Con quỷ trong lòng Ta-ji-ma Xư-mê

Ngày xửa ngày xưa, có một lãng nhân tên là Ta-ji-ma Xư-mê, một người có tài, học rộng. Đang trên đường ngao du thiên hạ, gã theo con đường Đông Hải lên Ki-ô-tô. Một hôm, ở gần Na-gô-ya, xứ Ô-oa-ri, gã gặp một nhà sư khất thực, hai bên bắt chuyện với nhau. Thấy cùng đi một ngả, họ rủ nhau đồng hành, chuyện trò vui vẻ đủ điều cho quên mỏi mệt đường xa. Cứ thế, dần dần thân nhau hơn, họ bắt đầu nói chuyện riêng tư chẳng chút giữ gìn. Nhà sư hết lòng tin vào danh dự của bạn đồng hành, kể cho gã nghe mục đích chuyến đi của mình.

Nhà sư nói:

— Đã lâu nay tôi ấp ủ một ước nguyện chiếm trọn tâm trí, ấy là đúc một pho tượng thờ Phật. Vì thế tôi đã đi khắp các xứ quyên góp, và chẳng biết bao nhiêu khó nhọc, giờ đã gom được hai trăm lạng bạc. Tôi mong chừng ấy đủ để đúc một pho tượng đồng thật đẹp.

Tục ngữ có câu gì nhỉ? Ôm ngọc trong lòng là ôm thuốc độc. Lãng nhân vừa nghe nhà sư nói thế, lòng tà đã nổi lên. Gã nghĩ bụng:

— Đời người từ lọt lòng tới nấm mồ, chỉ là may với rủi. Ta đây, sắp bốn mươi tuổi, lang bạt chẳng nghề ngỗng, chẳng chút hy vọng tiến thân. Nghĩ cũng xấu hổ thật. Nhưng nếu cướp được số tiền lão sư đang khoe kia, ta sẽ sống nhàn tản tới hết đời.

Thế là gã bắt đầu tính cách đạt ý mình. Còn nhà sư chẳng mảy may đoán được bạn đồng hành đang nghĩ gì, cứ vui vẻ đi tiếp, cho tới thị trấn Cư-a-na. Ở đây có một nhánh biển, phải qua bằng đò ngang, đò cứ gom đủ hai ba chục khách là rời bến. Hai người lữ khách xuống một chiếc đò như thế. Ra tới giữa chừng, nhà sư bỗng cần ra mạn thuyền đi giải. Lãng nhân đi theo, nhân lúc không ai để ý, ngáng chân nhà sư, quăng ông xuống biển. Người lái đò và hành khách nghe tiếng nước bắn, thấy nhà sư đang vùng vẫy dưới nước, thì hoảng sợ, cố hết sức cứu. Nhưng gió đang xuôi, đò lướt nhanh dưới cánh buồm căng phồng, chẳng mấy chốc đã cách người sắp chết đuối mấy trăm thước, và ông chìm nghỉm trước khi đò kịp quay lại cứu.

Thấy thế, lãng nhân giả vờ đau đớn, rụng rời hết mức, nói với khách cùng đò:

— Nhà sư chúng ta vừa mất là em họ tôi. Chú ấy lên Ki-ô-tô viếng ngôi chùa thờ vị thần hộ mệnh của mình. Tôi tình cờ cũng có việc ở đó, nên hai anh em hẹn nhau cùng đi. Giờ than ôi, vì tai nạn này, em tôi đã chết, chỉ còn mình tôi.

Gã nói thống thiết, khóc sướt mướt tới nỗi hành khách tin chuyện gã kể, thương hại, cố an ủi gã. Rồi lãng nhân nói với người lái đò:

— Theo lẽ ra ta phải trình việc này lên quan. Nhưng tôi đang gấp, mà việc này lại có thể gây phiền cho chính các anh, nên có lẽ tạm thời ta cứ bỏ qua cho êm. Tôi sẽ lên ngay Ki-ô-tô báo cho ngôi chùa của em tôi, lại viết thư về quê báo tin. Các vị thấy sao?

