Ngày xưa, khi vua Phạm Dự trị vì thành Ba-la-nại, đức Bồ Tát sinh làm một chú thỏ non, sống trong một khu rừng. Một phía khu rừng là chân núi, một phía là dòng sông, phía thứ ba là một ngôi làng ở vùng biên.
Thỏ có ba người bạn: một con khỉ, một con chó rừng và một con rái cá. Bốn con vật khôn ngoan ấy sống cùng nhau. Ban ngày, mỗi con tự kiếm ăn ở khu vực của mình, chiều tối lại cùng nhau tụ họp. Thỏ khôn ngoan thường khuyên bảo ba người bạn, giảng cho họ nghe rằng phải biết bố thí, phải giữ giới, phải giữ những ngày trai giới. Ba con vật nghe lời thỏ, rồi ai về khu rừng của nấy mà ở.
Thời gian trôi qua. Một hôm, đức Bồ Tát ngước nhìn bầu trời, trông mặt trăng, biết rằng hôm sau là ngày trai giới. Ngài bảo ba người bạn:
— Ngày mai là ngày trai giới. Cả ba bạn hãy giữ giới và giữ ngày trai cho trọn. Người giữ giới mà bố thí thì phúc báo lớn lắm. Vậy nếu có ai tới xin, các bạn hãy lấy thức ăn của chính mình mà cho họ.
Ba con vật vui vẻ nhận lời, rồi về chỗ ở của mình.
Sáng hôm sau, từ lúc tinh mơ, rái cá đã ra đi kiếm mồi, xuống tận bờ sông Hằng. Tình cờ có một người đánh cá bắt được bảy con cá chép đỏ, xâu vào một sợi dây mây, chôn dưới cát ven sông, rồi bơi xuôi dòng đánh cá tiếp. Rái cá đánh hơi thấy mùi cá, bới cát lên, lôi được xâu cá ra. Nó kêu to ba lần:
— Cá này có của ai không?
Không thấy ai nhận, rái cá ngậm lấy sợi dây mây, mang xâu cá về đặt trong bụi rậm nơi mình ở, định bụng tới lúc thích hợp sẽ ăn. Rồi nó nằm xuống, nghĩ bụng mình thật là tốt lành.
Chó rừng cũng ra đi kiếm ăn. Trong túp lều của một người canh ruộng, nó tìm thấy hai xiên nướng thịt, một con kỳ đà và một hũ sữa đông. Nó kêu to ba lần:
— Những thứ này của ai đây?
Không thấy ai nhận, chó rừng quàng sợi dây xách hũ vào cổ, ngậm hai xiên nướng và con kỳ đà, mang về đặt trong hang của mình, nghĩ bụng: "Tới lúc thích hợp mình sẽ ăn." Rồi nó nằm xuống, nghĩ bụng mình thật là tốt lành.
Khỉ cũng vào lùm cây, hái một chùm xoài mang về cất ở chỗ mình, định bụng tới lúc thích hợp sẽ ăn. Rồi nó cũng nằm xuống, nghĩ bụng mình thật là tốt lành.
Còn đức Bồ Tát, tới giờ thì ra khỏi hang, định đi gặm cỏ. Nằm giữa bụi rậm, Ngài chợt nghĩ: "Mình không thể đem cỏ mà cho người tới xin được. Mình cũng chẳng có dầu, có gạo hay thứ gì như thế. Nếu có ai tới xin, mình sẽ đem chính thịt mình ra mà cho."
Tấm lòng cao cả ấy khiến chiếc ngai bằng đá trắng của Thiên chủ Đế Thích trên cõi trời bỗng nóng rực lên. Đế Thích suy xét, biết được nguyên do, bèn quyết định thử lòng chú thỏ cao quý ấy.
Trước tiên, Đế Thích giả làm một vị bà-la-môn, tới đứng trước chỗ ở của rái cá. Được hỏi vì sao đứng đó, vị bà-la-môn đáp:
— Thưa bạn hiền, nếu có chút gì ăn sau khi giữ trai, tôi mới làm trọn được bổn phận tu hành của mình.
Rái cá nói:
— Được thôi, tôi sẽ cho ông thức ăn.
Rồi trong lúc trò chuyện, rái cá nói:
— Bảy con cá đỏ tôi vừa mang lên từ dòng sông Hằng, xin mời ông cứ ăn cho no, rồi ở lại trong khu rừng này.
Vị bà-la-môn bảo:
— Thôi, để tới mai. Rồi tôi sẽ tính sau.
