Chuyện con cóc và bông hồng

Ngày xưa có một bông hồng và một con cóc.

Bụi hồng nơi bông hồng nở mọc trong một bồn hoa nhỏ hình bán nguyệt trước một ngôi nhà ở thôn quê. Bồn hoa bị bỏ bê đã lâu. Cỏ dại mọc um tùm trên những luống cũ đã lún xuống đất, trên những lối đi từ lâu chẳng ai quét dọn, chẳng ai rải cát. Hàng rào gỗ có những cọc vót nhọn bốn cạnh như mũi giáo, ngày xưa sơn dầu màu xanh lá, giờ đã tróc sơn, nứt nẻ, đổ nát cả. Mũi giáo thì lũ trẻ trong làng nhổ đi để chơi trò đánh trận, còn các bác nông dân tới nhà thì nhổ đi để chống lại con chó dữ cùng cả lũ chó khác.

Thế mà bồn hoa chẳng vì thế mà xấu đi chút nào. Những gì còn sót lại của hàng rào được cây hoa bia, dây tơ hồng hoa trắng to và đậu chuột quấn kín, đậu chuột rủ xuống thành từng đám xanh nhạt, điểm lác đác những chùm hoa tim tím. Những cây kế gai trên nền đất màu mỡ ẩm ướt của bồn hoa, vì quanh đó là một khu vườn lớn rợp bóng, mọc to tới mức trông gần như những cái cây. Những cây hoa vàng cán dài còn giương những nhánh đầy hoa cao hơn cả chúng. Tầm ma chiếm trọn một góc bồn hoa. Tất nhiên tầm ma thì châm đau, nhưng đứng xa mà ngắm màu xanh thẫm của nó cũng được, nhất là khi màu xanh ấy làm nền cho bông hồng nhạt màu, mỏng manh và lộng lẫy.

Bông hồng nở vào một buổi sáng tháng năm đẹp trời. Khi nó hé những cánh hoa, sương sớm bay đi còn để lại trên đó mấy giọt nước trong vắt như những giọt lệ. Bông hồng như đang khóc. Nhưng quanh nó, mọi thứ đều đẹp đẽ, trong lành, sáng sủa biết bao trong buổi sáng tuyệt vời ấy, lần đầu tiên nó được thấy bầu trời xanh, cảm thấy làn gió sớm mát rượi và những tia nắng chói chang xuyên qua cánh hoa mỏng, nhuộm chúng một màu hồng. Trong bồn hoa yên bình, tĩnh lặng đến nỗi, giá bông hồng có khóc được thật, thì nó cũng chẳng khóc vì buồn, mà khóc vì hạnh phúc được sống. Nó không biết nói. Nó chỉ biết nghiêng đầu, toả quanh mình một mùi hương thanh mát, và mùi hương ấy là lời nói, là nước mắt, là lời cầu nguyện của nó.

Còn ở bên dưới, giữa đám rễ của bụi hồng, trên nền đất ẩm, có một con cóc già khá béo ngồi bẹp như dính chặt cái bụng dẹt xuống đất. Nó đã săn sâu săn ruồi suốt đêm, gần sáng mới chọn một chỗ rợp nhất, ẩm nhất mà ngồi nghỉ sau những giờ vất vả. Nó ngồi đó, lớp màng khép kín đôi mắt cóc, thở khe khẽ, phập phồng hai bên sườn xám xịt, sần sùi mụn cóc và nhớp nháp, một cái chân xấu xí chìa ra một bên vì lười chẳng buồn kéo về sát bụng. Nó chẳng vui vì buổi sáng, vì mặt trời, vì trời đẹp. Nó đã no nê và đang định nghỉ ngơi.

Nhưng mỗi khi làn gió lặng đi một chút, mùi hương hoa hồng không bị cuốn đi nơi khác, con cóc ngửi thấy nó, và điều đó làm nó bứt rứt mơ hồ. Tuy vậy, nó lười, mãi chẳng chịu nhìn xem mùi hương ấy từ đâu tới.

Đã lâu lắm chẳng ai vào cái bồn hoa nơi bông hồng mọc và con cóc ngồi. Từ mùa thu năm ngoái, đúng cái hôm con cóc tìm được một khe hở tốt dưới một hòn đá móng nhà, đang định chui vào đó ngủ đông, thì cái bồn hoa có một cậu bé ghé vào lần cuối. Suốt mùa hè cậu ngồi ở đó những ngày trời đẹp, ngay dưới cửa sổ. Một cô gái lớn, chị gái cậu, ngồi bên cửa sổ đọc sách hoặc khâu vá gì đó, thỉnh thoảng lại nhìn ra em.

