Cô gái xe sợi tầm ma

Ngày xưa, ở Kê-noa, xứ Phờ-lăng-đơ, có một vị lãnh chúa lớn tên là Buốc-sa, nhưng dân quê gọi lão là Buốc-sa Sói Lang. Lão có trái tim độc ác, tàn nhẫn đến nỗi người ta thì thầm rằng lão từng bắt tá điền mắc vào cày thay trâu, rồi quất roi bắt họ chân trần cày ruộng cho lão.

Vợ lão thì ngược lại, bao giờ cũng dịu dàng, thương xót kẻ nghèo khổ.

Mỗi lần nghe tin chồng lại làm thêm một điều ác, bà lại lặng lẽ đi bù đắp cho người bị hại. Vì thế khắp vùng ai cũng chúc phúc cho tên bà. Bà bá tước được người ta yêu quý bao nhiêu thì lão bá tước bị căm ghét bấy nhiêu.

Một hôm đi săn, lão bá tước băng qua một khu rừng. Trước cửa một căn nhà tranh lẻ loi, lão thấy một cô gái xinh đẹp đang xe sợi gai.

"Tên mày là gì?" lão hỏi.

"Thưa ngài, con tên là Rơ-nen-đơ."

"Ở chỗ hoang vắng thế này chắc mày chán lắm nhỉ?"

"Thưa ngài, con quen rồi, con chẳng bao giờ thấy chán."

"Có thể lắm. Nhưng cứ lên lâu đài, ta sẽ cho mày làm thị nữ hầu bà bá tước."

"Thưa ngài, con không đi được. Con còn phải chăm bà nội, bà con yếu lắm rồi."

"Ta bảo cứ lên lâu đài. Tối nay ta chờ mày." Nói rồi lão đi.

Nhưng Rơ-nen-đơ đã hứa hôn với một chàng tiều phu trẻ tên là Ghin-be. Cô chẳng hề có ý vâng lời lão bá tước, mà cô còn phải chăm bà nữa.

Ba hôm sau lão bá tước lại đi qua.

"Sao mày không lên?" lão hỏi cô gái xe sợi xinh đẹp.

"Thưa ngài, con đã thưa với ngài là con phải chăm bà con."

"Mai lên đi, ta sẽ cho mày làm nữ quan hầu cận bà bá tước." Nói rồi lão đi.

Lời đề nghị này cũng chẳng hơn gì lời trước. Rơ-nen-đơ không lên lâu đài.

Lần sau đi ngang qua, lão bá tước bảo cô:

"Chỉ cần mày chịu lên, ta sẽ đuổi bà bá tước đi mà cưới mày."

Nhưng hai năm trước, khi mẹ Rơ-nen-đơ ốm lâu rồi mất, bà bá tước không hề quên mẹ con cô, đã giúp đỡ đúng lúc nhà cô túng quẫn nhất. Cho nên dù lão bá tước có thật lòng muốn cưới, Rơ-nen-đơ cũng sẽ chẳng bao giờ ưng.

Mấy tuần trôi qua không thấy Buốc-sa đâu. Rơ-nen-đơ đang mừng thầm đã thoát được lão, thì một hôm, lão dừng lại trước cửa, súng săn vịt kẹp nách, túi đựng thú săn vắt vai. Lần này Rơ-nen-đơ không xe sợi gai mà xe sợi lanh.

"Mày xe cái gì đấy?" lão hỏi, giọng cộc cằn.

"Thưa ngài, con xe sợi may áo cưới."

"Thế ra mày sắp lấy chồng à?"

"Vâng, thưa ngài, nếu ngài cho phép."

Bởi thời ấy, tá điền không được lấy vợ lấy chồng nếu chủ không cho phép.

"Ta sẽ cho phép, với một điều kiện. Mày có thấy những cây tầm ma cao lêu nghêu mọc trên các nấm mộ ngoài nghĩa địa không? Ra đó mà hái, rồi xe thành sợi, dệt thành hai tấm áo thật mịn. Một tấm làm áo cưới của mày, tấm kia làm vải liệm của ta. Vì mày sẽ được cưới vào đúng ngày ta nằm xuống mồ."