Rồi ông tới chỗ chó rừng. Được hỏi vì sao đứng đó, ông cũng trả lời y như vậy. Chó rừng cũng vui vẻ hứa cho ông thức ăn, rồi trong lúc trò chuyện, nó nói:
— Một con kỳ đà, một hũ sữa đông, bữa tối của người canh ruộng, cùng hai cái xiên để nướng thịt, mà tôi đã lấy đi chẳng ngay thẳng gì. Có bao nhiêu tôi xin biếu ông cả. Mời ông cứ ăn, nếu ông chịu ở lại khu rừng này với chúng tôi ít lâu.
Vị bà-la-môn bảo:
— Thôi, để tới mai. Rồi tôi sẽ tính sau.
Rồi ông tới chỗ khỉ. Được hỏi đứng đó làm gì, ông cũng trả lời như trước. Khỉ vui vẻ mời ông ăn, rồi trong lúc trò chuyện, nó nói:
— Dòng suối mát lạnh, trái xoài chín mọng, bóng cây rừng râm mát, tất cả là của ông, nếu ông bằng lòng sống giữa rừng này.
Vị bà-la-môn bảo:
— Thôi, để tới mai. Rồi tôi sẽ tính sau.
Cuối cùng, ông tới chỗ thỏ khôn ngoan. Được hỏi vì sao đứng đó, ông cũng trả lời như vậy. Nghe ông muốn gì, đức Bồ Tát mừng rỡ lắm, nói:
— Thưa ông bà-la-môn, ông tới chỗ tôi xin ăn là phải lắm. Hôm nay tôi sẽ cho ông một món quà mà trước nay tôi chưa từng cho ai. Nhưng ông không được phạm giới bằng cách giết hại sinh mạng. Ông hãy đi gom củi, chất thành đống, nhóm lửa lên, rồi tới báo cho tôi biết. Tôi sẽ tự gieo mình vào giữa đống lửa. Khi thân tôi chín rồi, ông hãy ăn thịt tôi mà làm trọn bổn phận tu hành của mình.
Rồi thỏ nói tiếp:
— Vừng, đậu hay gạo, tôi đều chẳng có gì để biếu. Nhưng tôi xin dâng thịt của chính mình, nướng trên lửa, nếu ông bằng lòng sống cùng chúng tôi.
Nghe vậy, Đế Thích dùng thần thông làm hiện ra một đống than hồng rực, rồi tới báo cho đức Bồ Tát. Thỏ đứng dậy khỏi chiếc ổ cỏ, đi tới chỗ đống lửa. Ngài rũ mình ba lần, để nếu có con sâu con bọ nào nấp trong lông thì chúng kịp thoát ra mà khỏi chết. Rồi Ngài đem cả thân mình làm món quà dâng tặng, nhảy vút lên, như con thiên nga chúa đáp xuống một khóm sen, lòng tràn ngập niềm vui, gieo mình xuống đống than hồng.
Nhưng ngọn lửa không làm nóng nổi dù chỉ một lỗ chân lông trên thân đức Bồ Tát. Ngài thấy như mình vừa bước vào một vùng sương giá. Ngài hỏi Đế Thích:
— Thưa ông bà-la-môn, ngọn lửa ông nhóm lạnh như băng, không làm nóng nổi dù chỉ một lỗ chân lông trên mình tôi. Như vậy là sao?
— Thưa bậc hiền trí, tôi không phải là bà-la-môn. Tôi là Đế Thích, tới đây để thử lòng ngài.
Đức Bồ Tát nói:
— Hỡi Đế Thích, chẳng riêng gì ông, mà dù tất cả mọi người trên thế gian có tới thử lòng tôi trong việc bố thí này, họ cũng sẽ không thấy ở tôi chút gì là tiếc nuối.
Nói rồi, đức Bồ Tát cất tiếng reo vui, vang như tiếng sư tử rống.
Đế Thích bèn nói với đức Bồ Tát:
— Hỡi thỏ khôn ngoan, mong rằng đức hạnh của ngài được cả thế gian biết tới, suốt cả một đại kiếp.
Nói rồi, Đế Thích bóp một ngọn núi, lấy chất nước vắt ra từ núi, vẽ hình con thỏ lên mặt trăng. Đoạn ông đặt chú thỏ nằm trên một ổ cỏ non trong chính khu rừng ấy, rồi trở về cõi trời của mình.
Bốn con vật khôn ngoan ấy sống với nhau vui vẻ, hoà thuận, giữ giới và giữ ngày trai, cho tới khi ra đi theo nghiệp của mình.
Đức Phật kể xong chuyện này thì cho biết: rái cá thuở ấy là A-nan, chó rừng là Mục-kiền-liên, khỉ là Xá-lợi-phất, còn chú thỏ khôn ngoan chính là Ngài.
— Hết —
🏰 Cổ tích
🏰 Cổ tích
🏰 Cổ tích
🏰 Cổ tích
🏰 Cổ tích
🏰 Cổ tích