Cậu bé chừng bảy tuổi, đôi mắt to, cái đầu to trên một tấm thân gầy guộc. Cậu rất yêu bồn hoa của mình. Đó là bồn hoa của cậu, vì ngoài cậu ra hầu như chẳng ai bước chân vào cái chốn bỏ hoang này. Tới nơi, cậu ngồi phơi nắng trên chiếc ghế gỗ cũ kê trên lối đi cát khô. Lối ấy còn nguyên ngay sát nhà, vì người ta vẫn đi qua đó để đóng cửa chớp. Cậu ngồi đó, bắt đầu đọc cuốn sách mang theo.

— Va-xi-a, em có muốn chị ném cho quả bóng không? Từ cửa sổ, chị hỏi. Biết đâu em chạy chơi với nó.

— Không, Ma-sa ạ, em thích ngồi đọc sách thế này hơn.

Và cậu ngồi đọc mãi. Khi đã chán đọc chuyện Rô-bin-xơn, chuyện những xứ hoang vu, chuyện cướp biển, cậu để cuốn sách mở đó, rồi chui vào giữa đám cây rậm của bồn hoa. Ở đây cậu thuộc từng bụi cây, gần như thuộc cả từng cái cuống. Cậu ngồi xổm trước cái cuống dày của cây hoa vàng, quanh nó toàn những chiếc lá trắng nhạt lông xù, cây cao gấp ba cậu, và cậu nhìn mãi dân kiến chạy lên chăn đàn bò của chúng, tức là những con rệp cỏ. Cậu nhìn con kiến tế nhị chạm vào những cái ống nhỏ xíu chĩa lên trên lưng rệp, rồi đón lấy những giọt nước ngọt trong veo vừa hiện ra ở đầu ống.

Cậu nhìn con bọ hung hối hả, cần mẫn lăn hòn phân đi đâu đó, nhìn con nhện giăng tấm lưới óng ánh bảy sắc tinh ranh mà rình ruồi, nhìn con thằn lằn há cái mõm tù ngồi phơi nắng, những vảy xanh trên lưng lấp lánh. Có một lần, lúc chiều xuống, cậu còn thấy cả một con nhím sống! Đến đây thì cậu không kìm được niềm vui, suýt nữa thì hét lên và vỗ tay. Nhưng sợ làm con vật đầy gai hoảng chạy, cậu nín thở, mở to đôi mắt sung sướng, say mê nhìn nó khụt khịt đánh hơi bằng cái mõm như mõm lợn quanh những cái rễ của bụi hồng, tìm giun ở dưới đó, và buồn cười làm sao khi nó bước bằng những cái chân mũm mĩm như chân gấu.

— Va-xi-a ơi, vào nhà đi em, trời bắt đầu ẩm rồi, chị cậu nói to.

Con nhím sợ tiếng người, vội kéo tấm áo gai trùm kín trán và hai chân sau, cuộn tròn lại thành một quả bóng. Cậu bé khẽ chạm vào những cái gai. Con vật càng co rúm lại, khịt khịt vội vã, nghe ồ ồ như một cỗ máy hơi nước bé tí.

Về sau cậu cũng làm quen được đôi chút với con nhím ấy. Cậu là một cậu bé yếu ớt, ít nói, hiền lành đến nỗi các loài vật bé nhỏ dường như cũng hiểu ra, và chẳng mấy chốc đã quen với cậu. Thật là vui sướng biết bao khi con nhím chịu nếm sữa trong cái đĩa nhỏ mà ông chủ bồn hoa mang ra cho nó!

Mùa xuân năm nay cậu bé không ra được góc vườn thân yêu của mình nữa. Chị cậu vẫn ngồi bên cậu như trước, nhưng không ở bên cửa sổ, mà bên giường cậu. Chị đọc sách, nhưng không đọc cho mình, mà đọc to lên cho em nghe. Vì cậu khó khăn lắm mới nhấc được cái đầu gầy rộc khỏi những chiếc gối trắng, khó khăn lắm mới cầm nổi trong đôi tay gầy guộc cuốn sách dù là nhỏ nhất, mà mắt cậu lại chóng mỏi khi đọc. Có lẽ cậu sẽ chẳng bao giờ còn được ra góc vườn thân yêu của mình nữa.

— Chị Ma-sa! Bỗng cậu thì thầm gọi chị.

— Gì thế em?

— Bây giờ ngoài vườn có đẹp không chị? Hoa hồng nở chưa?

Chị cúi xuống, hôn lên má em nhợt nhạt, nhân tiện lén lau một giọt nước mắt.

— Đẹp lắm em ạ, đẹp lắm. Hoa hồng cũng nở rồi. Thứ hai này chị em mình cùng ra đó. Bác sĩ sẽ cho em ra ngoài.

Cậu bé không đáp, chỉ thở một hơi dài. Chị lại bắt đầu đọc.

