Cô gái đội mũ gỗ

Ngày xửa ngày xưa, ở một làng nhỏ bên đất Nhật có hai vợ chồng nọ. Họ sống sung túc, hạnh phúc suốt nhiều năm, nhưng rồi thời vận đổi khác, tới cuối cùng chẳng còn gì ngoài cô con gái đẹp như buổi sáng mai. Hàng xóm tốt bụng lắm, sẵn lòng làm mọi thứ có thể để giúp đỡ những người bạn nghèo. Nhưng hai ông bà già thấy mọi sự đã đổi khác cả rồi, thà đi nơi khác còn hơn. Thế là một hôm họ dắt con gái lên đường, về vùng quê hẻo lánh để sống ẩn dật.

Hai mẹ con có bao nhiêu việc phải làm, nào dọn dẹp nhà cửa, nào chăm vườn. Còn người cha thì cứ ngồi hàng giờ liền, mắt nhìn đăm đăm về phía trước, nghĩ tới của cải ngày trước. Ngày lại ngày, ông càng thêm khổ sở, tới khi ông nằm liệt giường và không bao giờ dậy nữa.

Hai mẹ con khóc thương ông thảm thiết, nhiều tháng trời chẳng thấy vui với điều gì. Rồi một buổi sáng, người mẹ chợt nhìn con gái, và thấy cô còn đẹp hơn trước nữa. Ngày xưa thấy thế hẳn bà đã mừng, nhưng giờ chỉ còn hai mẹ con trơ trọi trên đời, bà sợ nhan sắc ấy sẽ đem lại tai hoạ. Vì vậy, như một người mẹ tốt, bà cố dạy con tất cả những gì mình biết, tập cho con lúc nào cũng bận rộn, để con không bao giờ có thời giờ nghĩ tới bản thân. Cô gái cũng là một cô gái ngoan, nghe theo mọi lời mẹ dạy. Năm tháng cứ thế trôi qua.

Rồi một mùa xuân mưa dầm, người mẹ bị cảm lạnh. Lúc đầu bà không để ý mấy, nhưng bệnh cứ nặng dần, và bà biết mình chẳng còn sống được bao lâu. Bà gọi con gái lại, bảo rằng chẳng bao lâu nữa con sẽ còn lại một mình trên đời, con phải tự giữ lấy mình, vì sẽ chẳng có ai che chở cho con. Bà biết rằng đàn bà đẹp thì khó lọt qua mắt người đời hơn những người khác. Vì thế bà bảo con sang phòng bên lấy ra một chiếc mũ gỗ, đội lên đầu, kéo sụp xuống tận mày, để gần như cả khuôn mặt chìm trong bóng mũ.

Cô gái làm theo lời mẹ. Chiếc mũ gỗ che kín cả mái tóc, giấu nhan sắc của cô kỹ tới mức cô có đi giữa đám đông nào cũng chẳng ai thèm nhìn lần thứ hai. Thấy vậy, người mẹ yên lòng, ngả lưng xuống giường, rồi nhắm mắt.

Cô gái khóc nhiều ngày liền. Nhưng dần dần cô hiểu rằng mình đã chỉ còn một thân một mình, phải đi kiếm việc làm, vì chẳng còn ai để nương tựa ngoài chính mình. Ở lại đây thì chẳng có việc gì, nên cô gói quần áo thành một bọc, đi bộ qua mấy ngọn đồi tới nhà người chủ đất của cả vùng. Cô xin ở làm thuê cho ông, làm lụng từ sáng sớm tới tối mịt. Tối nào đi ngủ lòng cô cũng thanh thản, vì cô chưa quên điều gì đã hứa với mẹ. Dù nắng gắt tới đâu, cô cũng luôn đội chiếc mũ gỗ trên đầu, và người ta đặt cho cô cái biệt danh Ha-chi-hi-mê.

Thế nhưng dù cô cẩn thận đến mấy, tiếng đồn về nhan sắc của cô vẫn lan đi. Đời lúc nào cũng có những gã trai trẻ hỗn xược, và lắm gã rón rén tới sau lưng lúc cô đang làm, tìm cách nhấc chiếc mũ gỗ lên. Nhưng cô chẳng thèm đôi co, chỉ đuổi họ đi. Họ bắt chuyện, cô cũng không đáp, cứ cắm cúi làm tiếp. Tiền công cô ít ỏi, đồ ăn chẳng mấy dư dả, nhưng cô vẫn xoay xở sống được, và thế là đủ.

Một hôm, người chủ tình cờ đi ngang qua thửa ruộng cô đang làm. Ông ngạc nhiên vì cô siêng năng quá, dừng lại đứng xem. Một lúc sau, ông hỏi cô vài câu, rồi dẫn cô vào nhà, bảo rằng từ nay việc duy nhất của cô là chăm sóc bà vợ ốm của ông. Từ đó cô gái cảm thấy như mọi khó khăn đã qua. Nhưng khó khăn lớn nhất vẫn còn ở phía trước.