Nói rồi lão bá tước quay đi, cười chế nhạo.

Rơ-nen-đơ run lên. Khắp cả làng Lốc-ki-nhôn, chưa ai từng nghe chuyện xe sợi bằng cây tầm ma.

Mà lão bá tước thì như làm bằng sắt, lại rất tự hào về sức vóc của mình, thường khoe là lão sẽ sống tới trăm tuổi.

Tối nào xong việc, Ghin-be cũng tới thăm cô vợ sắp cưới. Tối ấy chàng cũng tới như thường lệ, và Rơ-nen-đơ kể cho chàng nghe điều Buốc-sa đã nói.

"Em có muốn anh rình lão Sói ấy, bổ cho một nhát rìu vỡ sọ không?"

"Không," Rơ-nen-đơ đáp, "bó hoa cưới của em không được vấy máu. Với lại mình không được hại lão bá tước. Anh nhớ bà bá tước đã tốt với mẹ em thế nào."

Lúc ấy một bà cụ già lắm rồi bỗng lên tiếng. Bà là mẹ của bà nội Rơ-nen-đơ, đã hơn chín mươi tuổi. Suốt ngày bà ngồi trên ghế, gật gù cái đầu, chẳng nói một lời.

"Các con ạ," bà nói, "bao nhiêu năm bà sống trên đời, bà chưa nghe ai xe áo bằng tầm ma bao giờ. Nhưng điều gì Chúa truyền thì người ta làm được. Sao Rơ-nen-đơ lại không thử?"

Rơ-nen-đơ thử thật. Cô ngạc nhiên vô cùng thấy cây tầm ma đem đập dập, sơ chế xong lại cho một thứ sợi tốt, mềm, nhẹ và dai. Chẳng bao lâu cô đã xe xong tấm áo thứ nhất, tấm áo cưới của mình. Cô dệt rồi cắt may ngay, mong lão bá tước sẽ không bắt cô làm tấm thứ hai. Cô vừa khâu xong thì Buốc-sa Sói Lang đi ngang qua.

"Thế nào," lão hỏi, "hai tấm áo đến đâu rồi?"

"Thưa ngài, đây là áo cưới của con," Rơ-nen-đơ đáp, giơ cho lão xem tấm áo. Đó là tấm áo mịn nhất, trắng nhất người ta từng thấy.

Lão bá tước tái mặt, nhưng vẫn đáp cộc lốc:

"Tốt lắm. Giờ làm tấm kia đi."

Cô gái bắt tay vào xe sợi. Trên đường về lâu đài, lão bá tước bỗng thấy một cơn ớn lạnh chạy dọc người. Lão thấy như người ta vẫn nói, có ai đang bước qua mộ mình. Lão cố ăn tối mà không nuốt nổi. Lão đi ngủ, người run lên vì sốt. Nhưng lão chẳng chợp mắt được, và sáng ra thì không dậy nổi.

Cơn bệnh đột ngột ấy mỗi lúc một nặng thêm, khiến lão hết sức lo lắng. Hẳn chuyện này có dính tới cái guồng xe sợi của Rơ-nen-đơ. Chẳng phải thân xác lão cũng phải sẵn sàng cho đám tang, cùng lúc với tấm vải liệm hay sao?

Việc đầu tiên Buốc-sa làm là sai người tới bắt Rơ-nen-đơ dừng guồng.

Rơ-nen-đơ vâng lời. Tối ấy Ghin-be hỏi cô:

"Lão bá tước đã cho phép mình cưới nhau chưa?"

"Chưa," Rơ-nen-đơ đáp.

"Vậy em cứ xe tiếp đi, em yêu. Đó là cách duy nhất để có được sự cho phép. Chính lão đã bảo em thế, em biết mà."

Sáng hôm sau, dọn dẹp nhà cửa xong, cô gái lại ngồi xe sợi. Hai tiếng sau, mấy tên lính kéo tới. Thấy cô đang xe sợi, chúng tóm lấy cô, trói chân trói tay, khiêng ra bờ sông. Nước sông đang dâng to vì mấy trận mưa vừa rồi.

