Ngày xưa xưa lắm, ở xứ Sê-ri, đức Bồ Tát làm nghề bán nồi niêu xoong chảo, người ta gọi chàng là anh hàng rong xứ Sê-ri. Chàng đi buôn cùng một người bán cùng thứ hàng, cũng được gọi là anh hàng rong xứ Sê-ri, nhưng là kẻ tham lam. Hai người vượt sông Tê-la-va-ha, vào thành An-đa-pu-ra. Họ chia nhau các phố, mỗi người đi rao hàng ở khu của mình.
Trong thành ấy có một gia đình sa sút. Xưa kia họ là nhà buôn giàu có, nhưng tới lúc này thì con trai, anh em đều đã mất cả, của cải cũng tiêu tan. Chỉ còn lại một cô gái nhỏ và bà nội, hai bà cháu đi làm thuê kiếm sống. Vậy mà trong nhà vẫn còn cái bát vàng ngày trước ông chủ nhà buôn lớn vẫn dùng để ăn cơm. Bát bị vứt lẫn trong đống nồi niêu, lâu ngày không dùng tới, cáu bẩn bám đầy, nên hai bà cháu không biết đó là vàng.
Gã hàng rong tham lam đi rao tới trước cửa nhà họ:
— Ai mua chum nước đây! Ai mua chum nước đây!
Cô bé nghe tiếng, nói với bà:
— Bà ơi, bà mua cho cháu một món đồ trang sức đi bà.
— Nhà mình nghèo lắm cháu ạ, lấy gì mà đổi bây giờ?
— Đây này, cái bát này nhà mình có dùng gì đâu. Mình đổi cái bát này đi bà.
Bà cụ cho gọi gã hàng rong vào, mời ngồi, đưa cái bát ra:
— Ông cầm lấy cái này, làm ơn đổi cho em gái ông một món gì cũng được.
Gã hàng rong cầm cái bát lên, lật qua lật lại, ngờ ngợ là vàng. Gã lấy cây kim vạch một đường dưới đáy bát, thế là biết chắc chắn đó là vàng thật. Gã tính bụng sẽ lấy được cái bát mà không phải đưa cho hai bà cháu thứ gì. Gã kêu lên:
— Cái này thì đáng giá gì chứ? Nửa đồng xu cũng không đáng!
Nói rồi gã ném cái bát xuống đất, đứng dậy bỏ đi.
Hai người hàng rong đã giao hẹn với nhau rằng phố nào người này đi qua rồi thì người kia được đi lại. Vì thế đức Bồ Tát cũng đi vào chính con phố ấy, tới trước cửa nhà ấy mà rao:
— Ai mua chum nước đây!
Cô bé lại xin bà như lần trước. Bà cụ bảo:
— Cháu ơi, gã hàng rong lúc nãy ném bát của mình xuống đất rồi bỏ đi đấy. Nhà mình còn gì mà đổi nữa?
— Nhưng gã lúc nãy ăn nói thô lỗ, bà ạ. Còn người này trông hiền lành, nói năng tử tế. Biết đâu người ta chịu lấy.
— Thế thì cháu gọi vào đây.
Chàng bước vào nhà. Hai bà cháu mời chàng ngồi, đặt cái bát vào tay chàng. Thấy cái bát bằng vàng, chàng nói:
— Thưa bà, cái bát này đáng giá một trăm nghìn đồng tiền. Trong người tôi không có đủ ngần ấy tiền để trả.
— Thưa ông, gã hàng rong tới đây trước bảo nó không đáng nửa đồng xu, ném xuống đất rồi bỏ đi. Chắc là nhờ ông hiền lành tốt bụng nên cái bát mới hoá thành vàng. Ông cứ cầm lấy, đổi cho chúng tôi thứ gì cũng được, rồi ông đi.
Lúc ấy đức Bồ Tát có năm trăm đồng tiền và một gánh hàng cũng đáng ngần ấy. Chàng đưa hết cho hai bà cháu, chỉ xin:
— Bà cho tôi giữ lại cái cân, cái túi và tám đồng tiền.
Được hai bà cháu bằng lòng, chàng mang mấy thứ ấy đi, vội vã ra bờ sông, đưa tám đồng tiền cho người lái đò rồi nhảy lên thuyền.
Ít lâu sau, gã hàng rong tham lam quay lại nhà ấy, bảo hai bà cháu mang cái bát ra, gã sẽ đổi cho thứ gì đó. Bà cụ xông ra mắng:
— Cái bát vàng của nhà ta đáng giá trăm nghìn đồng, vậy mà mày bảo nửa đồng xu cũng không đáng. Vừa rồi có một người hàng rong ngay thẳng tới đây, chắc là chủ của mày, đã đưa cho bà cháu ta cả nghìn đồng và mang cái bát đi rồi.
Gã kêu lên:
— Nó cướp mất của ta cái bát vàng đáng giá trọn trăm nghìn đồng! Nó làm ta thiệt hại biết chừng nào!
Nỗi tiếc của xót xa dâng lên khiến gã không còn tự chủ được nữa, như người phát cuồng. Gã quăng tiền, quăng hàng ngay trước cửa nhà, cởi phăng cả áo ngoài áo trong, cầm cái đòn cân làm gậy, đuổi theo đức Bồ Tát ra tới bờ sông. Thấy chàng đã ở giữa dòng, gã gào lên bảo người lái đò quay lại. Nhưng đức Bồ Tát bảo người lái đò đừng quay lại.
Gã đứng đó trân trân nhìn theo con thuyền xa dần, nỗi đau tiếc lại càng dâng lên. Lòng gã nóng như lửa đốt, máu trào ra miệng, trái tim gã nứt toác như bùn đáy ao bị nắng hun khô. Vì lòng thù ghét đức Bồ Tát, gã chết ngay tại chỗ. Đó là lần đầu tiên Đề-bà-đạt-đa nuôi lòng thù oán đức Bồ Tát.
Còn đức Bồ Tát sống trọn một đời bố thí và làm điều lành, rồi ra đi theo nghiệp của mình.
Đức Phật kể xong chuyện này thì cho biết: gã hàng rong tham lam thuở ấy là Đề-bà-đạt-đa, còn người hàng rong hiền lành ngay thẳng chính là Ngài.
— Hết —
🏰 Cổ tích
🏰 Cổ tích
🏰 Cổ tích
🏰 Cổ tích
🏰 Cổ tích
🏰 Cổ tích