Gã quay sang hỏi những hành khách khác. Họ dĩ nhiên chỉ mừng được tránh mọi điều cản trở hành trình, nên đồng thanh tán thành đề nghị của lãng nhân, thế là xong chuyện. Khi đò cập bờ, ai nấy lên bờ, mỗi người một ngả. Còn lãng nhân thì trong bụng mừng như mở cờ, lấy hành lý của nhà sư khất thực gộp với hành lý của mình, tiếp tục lên Ki-ô-tô.

Tới kinh đô, lãng nhân đổi tên từ Xư-mê thành Tô-cư-bê, bỏ thân phận võ sĩ, làm nghề buôn bán, lấy tiền của người chết làm vốn. Gặp vận may, việc buôn bán của gã phát đạt, gã bắt đầu tích được của cải lớn, sống nhàn hạ, muốn gì có nấy. Ít lâu sau gã lấy vợ, vợ sinh cho gã một đứa con.

Ngày tháng cứ thế trôi qua. Một đêm hè đẹp trời, chừng ba năm sau cái chết của nhà sư, Tô-cư-bê bước ra hiên nhà hóng mát, ngắm ánh trăng. Thấy buồn và cô quạnh, gã bắt đầu nghĩ vẩn vơ đủ chuyện, bỗng việc giết người cướp của năm nào hiện lên rõ mồn một trong trí nhớ. Gã nghĩ:

— Ta đây, giàu có, béo tốt nhờ số tiền ta trắng trợn cướp đoạt. Từ ấy tới nay, việc gì của ta cũng suôn sẻ. Nhưng giá ta không nghèo, ta đã chẳng thành kẻ giết người, kẻ cướp. Khốn khổ thân ta! Thật đáng tiếc biết bao!

Đang nghĩ ngợi như thế, một nỗi ăn năn trào lên trong lòng gã, gạt thế nào cũng không đi. Trong lúc lương tâm cắn rứt như vậy, bỗng gã kinh ngạc tột độ thấy bóng mờ mờ của một người đứng gần cây thông trong vườn. Nhìn kỹ hơn, gã thấy người ấy gầy guộc, tiều tuỵ cả người, mắt trũng sâu, mờ đục. Trong bóng ma tội nghiệp trước mặt, gã nhận ra chính nhà sư mà gã đã quăng xuống biển ở Cư-a-na. Lạnh toát người vì kinh hoàng, gã nhìn lại lần nữa, thấy nhà sư đang mỉm cười khinh bỉ. Gã định chạy vào nhà, nhưng bóng ma vươn cánh tay khô đét ra, túm lấy gáy gã, trừng trừng nhìn gã bằng ánh mắt hằn thù, dáng vẻ ghê rợn khủng khiếp tới mức người thường hẳn đã ngất đi vì sợ. Nhưng Tô-cư-bê dù nay làm nghề buôn, xưa từng là võ sĩ, gan dạ hiếm ai bì. Gã giằng ra khỏi bóng ma, nhảy vào phòng lấy dao găm, vung lên chém tới tấp. Nhưng chém thế nào, hồn ma cũng tan vào không khí mà tránh, rồi bỗng hiện ra, rồi lại biến mất. Từ đó Tô-cư-bê không còn được yên, ngày đêm bị ám ảnh.

Sau cùng, kiệt quệ vì bị quấy phá không ngừng, Tô-cư-bê lâm bệnh, cứ lẩm bẩm mãi:

— Ôi khổ quá! Khổ quá! Nhà sư khất thực tới hành hạ ta!

Nghe gã rên rỉ, làm ầm ĩ, người nhà tưởng gã điên, mời thầy thuốc tới bốc thuốc. Nhưng chẳng thuốc viên nào, thuốc sắc nào chữa nổi Tô-cư-bê. Chứng điên lạ lùng của gã chẳng mấy chốc thành chuyện bàn tán khắp vùng.

Tình cờ câu chuyện tới tai một nhà sư khất thực trọ ở phố bên. Nghe kể đầu đuôi, nhà sư nghiêm trang lắc đầu như thể biết rõ cả, rồi nhờ một người bạn tới nhà Tô-cư-bê nói rằng có một nhà sư khất thực ở gần đây nghe tin ông ốm, dù bệnh nặng tới đâu cũng xin nhận chữa bằng kinh kệ. Vợ Tô-cư-bê đang rối trí vì bệnh của chồng, chẳng chần chừ một khắc, cho mời nhà sư tới ngay, dẫn vào phòng người bệnh.