Tới bờ, chúng quăng cô xuống, đứng nhìn cô chìm, rồi bỏ đi. Nhưng Rơ-nen-đơ nổi lên mặt nước, và dù không biết bơi, cô vẫn vùng vẫy vào được bờ.

Vừa về tới nhà, cô ngồi xuống xe sợi tiếp.

Hai tên lính lại tới căn nhà tranh, tóm lấy cô gái, khiêng ra bờ sông, buộc một hòn đá vào cổ cô rồi quăng xuống nước.

Chúng vừa quay lưng đi, hòn đá đã tự tuột dây. Rơ-nen-đơ lội qua chỗ cạn, về căn nhà tranh, ngồi xuống xe sợi.

Lần này lão bá tước quyết tự mình tới Lốc-ki-nhôn. Nhưng lão yếu quá không đi nổi, phải cho người khiêng kiệu. Mà cô gái vẫn cứ xe sợi.

Thấy cô, lão nổ súng vào cô như bắn một con thú hoang. Viên đạn bật ra, chẳng hề hấn gì cô gái, và cô vẫn cứ xe sợi.

Buốc-sa nổi cơn thịnh nộ dữ dội đến nỗi suýt chết. Lão đập cái guồng ra nghìn mảnh, rồi ngã lăn ra đất ngất lịm. Người ta khiêng lão về lâu đài, bất tỉnh nhân sự.

Hôm sau cái guồng đã được chữa lại, và cô gái lại ngồi xe sợi. Cảm thấy cô xe đến đâu thì mình chết dần đến đấy, lão bá tước ra lệnh trói tay cô lại, và canh cô không được rời mắt một giây.

Nhưng lính canh ngủ gật, dây trói tự tuột ra, và cô gái vẫn cứ xe sợi.

Buốc-sa sai nhổ sạch mọi cây tầm ma trong vòng ba dặm quanh đó. Nhưng cây vừa bị nhổ khỏi đất đã tự gieo hạt lại, mọc lên ngay trước mắt người ta.

Chúng mọc lên cả trên nền đất nện chặt trong căn nhà tranh. Người ta nhổ nhanh bao nhiêu, cái con quay sợi lại tự quấn sẵn bấy nhiêu tầm ma, đã đập dập, đã sơ chế, chỉ việc xe.

Còn Buốc-sa thì ngày nào cũng yếu thêm, thấy rõ giờ chết của mình đang tới gần.

Thương chồng, bà bá tước cuối cùng cũng tìm ra nguyên do cơn bệnh, bèn van lão cho phép đám cưới để giữ lấy mạng. Nhưng lão bá tước kiêu ngạo, càng nhất quyết không cho phép đám cưới.

Thế là bà quyết lén chồng đi xin cô gái xe sợi rủ lòng thương. Nhân danh người mẹ đã khuất của Rơ-nen-đơ, bà van cô đừng xe nữa. Rơ-nen-đơ hứa. Nhưng tối đến Ghin-be tới căn nhà tranh. Thấy tấm vải chẳng dài thêm chút nào so với tối hôm trước, chàng hỏi vì sao. Rơ-nen-đơ thú thật là bà bá tước đã van cô đừng để chồng bà chết.

"Lão có cho phép mình cưới nhau không?"

"Không."

"Thế thì cứ để lão chết."

"Nhưng bà bá tước sẽ nói sao?"

"Bà bá tước sẽ hiểu đó không phải lỗi của em. Lão bá tước tự chuốc lấy cái chết, chỉ mình lão có tội thôi."

"Mình chờ thêm chút nữa. Biết đâu lòng lão sẽ mềm lại."

Thế là họ chờ, một tháng, hai tháng, sáu tháng, rồi một năm. Cô gái không xe sợi nữa. Lão bá tước thôi không hành hạ cô, nhưng vẫn không chịu cho phép đám cưới. Ghin-be bắt đầu sốt ruột.