Ha-chi-hi-mê làm người hầu cho bà chủ ốm được ít lâu thì cậu con trai cả trong nhà từ Kyô-tô trở về. Cậu đã học đủ mọi thứ ở đó, nay đã chán cảnh xa hoa và những thú vui chốn kinh thành, mừng được về lại miền quê xanh tươi, giữa hoa đào và những bông hoa thơm ngát. Một sáng sớm đi dạo, cậu thấy cô gái đội chiếc mũ gỗ kỳ quặc trên đầu, liền tới hỏi mẹ xem cô là ai, ở đâu tới, sao lại úp cái thứ lạ lùng ấy lên mặt.

Bà mẹ bảo đó là cái tính kỳ quặc của cô, chẳng ai khuyên được cô bỏ nó ra. Chàng trai cười, nhưng giữ kín ý nghĩ trong lòng.

Thế rồi một ngày nóng nực, chàng đang đi về nhà thì thấy cô hầu gái của mẹ quỳ bên con suối nhỏ chảy qua vườn, vốc nước vỗ lên mặt. Chiếc mũ bị đẩy lệch sang một bên. Đứng nhìn từ sau một gốc cây, chàng thoáng thấy nhan sắc tuyệt trần của cô gái, và chàng quyết rằng ngoài cô ra chàng sẽ không lấy ai làm vợ.

Nhưng khi chàng nói với gia đình rằng mình quyết cưới cô, cả nhà giận lắm, bịa ra đủ thứ chuyện xấu xa về cô. Chẳng qua họ tốn công vô ích, vì chàng biết đó chỉ là chuyện tầm phào. Chàng nghĩ bụng:

— Mình chỉ cần giữ vững lập trường, rồi họ sẽ phải chịu thôi.

Với cô gái, đây là một mối duyên quá tốt, nên chẳng ai nghĩ rằng cô lại từ chối chàng trai. Vậy mà cô từ chối thật. Cô thấy không phải lẽ khi gây chuyện bất hoà trong nhà người ta. Dù trong thâm tâm cô khóc thầm cay đắng, một thời gian dài chẳng gì khiến cô đổi ý được.

Cuối cùng, một đêm nọ, mẹ cô hiện về trong giấc mơ, bảo cô hãy lấy chàng trai. Vậy là lần sau, khi chàng lại hỏi, mà gần như ngày nào chàng cũng hỏi, cô bằng lòng, khiến chàng vừa ngạc nhiên vừa mừng rỡ. Cha mẹ chàng thấy chẳng còn cách nào, đành chiều theo, bắt tay vào sửa soạn một đám cưới linh đình cho xứng. Dĩ nhiên hàng xóm láng giềng nói bao nhiêu điều cay độc về chiếc mũ gỗ, nhưng chú rể sung sướng quá chẳng để tâm, chỉ cười trừ.

Mọi thứ cho tiệc cưới đã sẵn sàng. Cô dâu khoác bộ áo thêu đẹp nhất nước Nhật. Mấy cô hầu gái nắm lấy chiếc mũ định nhấc ra để chải tóc cho cô theo kiểu mới nhất. Nhưng chiếc mũ không chịu ra, kéo càng mạnh nó càng như dính chặt hơn, tới mức cô gái tội nghiệp đau quá kêu thét lên. Nghe tiếng kêu, chú rể chạy vào, dỗ dành cô, và bảo rằng cô sẽ đội mũ mà làm lễ cưới, vì không đội thì không cưới được.

Thế rồi các nghi lễ bắt đầu. Đôi vợ chồng mới ngồi bên nhau, người ta mang tới chén rượu mà hai người phải cùng uống. Khi họ uống cạn và chén đã trống không thì một điều kỳ diệu xảy ra. Chiếc mũ bỗng nổ đánh "đoàng" một tiếng thật to, vỡ thành từng mảnh rơi xuống đất. Mọi người quay lại nhìn thì thấy sàn nhà đầy những viên ngọc quý từ trong mũ rơi ra. Nhưng khách khứa còn sững sờ vì nhan sắc của cô dâu hơn cả vì những viên kim cương lấp lánh, bởi đó là nhan sắc vượt xa mọi điều họ từng thấy, từng nghe.

Suốt đêm ấy người ta ca hát nhảy múa. Rồi cô dâu chú rể về ngôi nhà riêng của mình, sống bên nhau tới lúc chết, sinh được nhiều con cái, những đứa con nổi tiếng khắp nước Nhật vì nết tốt và vẻ đẹp.

— Hết —