-a, giúp cậu Trê-rê-pi-xưn cởi áo ra! Lạy Chúa tôi, đuổi con chó này đi cho! Thật là khổ!

Một lát sau, Vô-lô-đi-a và người bạn Trê-trê-vi-xưn, vẫn còn choáng vì cuộc đón tiếp ồn ào, mặt vẫn còn ửng hồng vì lạnh, ngồi vào bàn uống trà. Ánh nắng mùa đông lọt qua lớp tuyết và những hoa văn băng trên cửa kính, run rẩy trên chiếc ấm sa-mô-va, tắm những tia sáng trong trẻo của nó trong cái bát tráng chén. Trong phòng ấm áp, và hai cậu bé cảm thấy trong thân thể còn lạnh cóng của mình, cái ấm và cái rét cứ cù nhau, chẳng bên nào chịu nhường bên nào.

— Thế là sắp đến Giáng sinh rồi! người bố nói giọng ê a, vấn một điếu thuốc bằng thứ thuốc lá màu hung sẫm. Mới hôm nào còn là mùa hè, mẹ con khóc khi tiễn con đi? Thế mà con đã về rồi đây… Thời gian trôi nhanh lắm, con ạ! Chưa kịp kêu lên một tiếng, tuổi già đã đến rồi. Cậu Tri-bi-xốp, cháu ăn đi, bác mời cháu, đừng ngại! Nhà bác xuề xoà lắm.

Ba cô em gái của Vô-lô-đi-a, Ca-chi-a, Xô-nhi-a và Ma-sa, cô lớn nhất mới mười một tuổi, ngồi quanh bàn, không rời mắt khỏi người bạn mới. Trê-trê-vi-xưn bằng tuổi, bằng vóc với Vô-lô-đi-a, nhưng không mũm mĩm, trắng trẻo như Vô-lô-đi-a, mà gầy gò, đen nhẻm, đầy tàn nhang. Tóc cậu cứng như lông bàn chải, mắt ti hí, môi dày, nói chung là rất xấu trai, và giá cậu không mặc áo học sinh, thì nhìn bề ngoài người ta có thể tưởng cậu là con bà bếp. Cậu lầm lì, lúc nào cũng im lặng, và chưa cười lần nào. Nhìn cậu, mấy cô bé hiểu ngay rằng hẳn đây là một người rất thông minh và có học. Cậu lúc nào cũng nghĩ ngợi điều gì đó, và mải mê suy nghĩ đến nỗi hễ ai hỏi gì, cậu lại giật mình, lắc đầu một cái, rồi xin nhắc lại câu hỏi.

Mấy cô bé để ý thấy cả Vô-lô-đi-a, vốn lúc nào cũng vui vẻ, ba hoa, lần này cũng ít nói, chẳng cười chút nào, và hình như chẳng mừng vì được về nhà. Trong lúc uống trà, cậu chỉ nói với các em có một lần, mà lại nói những lời gì đâu kỳ lạ. Cậu chỉ tay vào chiếc ấm sa-mô-va, nói:

— Còn ở Ca-li-phoóc-ni-a, người ta không uống trà, mà uống rượu gin.

Cậu cũng mải nghĩ ngợi điều gì đó, và nhìn những ánh mắt thỉnh thoảng cậu trao đổi với người bạn Trê-trê-vi-xưn, thì thấy hai cậu đang có chung những ý nghĩ ấy.

Uống trà xong, cả nhà sang phòng trẻ con. Bố và các cô bé ngồi vào bàn, làm tiếp công việc đang bị gián đoạn vì hai cậu bé về. Họ làm hoa và tua rua bằng giấy màu để trang trí cây thông. Đó là một công việc say sưa và ồn ào. Mỗi bông hoa mới làm xong, mấy cô bé lại đón nhận bằng những tiếng reo hò thích thú, thậm chí cả những tiếng kêu kinh hãi, như thể bông hoa ấy từ trên trời rơi xuống. Ông bố cũng trầm trồ, và thỉnh thoảng lại ném cái kéo xuống sàn, cáu vì nó cùn. Bà mẹ chốc chốc lại chạy vào phòng trẻ con, mặt đầy lo lắng, hỏi:

— Ai lấy kéo của tôi rồi? Lại là ông, ông I-van Ni-cô-la-ích, lấy kéo của tôi phải không?