— Thôi chị ạ. Em mệt rồi. Em ngủ một chút.

Chị sửa lại gối và cái chăn trắng nhỏ cho em. Cậu khó nhọc quay mặt vào tường rồi lặng im. Mặt trời rọi qua khung cửa sổ trông ra bồn hoa, hắt những tia nắng rực rỡ lên giường và lên tấm thân bé nhỏ nằm trên đó, chiếu sáng gối chăn, nhuộm vàng mái tóc cắt ngắn và cái cổ gầy của đứa trẻ.

Bông hồng chẳng biết gì về những chuyện ấy. Nó lớn lên và khoe sắc. Ngày mai nó sẽ nở trọn vẹn, ngày kia nó bắt đầu héo và rụng cánh. Đời hoa hồng chỉ có thế! Vậy mà trong cuộc đời ngắn ngủi ấy, nó cũng phải nếm không ít sợ hãi và đau buồn.

Con cóc đã để ý thấy nó.

Lần đầu tiên con cóc trông thấy bông hoa bằng đôi mắt độc ác và xấu xí của mình, trong trái tim cóc có cái gì đó lạ lùng cựa quậy. Nó không rời mắt khỏi những cánh hoa hồng mềm mại, cứ nhìn mãi, nhìn mãi. Nó thích bông hồng lắm, nó muốn được ở gần một sinh linh thơm tho và xinh đẹp đến thế. Và để bày tỏ tình cảm dịu dàng của mình, nó chẳng nghĩ ra được lời nào hay hơn là:

— Đứng yên đấy, nó khàn khàn nói, ta sẽ nuốt chửng mày!

Bông hồng rùng mình. Sao nó lại bị gắn chặt vào cái cuống của mình thế này? Những chú chim tự do líu lo quanh nó, nhảy nhót, chuyền cành, có lúc bay vút đi đâu đó thật xa, đi đâu thì bông hồng không biết. Bướm cũng được tự do. Nó ghen với chúng biết bao! Giá nó được như chúng, nó sẽ vụt bay lên, trốn khỏi đôi mắt độc ác đang chòng chọc dõi theo nó. Bông hồng không biết rằng đôi khi cóc cũng rình bắt cả bướm.

— Ta sẽ nuốt chửng mày! Con cóc nhắc lại, cố nói thật dịu dàng, mà thế lại càng khủng khiếp hơn, rồi nó bò lại gần bông hồng hơn nữa.

— Ta sẽ nuốt chửng mày! Nó lại nhắc, mắt vẫn nhìn bông hoa.

Và sinh linh tội nghiệp kinh hoàng thấy những cái chân nhớp nháp ghê tởm bám vào cành của bụi hồng nơi mình mọc. Nhưng con cóc leo rất khó khăn, tấm thân dẹt của nó chỉ quen bò, quen nhảy trên chỗ bằng phẳng. Mỗi lần gắng sức, nó lại nhìn lên chỗ bông hoa đang đung đưa, và bông hồng chết lặng.

— Lạy Chúa! Bông hồng cầu nguyện. Giá con được chết bằng cái chết khác!

Con cóc vẫn trèo mỗi lúc một cao. Nhưng đến chỗ hết những thân già và bắt đầu những cành non, nó phải chịu đau đôi chút. Lớp vỏ nhẵn xanh thẫm của bụi hồng chi chít những cái gai nhọn và cứng. Con cóc bị đâm thủng chân, thủng bụng, máu me đầy mình, rơi bịch xuống đất. Nó nhìn bông hoa đầy căm ghét…

— Ta đã nói là ta sẽ nuốt chửng mày! Nó nhắc lại.

Chiều xuống. Phải lo bữa tối, và con cóc bị thương lê đi rình những con sâu bọ khinh suất. Cơn giận chẳng ngăn được nó nhồi cho đầy bụng như mọi khi. Mấy vết xước của nó cũng chẳng nguy hiểm mấy, và nó quyết định nghỉ một lát rồi sẽ lại leo tới bông hoa vừa quyến rũ nó vừa bị nó căm ghét.

Nó nghỉ khá lâu. Trời sáng, rồi quá trưa, bông hồng đã gần quên mất kẻ thù của mình. Giờ nó đã nở hết cánh, là sinh linh đẹp nhất trong bồn hoa. Nhưng chẳng có ai tới ngắm nó. Ông chủ nhỏ nằm im trên chiếc giường bé, còn chị cậu không rời em lấy một bước, chẳng còn ra cửa sổ nữa. Chỉ có chim và bướm lượn quanh bông hồng, thỉnh thoảng những con ong vo ve đậu vào lòng hoa đang nở rồi bay ra, người lông lá phủ đầy phấn hoa vàng.

