Cô En-xơ khôn ngoan

Ngày xưa có một người đàn ông có cô con gái tên là En-xơ, ai cũng gọi là cô En-xơ khôn ngoan. Khi cô đã lớn, người cha bảo:

— Ta gả chồng cho nó thôi.

— Phải đấy, — người mẹ nói, — miễn là có ai tới hỏi nó.

Cuối cùng có một anh chàng ở xa tới, tên là Han-xơ, xin cưới cô. Nhưng anh ra điều kiện là cô En-xơ khôn ngoan phải thật sự sáng dạ. Người cha nói:

— Ồ, đầu óc nó đâu ra đấy lắm.

Người mẹ thì bảo:

— Ôi chao, nó trông thấy cả gió chạy ngoài ngõ, nghe được cả ruồi ho.

— Thế nhé, — Han-xơ nói, — cô ấy mà không thật sự khôn ngoan thì tôi không lấy đâu.

Khi cả nhà ngồi vào bàn ăn xong, người mẹ bảo:

— En-xơ, con xuống hầm lấy bia lên đây.

Cô En-xơ khôn ngoan lấy cái bình trên tường xuống, đi xuống hầm, dọc đường gõ nắp bình lách cách cho đỡ buồn. Xuống tới nơi, cô lấy một cái ghế con đặt trước thùng bia, để khỏi phải cúi người, kẻo lại đau lưng, gặp chuyện chẳng may không ngờ tới. Rồi cô đặt cái bình trước mặt, vặn vòi. Trong lúc bia chảy vào bình, cô không muốn để đôi mắt ngồi không, bèn ngước nhìn lên tường. Nhìn ngang nhìn dọc một hồi, cô thấy ngay trên đầu mình có một cái cuốc chim, mấy bác thợ nề lỡ để quên cắm ở đó.

Cô En-xơ khôn ngoan bắt đầu khóc mà nói:

— Nếu mình lấy anh Han-xơ, rồi hai đứa có một đứa con, rồi đứa con lớn lên, rồi mình sai nó xuống hầm lấy bia, thế là cái cuốc chim rơi trúng đầu nó, nó chết mất!

Rồi cô ngồi đó, khóc lóc, kêu gào thật to vì tai hoạ sắp xảy ra.

Ở trên nhà, cả nhà chờ đồ uống mãi mà cô En-xơ khôn ngoan vẫn chưa lên. Người mẹ bảo cô hầu gái:

— Con xuống hầm xem cô En-xơ làm gì mà lâu thế.

Cô hầu gái xuống, thấy En-xơ ngồi trước thùng bia mà khóc ầm lên.

— Cô En-xơ ơi, sao cô khóc? — cô hầu hỏi.

Cô đáp:

— Ôi, sao mà tôi không khóc cho được? Nếu tôi lấy anh Han-xơ, rồi có một đứa con, rồi nó lớn lên, rồi phải xuống đây lấy bia, thì có khi cái cuốc chim rơi trúng đầu nó, nó chết mất.

Cô hầu gái thốt lên:

— Ôi, nhà mình có cô En-xơ khôn ngoan quá!

Rồi cô hầu ngồi xuống bên cạnh, cũng khóc vì tai hoạ ấy.

Một lúc sau, cô hầu gái vẫn chưa lên, mà mọi người ở trên thì khát lắm rồi, người cha bảo anh người làm:

— Anh xuống hầm xem cô En-xơ với cô hầu gái làm gì mà lâu thế.

Anh người làm xuống hầm, thấy cô En-xơ khôn ngoan và cô hầu gái đang ngồi khóc với nhau. Anh hỏi:

— Hai cô khóc gì thế?

Cô En-xơ đáp:

— Ôi, sao mà tôi không khóc cho được? Nếu tôi lấy anh Han-xơ, rồi có một đứa con, rồi nó lớn lên, rồi phải xuống đây lấy bia, thì cái cuốc chim rơi trúng đầu nó, nó chết mất.

Anh người làm nói:

— Ôi, nhà mình có cô En-xơ khôn ngoan quá!

Rồi anh ngồi xuống bên cạnh, cũng gào lên mà khóc.

Ở trên nhà, mọi người chờ anh người làm mãi chẳng thấy lên, người cha bảo vợ:

— Bà xuống hầm xem cái En-xơ làm gì mà lâu thế.

Bà vợ xuống, thấy cả ba người đang khóc than, bèn hỏi vì sao. Cô En-xơ lại kể cho mẹ nghe rằng đứa con sau này của cô có khi sẽ bị cái cuốc chim đánh chết, khi nó lớn lên, phải xuống lấy bia, mà cái cuốc chim lại rơi xuống. Người mẹ cũng thốt lên:

— Ôi, nhà mình có cô En-xơ khôn ngoan quá!