— Lạy Chúa tôi, đến cái kéo cũng không cho người ta dùng! ông I-van Ni-cô-la-ích đáp, giọng mếu máo, rồi ngả người ra lưng ghế, làm ra dáng một người bị xúc phạm, nhưng một phút sau lại trầm trồ.

Những lần về trước, Vô-lô-đi-a cũng hay góp tay chuẩn bị cây thông, hoặc chạy ra sân xem bác xà ích với bác chăn bò đắp núi tuyết. Nhưng lần này, cả cậu lẫn Trê-trê-vi-xưn chẳng thèm để ý gì đến đống giấy màu, cũng chẳng lần nào ra chuồng ngựa, mà ngồi bên cửa sổ, thì thầm với nhau điều gì đó. Rồi cả hai cùng mở cuốn tập bản đồ địa lý, xem xét một tấm bản đồ nào đó.

— Đầu tiên đến Péc-mơ… Trê-trê-vi-xưn khe khẽ nói… Từ đấy đến Tiu-men… rồi Tôm-xcơ… rồi… rồi… đến Cam-chát-ca… Từ đây người Xa-mô-ét sẽ chở thuyền đưa mình qua eo biển Bê-rinh… Thế là đến châu Mỹ… Ở đây có nhiều thú lông quý lắm.

— Thế còn Ca-li-phoóc-ni-a? Vô-lô-đi-a hỏi.

— Ca-li-phoóc-ni-a ở thấp hơn… Chỉ cần đến được châu Mỹ, thì Ca-li-phoóc-ni-a có xa xôi gì. Còn kiếm cái ăn thì có thể đi săn và đi cướp.

Suốt ngày hôm ấy, Trê-trê-vi-xưn tránh mặt mấy cô bé, và nhìn họ bằng con mắt gườm gườm. Sau bữa trà tối, tình cờ cậu bị bỏ lại một mình với mấy cô bé chừng năm phút. Im lặng thì ngượng quá. Cậu nghiêm nghị hắng giọng, lấy lòng bàn tay phải xoa xoa cánh tay trái, nhìn Ca-chi-a một cách u ám, rồi hỏi:

— Bạn đã đọc Mai-nơ Rít chưa?

— Chưa, tớ chưa đọc… Này, cậu có biết trượt băng không?

Đang chìm trong những ý nghĩ của mình, Trê-trê-vi-xưn không trả lời câu hỏi ấy, chỉ phồng má lên thật to, rồi thở dài một hơi như đang nóng lắm. Cậu lại ngước mắt nhìn Ca-chi-a lần nữa, rồi nói:

— Khi một đàn bò rừng bi-dông chạy qua đồng cỏ pam-pa, thì mặt đất rung chuyển, và lúc ấy những con ngựa hoang mát-xtăng hoảng sợ, chúng tung vó và hí vang.

Trê-trê-vi-xưn cười buồn bã, rồi nói thêm:

— Rồi người da đỏ còn tấn công cả tàu hoả nữa. Nhưng tệ nhất là bọn muỗi độc với bọn mối.

— Thế bọn ấy là con gì?

— Cũng giống như kiến ấy, có điều có cánh. Cắn đau lắm. Các bạn có biết tớ là ai không?

— Cậu là anh Trê-trê-vi-xưn.

— Không phải. Tớ là Môn-ti-gô-mô Vuốt Diều Hâu, thủ lĩnh của những người bất khả chiến bại.

Ma-sa, cô bé út, nhìn cậu, rồi nhìn ra cửa sổ, nơi trời đã sập tối, rồi nói như đang nghĩ ngợi:

— Thế mà hôm qua nhà mình nấu món trê-trê-vi-xa, món đậu lăng ấy.