Nhưng Tô-cư-bê vừa thấy nhà sư đã gào lên:

— Cứu tôi! Cứu tôi! Nhà sư khất thực lại tới hành hạ tôi đây. Tha cho tôi! Tha cho tôi!

Rồi gã trùm chăn kín đầu, nằm run bần bật khắp người. Nhà sư bảo mọi người ra khỏi phòng, kề miệng vào tai kẻ đang kinh hoàng mà thì thầm:

— Ba năm trước, ở bến đò Cư-a-na, anh đã quăng tôi xuống nước. Anh còn nhớ rõ chứ.

Nhưng Tô-cư-bê không nói được lời nào, chỉ run lên vì sợ.

Nhà sư nói tiếp:

— May thay, hồi nhỏ tôi đã học bơi, học lặn, nên tôi bơi được vào bờ. Rồi đi khắp các xứ, tôi đã đúc được pho tượng đồng thờ Phật, làm tròn ước nguyện trong lòng. Trên đường về, tôi trọ ở phố bên, nghe chuyện căn bệnh lạ lùng của anh. Nghĩ mình đoán được nguyên do, tôi tới thăm anh, và mừng thấy mình đoán không sai. Anh đã làm một việc đáng ghét. Nhưng tôi chẳng phải là người tu hành, đã lìa bỏ chuyện đời đó sao? Ôm lòng thù oán thì đâu xứng với tôi? Vậy anh hãy ăn năn, từ bỏ con đường xấu xa. Thấy anh làm được như thế, tôi coi là hạnh phúc tột cùng. Giờ hãy vững lòng, nhìn thẳng vào mặt tôi, anh sẽ thấy tôi thật là người sống, chứ chẳng phải con quỷ báo thù tới hành hạ anh đâu.

Thấy mình chẳng phải đối mặt với ma nào, lại cảm động trước lòng tốt của nhà sư, Tô-cư-bê oà khóc, đáp:

— Thật lòng, thật lòng, tôi chẳng biết nói gì. Trong một phút điên rồ, tôi bị cám dỗ giết thầy cướp của. Từ đó vận may cứ theo tôi mãi, nhưng càng giàu tôi càng thấm thía mình độc ác biết bao, càng thấy trước rằng một ngày kia nạn nhân của tôi sẽ báo thù. Bị ý nghĩ ấy ám ảnh, tôi mất hết bình tĩnh, cho tới một đêm tôi thấy hồn thầy, và từ đó đổ bệnh. Nhưng thầy thoát ra sao, vẫn còn sống, thì tôi chẳng hiểu nổi.

Nhà sư mỉm cười nói:

— Kẻ có tội nghe gió lay cũng rùng mình, nghe mỏ cò lách cách cũng giật thót. Lương tâm kẻ giết người gặm nhấm tâm trí hắn tới mức hắn thấy cả những điều không có. Cái nghèo đẩy người ta vào tội lỗi để rồi khi giàu có lại ăn năn. Lời Mạnh Tử dạy thật đúng làm sao: lòng người vốn thiện, hoàn cảnh làm cho hư hỏng.

Nhà sư giảng giải như thế. Còn Tô-cư-bê, vốn đã ăn năn tội lỗi từ lâu, van xin tha thứ, và đưa nhà sư một số tiền lớn, nói:

— Một nửa đây là số tiền tôi lấy của thầy ba năm trước. Nửa kia, tôi khẩn xin thầy nhận làm tiền lãi, hay coi như quà biếu.

Thoạt đầu nhà sư từ chối, nhưng Tô-cư-bê cứ nài thầy nhận, lại hết sức giữ thầy ở lại, nhưng vô ích. Nhà sư ra đi, đem số tiền ấy bố thí cho người nghèo khổ. Còn Tô-cư-bê chẳng mấy chốc khỏi bệnh, từ đó sống hoà thuận với mọi người, trong nhà ngoài phố ai cũng kính trọng, một lòng làm việc thiện, việc nghĩa.

— Hết —