Cô gái tội nghiệp yêu chàng bằng cả tâm hồn, và giờ cô còn khổ hơn cả hồi trước, khi Buốc-sa chỉ hành hạ thân xác cô.

"Thôi, làm cho xong chuyện đi," Ghin-be nói.

"Chờ thêm chút nữa," Rơ-nen-đơ năn nỉ.

Nhưng chàng trai đã chán ngán. Chàng tới Lốc-ki-nhôn thưa dần, rồi chẳng bao lâu thì không tới nữa. Rơ-nen-đơ thấy như tim mình sắp vỡ, nhưng cô vẫn giữ vững lòng.

Một hôm cô gặp lão bá tước. Cô chắp tay như cầu nguyện, kêu lên:

"Thưa ngài, xin ngài rủ lòng thương!"

Buốc-sa Sói Lang quay mặt đi, đi thẳng.

Giá cô quay lại với guồng xe sợi, có lẽ cô đã bẻ gãy được lòng kiêu ngạo của lão. Nhưng cô không làm thế.

Ít lâu sau, cô hay tin Ghin-be đã bỏ xứ ra đi. Chàng không tới chào cô lấy một lời. Dù vậy, cô vẫn biết ngày giờ chàng đi, và nấp bên đường để được nhìn thấy chàng thêm một lần.

Về nhà, cô đặt cái guồng im tiếng vào một góc, rồi khóc suốt ba ngày ba đêm.

Thế là thêm một năm nữa trôi qua. Rồi lão bá tước lâm bệnh. Bà bá tước ngỡ rằng Rơ-nen-đơ chờ mãi đã mỏi mệt nên lại xe sợi. Nhưng khi bà tới căn nhà tranh xem, bà thấy cái guồng vẫn nằm im.

Thế nhưng lão bá tước cứ yếu dần, yếu dần, tới mức thầy thuốc đều bó tay. Chuông báo người sắp mất đã gióng lên, lão nằm chờ Thần Chết tới đón. Nhưng Thần Chết không ở gần như thầy thuốc tưởng, và lão cứ nằm thoi thóp mãi.

Bệnh lão tưởng đã hết đường cứu, vậy mà chẳng khá lên cũng chẳng nặng thêm. Lão sống không được, chết cũng không xong. Lão đau đớn khủng khiếp, và gào to gọi Thần Chết tới chấm dứt nỗi đau cho mình.

Trong cơn cùng cực ấy, lão nhớ lại điều mình đã nói với cô gái xe sợi bé nhỏ ngày xưa. Thần Chết chậm tới như vậy là vì lão chưa sẵn sàng đi theo, vì lão chưa có vải liệm để chôn.

Lão sai người đi gọi Rơ-nen-đơ, cho cô ngồi bên giường mình, và bảo cô xe ngay tấm vải liệm của lão.

Cô gái vừa bắt tay vào việc, lão bá tước đã thấy cơn đau dịu bớt.

Thế rồi cuối cùng lòng lão cũng mềm lại. Lão hối hận về mọi điều ác đã làm vì kiêu ngạo, và van xin Rơ-nen-đơ tha thứ cho mình. Rơ-nen-đơ tha thứ cho lão, rồi xe sợi suốt ngày đêm.

Xe xong sợi tầm ma, cô đưa thoi dệt thành vải, rồi cắt tấm vải liệm và bắt đầu khâu.

Cũng như trước, cô khâu đến đâu, lão bá tước thấy cơn đau dịu đi đến đấy, và sự sống trong người lão lụi dần. Khi mũi kim khâu nốt mũi cuối cùng, lão trút hơi thở cuối cùng.

Đúng giờ ấy, Ghin-be trở về quê. Chàng chưa bao giờ thôi yêu Rơ-nen-đơ, và tám ngày sau chàng cưới cô.

Chàng đã mất hai năm hạnh phúc, nhưng chàng tự an ủi rằng vợ mình là một cô gái xe sợi khéo tay, và điều còn hiếm hơn nhiều, là một người đàn bà can đảm và nhân hậu.

— Hết —