Những lời hoàn toàn khó hiểu của Trê-trê-vi-xưn, việc cậu lúc nào cũng thì thầm với Vô-lô-đi-a, việc Vô-lô-đi-a không chơi mà cứ nghĩ ngợi gì đó, tất cả thật bí ẩn và kỳ lạ. Thế là hai cô chị, Ca-chi-a và Xô-nhi-a, bắt đầu theo dõi hai cậu con trai thật chặt. Buổi tối, khi hai cậu đi ngủ, hai cô bé rón rén lại bên cửa, nghe trộm câu chuyện của họ. Ôi, chúng biết được những gì! Hai cậu định trốn đi châu Mỹ tìm vàng. Mọi thứ cho chuyến đi đã sẵn sàng cả: một khẩu súng lục, hai con dao, bánh mì khô, một cái kính lúp để lấy lửa, một cái la bàn, và bốn rúp tiền. Chúng biết được rằng hai cậu sẽ phải đi bộ mấy nghìn dặm, dọc đường phải đánh nhau với hổ và với người man rợ, rồi đi đào vàng và tìm ngà voi, giết kẻ thù, gia nhập bọn cướp biển, uống rượu gin, và cuối cùng thì cưới những người đẹp, làm chủ đồn điền. Vô-lô-đi-a và Trê-trê-vi-xưn vừa nói vừa say sưa ngắt lời nhau. Trong lúc ấy, Trê-trê-vi-xưn tự gọi mình là «Môn-ti-gô-mô Vuốt Diều Hâu», còn gọi Vô-lô-đi-a là «người anh em mặt tái của ta».

— Này, nhớ đấy, đừng có mách mẹ, Ca-chi-a bảo Xô-nhi-a, khi hai chị em đi ngủ. Anh Vô-lô-đi-a sẽ mang vàng với ngà voi từ châu Mỹ về cho chúng mình, còn nếu em mách mẹ, thì người ta không cho anh ấy đi đâu.

Hôm trước đêm Giáng sinh, Trê-trê-vi-xưn suốt ngày xem bản đồ châu Á và ghi chép gì đó, còn Vô-lô-đi-a thì uể oải, mặt sưng phồng như bị ong đốt, ủ rũ đi lại trong các phòng, chẳng ăn uống gì. Có một lần, ngay trong phòng trẻ con, cậu còn dừng lại trước bức ảnh thánh, làm dấu thánh giá, và nói:

— Lạy Chúa, xin tha thứ cho con là kẻ có tội! Lạy Chúa, xin hãy che chở cho người mẹ tội nghiệp, bất hạnh của con!

Đến chiều, cậu bật khóc. Lúc đi ngủ, cậu ôm bố, ôm mẹ, ôm các em rất lâu. Ca-chi-a và Xô-nhi-a thì hiểu chuyện gì đang xảy ra, còn cô út Ma-sa thì chẳng hiểu gì, tuyệt đối chẳng hiểu gì, chỉ khi nhìn Trê-trê-vi-xưn thì cô bé mới trầm ngâm, rồi thở dài mà nói:

— Vú bảo, đến mùa chay thì phải ăn đậu Hà Lan với đậu lăng trê-trê-vi-xa.

Sáng sớm hôm trước Giáng sinh, Ca-chi-a và Xô-nhi-a khẽ khàng dậy, đi xem hai cậu trốn sang châu Mỹ thế nào. Hai cô bé rón rén lại bên cửa.

— Thế cậu không đi à? Trê-trê-vi-xưn giận dữ hỏi. Nói đi: không đi chứ gì?

— Lạy Chúa! Vô-lô-đi-a khóc khe khẽ. Tớ đi thế nào được? Tớ thương mẹ lắm.

— Người anh em mặt tái của ta, ta xin ngươi, đi thôi! Chính cậu đã cam đoan là sẽ đi, chính cậu rủ tớ, thế mà đến lúc đi thì lại sợ.

— Tớ… tớ không sợ, mà tớ… tớ thương mẹ.

— Cậu nói đi: có đi hay không?

— Tớ sẽ đi, có điều… có điều cậu chờ đã. Tớ muốn ở nhà ít bữa.

— Thế thì tớ đi một mình! Trê-trê-vi-xưn quyết định. Không có cậu tớ cũng xong. Thế mà cũng đòi săn hổ, đòi đánh nhau! Đã thế thì trả lại tớ mấy cái hạt nổ!

Vô-lô-đi-a khóc nức nở đến nỗi hai cô em không chịu nổi, cũng khóc thút thít theo. Im lặng bao trùm.

— Thế cậu không đi à? Trê-trê-vi-xưn hỏi lại lần nữa.