Một chú họa mi bay tới, chui vào bụi hồng và cất tiếng hót. Tiếng hót ấy khác xa tiếng khàn khàn của con cóc biết bao! Bông hồng nghe tiếng hót ấy mà thấy hạnh phúc. Nó có cảm giác chú họa mi đang hót cho nó nghe, và biết đâu điều ấy cũng là sự thật. Nó không thấy kẻ thù đang lặng lẽ leo lên cành. Lần này con cóc chẳng tiếc chân, chẳng tiếc bụng nữa. Máu phủ khắp người nó, nhưng nó vẫn liều mạng leo lên mãi. Và bỗng giữa tiếng hót trong trẻo, dịu dàng của chú họa mi, bông hồng nghe thấy cái giọng khàn khàn quen thuộc:

— Ta đã nói là nuốt chửng thì ta sẽ nuốt chửng!

Đôi mắt cóc chòng chọc nhìn nó từ cành bên cạnh. Con vật độc ác chỉ còn một cử động nữa là đớp được bông hoa. Bông hồng hiểu rằng mình sắp chết…

Ông chủ nhỏ đã nằm im trên giường từ lâu. Người chị ngồi trong chiếc ghế bành ở đầu giường tưởng em ngủ. Trên đùi cô là cuốn sách mở, nhưng cô không đọc. Đầu cô mỏi mệt gục dần xuống. Cô gái tội nghiệp đã mấy đêm không ngủ, chẳng rời người em ốm lấy một bước, giờ cô thiu thiu chợp mắt.

— Chị Ma-sa, bỗng cậu thì thầm.

Người chị giật mình. Cô vừa mơ thấy mình đang ngồi bên cửa sổ, đứa em nhỏ của cô đang chơi trong bồn hoa như năm ngoái và gọi cô. Mở mắt ra, thấy em nằm trên giường, gầy guộc và yếu ớt, cô thở dài nặng nề.

— Gì thế em?

— Chị Ma-sa, chị bảo em là hoa hồng nở rồi! Cho em… một bông được không chị?

— Được chứ em, được chứ!

Cô ra cửa sổ, nhìn xuống bụi hồng. Ở đó chỉ có một bông, nhưng nở rất to, rất đẹp.

— Có một bông hồng nở đúng để dành cho em đấy, mà đẹp lắm! Chị cắm vào cốc, để lên cái bàn nhỏ này cho em nhé? Nhé?

— Vâng, để lên bàn. Em thích lắm.

Cô gái cầm kéo ra vườn. Đã lâu lắm cô không ra khỏi phòng. Mặt trời làm cô loá mắt, không khí trong lành làm cô hơi choáng váng. Cô tới bên bụi hồng đúng vào lúc con cóc chực đớp lấy bông hoa.

— Ối, cái con gì ghê thế! Cô kêu lên.

Cô nắm lấy cành hồng, giũ mạnh một cái. Con cóc rơi xuống đất, đập bụng đánh bẹt. Điên tiết, nó nhảy chồm lên định vồ cô gái, nhưng không nhảy cao hơn được mép váy, và lập tức bay văng ra xa vì một cái hất của mũi giày. Nó không dám thử lại lần nữa, chỉ đứng xa xa nhìn cô gái cẩn thận cắt bông hoa rồi mang vào phòng.

Thấy chị cầm bông hoa trên tay, lần đầu tiên sau một thời gian dài, cậu bé mỉm cười yếu ớt, khó nhọc cử động bàn tay gầy guộc.

— Chị đưa cho em, cậu thì thầm. Em ngửi một tí.

Chị đặt cái cuống hoa vào tay em, đỡ tay em đưa lên gần mặt. Cậu hít lấy mùi hương dịu dàng, mỉm cười sung sướng, thì thầm:

— Ôi, thích quá…

Rồi khuôn mặt nhỏ của cậu trở nên nghiêm trang và bất động, và cậu im lặng… mãi mãi.

Bông hồng tuy bị cắt trước khi kịp rụng cánh, nhưng nó cảm thấy rằng mình bị cắt không phải là vô ích. Người ta cắm nó trong một chiếc ly riêng bên chiếc quan tài nhỏ. Ở đó còn có cả những bó hoa khác, nhưng nói thật, chẳng ai để ý tới chúng. Còn bông hồng thì cô gái, khi đặt nó lên bàn, đã đưa lên môi hôn. Một giọt nước mắt nhỏ từ má cô rơi xuống bông hoa, và đó là điều đẹp đẽ nhất đã xảy ra trong đời bông hồng. Khi nó bắt đầu héo, người ta ép nó vào trong một cuốn sách cũ dày cho khô, rồi nhiều năm sau đem tặng tôi. Chính vì thế mà tôi biết được toàn bộ câu chuyện này.

— Hết —