Rồi bà ngồi xuống khóc theo.

Người cha ở trên chờ thêm một lúc, nhưng vợ vẫn chưa lên, mà ông thì mỗi lúc một khát. Ông bảo:

— Thôi, mình phải tự xuống hầm xem cái En-xơ làm gì mới được.

Xuống tới hầm, ông thấy cả nhà đang ngồi khóc với nhau. Hỏi ra mới biết là vì đứa con mà cô En-xơ có lẽ sẽ sinh ra sau này. Đứa bé ấy có thể bị cái cuốc chim đánh chết, nếu đúng lúc cuốc rơi xuống mà nó đang ngồi dưới ấy lấy bia. Ông kêu lên:

— Ôi, cô En-xơ khôn ngoan làm sao!

Rồi ông ngồi xuống, cũng khóc theo.

Chàng rể tương lai ngồi một mình ở trên nhà rất lâu, chẳng thấy ai lên, bèn nghĩ: "Chắc họ đang chờ mình ở dưới, mình cũng phải xuống xem họ định làm gì."

Xuống tới nơi, chàng thấy năm người đang ngồi khóc lóc kêu than thảm thiết, người sau to hơn người trước. Chàng hỏi:

— Có tai hoạ gì xảy ra thế?

Cô En-xơ đáp:

— Ôi, anh Han-xơ ơi, khi chúng mình cưới nhau rồi có một đứa con, rồi nó lớn lên, rồi có khi mình sai nó xuống đây lấy bia, thì cái cuốc chim mắc trên kia mà rơi xuống, nó sẽ bổ vỡ đầu con mình, con mình nằm đó luôn. Thế thì sao mà không khóc được?

Han-xơ nói:

— Thôi được, nhà anh chẳng cần ai khôn hơn thế. Em đã là cô En-xơ khôn ngoan như vậy, anh lấy em.

Rồi chàng nắm tay cô dắt lên nhà, làm lễ cưới.

Sống với Han-xơ được ít lâu, một hôm chàng bảo:

— Này vợ, anh đi làm kiếm tiền đây. Em ra đồng gặt lúa đi, để nhà mình có bánh mì mà ăn.

— Vâng, anh Han-xơ yêu quý, em sẽ làm.

Han-xơ đi rồi, cô nấu cho mình một nồi cháo ngon, mang theo ra đồng. Tới đầu thửa ruộng, cô tự nhủ:

— Mình làm gì đây? Gặt trước hay ăn trước? A, ăn trước đã.

Cô ăn hết sạch nồi cháo, no căng bụng, rồi lại tự nhủ:

— Mình làm gì đây? Gặt trước hay ngủ trước? A, ngủ trước đã.

Thế là cô nằm xuống giữa ruộng lúa mà ngủ.

Han-xơ về nhà từ lâu mà cô En-xơ vẫn chưa về. Chàng bảo:

— Vợ mình đúng là cô En-xơ khôn ngoan, chăm chỉ tới mức chẳng thèm về nhà ăn cơm.

Nhưng tới tối cô vẫn chưa về, Han-xơ bèn ra đồng xem cô gặt được bao nhiêu. Nhưng lúa chưa gặt được tí nào, còn cô thì nằm ngủ giữa ruộng. Han-xơ vội chạy về nhà, lấy một tấm lưới bẫy chim có đeo những cái chuông nhỏ, đem tới quấn quanh người cô. Cô vẫn ngủ say. Rồi chàng chạy về nhà, khoá cửa lại, ngồi lên ghế làm việc.

Mãi tới khi trời tối mịt, cô En-xơ khôn ngoan mới tỉnh dậy. Cô vừa đứng lên thì quanh người kêu lách cách, mỗi bước đi chuông lại kêu leng keng. Cô hoảng sợ, đâm ra nghi ngờ không biết mình có đúng là cô En-xơ khôn ngoan không, bèn tự hỏi:

— Là mình, hay không phải là mình?

Nhưng cô không biết trả lời thế nào, đứng phân vân một lúc lâu. Cuối cùng cô nghĩ: "Mình về nhà hỏi xem có phải mình hay không phải mình, ở nhà thế nào người ta cũng biết."

Cô chạy về tới cửa nhà, nhưng cửa đã khoá. Cô gõ cửa sổ, gọi:

— Anh Han-xơ ơi, cô En-xơ có ở trong nhà không?

— Có, — Han-xơ đáp, — cô ấy ở trong nhà.

Cô hoảng hốt:

— Trời ơi, thế thì đây không phải là mình rồi.

Cô đi sang gõ cửa nhà khác. Nhưng người ta nghe tiếng chuông leng keng thì không dám mở cửa, chẳng nơi nào cho cô vào. Thế là cô chạy ra khỏi làng, và từ đó không ai còn gặp lại cô nữa.

— Hết —