— Tớ… tớ đi.

— Thế thì mặc quần áo vào!

Và để thuyết phục Vô-lô-đi-a, Trê-trê-vi-xưn ca ngợi châu Mỹ, gầm lên như hổ, làm tiếng tàu thuỷ, chửi bới, hứa sẽ cho Vô-lô-đi-a hết cả ngà voi, hết cả da sư tử, da hổ.

Và cậu bé gầy gò, đen nhẻm, tóc cứng như lông bàn chải, mặt đầy tàn nhang ấy, đối với mấy cô bé, hiện ra thật khác thường, thật phi thường. Đó là một người anh hùng, một con người quả quyết, gan dạ, và cậu gầm lên đến nỗi, đứng sau cánh cửa, người ta có thể tưởng thật là có con hổ hay con sư tử ở trong đó.

Khi hai cô bé về phòng mình mặc quần áo, Ca-chi-a nước mắt lưng tròng, nói:

— Ôi, chị sợ quá!

Cho đến hai giờ chiều, lúc ngồi vào bàn ăn trưa, mọi việc vẫn yên ả. Nhưng đến bữa ăn thì bỗng hoá ra hai cậu bé không có nhà. Người ta cho người đi tìm ở dãy nhà gia nhân, ở chuồng ngựa, ở nhà phụ chỗ ông quản lý, chẳng thấy đâu. Cho người xuống làng, cũng chẳng tìm thấy. Rồi uống trà cũng không có hai cậu, và đến lúc ngồi vào bàn ăn tối, bà mẹ đã lo lắm, thậm chí còn khóc. Rồi đến đêm, người ta lại xuống làng tìm, lại cầm đèn lồng ra sông. Trời ơi, cả nhà nhốn nháo cả lên!

Hôm sau, ông cảnh sát đến, ngồi trong phòng ăn viết một tờ giấy gì đó. Bà mẹ khóc.

Nhưng rồi một cỗ xe trượt tuyết dừng lại trước bậc thềm, và từ ba con ngựa trắng bốc lên một làn hơi.

— Cậu Vô-lô-đi-a về rồi! có ai đó hét lên ngoài sân.

— Cậu Vô-lô-đi-ca về rồi ạ! chị Na-ta-li-a gào lên, chạy vào phòng ăn.

Và con Mi-lo sủa ồ ồ: «Gâu! Gâu!» Hoá ra hai cậu bé bị giữ lại ở thành phố, trong khu chợ lớn, ở đó hai cậu cứ đi lang thang, hỏi mãi xem chỗ nào bán thuốc súng. Vô-lô-đi-a vừa bước vào gian ngoài, đã oà khóc, lao vào ôm cổ mẹ. Mấy cô bé run lẩy bẩy, kinh hãi nghĩ đến chuyện bây giờ sẽ ra sao. Họ nghe bố dẫn Vô-lô-đi-a và Trê-trê-vi-xưn vào phòng làm việc của ông, nói chuyện với hai cậu rất lâu. Rồi mẹ cũng nói, và khóc.

— Làm thế mà được à? bố khuyên giải. Lạy Chúa đừng để nhà trường biết, không thì các con bị đuổi học. Còn cậu, cậu Trê-trê-vi-xưn, cậu phải biết xấu hổ chứ! Không hay đâu đấy! Cậu là kẻ cầm đầu, và tôi hy vọng cậu sẽ bị bố mẹ cậu phạt. Làm thế mà được à! Các cậu ngủ đêm ở đâu?

— Ở nhà ga! Trê-trê-vi-xưn kiêu hãnh đáp.

Sau đó Vô-lô-đi-a nằm liệt, người ta phải đắp lên đầu cậu chiếc khăn tẩm giấm. Người ta đánh một bức điện đi đâu đó, và hôm sau có một bà đến, đó là mẹ của Trê-trê-vi-xưn, đưa con trai mình về.

Lúc Trê-trê-vi-xưn ra đi, mặt cậu nghiêm nghị, kiêu kỳ, và khi chia tay mấy cô bé, cậu không nói một lời nào. Cậu chỉ cầm cuốn vở của Ca-chi-a, viết vào đó để làm kỷ niệm:

«Môn-ti-gô-mô Vuốt Diều Hâu».

— Hết —