Xa lắm, ở một xứ rất nóng, ngày xưa có hai vợ chồng sinh được hai người con, cậu con trai tên Cô-a-nê, cô con gái tên Tha-ca-nê.
Sáng sớm và chiều tối, hai vợ chồng làm lụng vất vả ngoài đồng. Lúc nắng đứng bóng, họ nghỉ dưới bóng cây. Khi cha mẹ vắng nhà, cô bé ở nhà trông nhà một mình. Còn cậu em thì bao giờ cũng dậy trước lúc rạng đông, khi trời còn mát mẻ, lùa đàn bò ra những bãi cỏ ngon nhất cậu tìm được.
Một hôm, Cô-a-nê ngủ dậy muộn hơn thường lệ. Cha mẹ đã ra đồng trước, chỉ còn Tha-ca-nê đang lúi húi làm bánh cho bữa tối.
— Chị Tha-ca-nê, — cậu nói, — em khát. Lấy cho em uống sữa ở cây Cu-mông-gô-ê đi, sữa ở đấy ngon nhất thế gian.
— Ôi, Cô-a-nê, — chị cậu kêu lên, — em biết là cả nhà bị cấm đụng vào cây ấy mà. Cha về thì cha nói sao? Thế nào cha cũng biết.
— Vớ vẩn, — Cô-a-nê đáp. — Cây Cu-mông-gô-ê nhiều sữa thế, cha có biết mất đi một tí đâu. Chị không cho em uống thì em không lùa bò đi ăn. Cứ để chúng nằm trong chuồng suốt ngày, chị biết đấy, chúng sẽ chết đói.
Cậu giận dỗi quay đi, ngồi vào một góc.
Một lúc sau, Tha-ca-nê bảo em:
— Trời bắt đầu nóng rồi đấy, em lùa bò đi bây giờ thì hơn.
Nhưng Cô-a-nê chỉ hậm hực đáp:
— Em bảo rồi, em không lùa đi đâu cả. Em mà phải nhịn sữa thì chúng nó cũng phải nhịn cỏ.
Tha-ca-nê không biết làm sao. Cô sợ trái lời cha mẹ, chắc chắn sẽ bị đòn. Nhưng nếu nhốt đàn bò trong chuồng thì chúng sẽ khổ, mà có khi cô cũng bị đòn vì chuyện ấy nữa. Rốt cuộc cô cầm một cái rìu và một cái bát đất nhỏ xíu, khoét một lỗ thật nhỏ bên thân cây Cu-mông-gô-ê. Sữa trào ra vừa đầy cái bát.
— Sữa em đòi đây, — cô nói, đi tới chỗ Cô-a-nê vẫn đang ngồi hờn trong góc.
— Thế này thì được bao nhiêu? — Cô-a-nê càu nhàu. — Chẳng đủ dìm chết một con ruồi. Đi lấy cho em gấp ba thế này!
Run lên vì sợ, Tha-ca-nê quay lại gốc cây, bổ một nhát rìu thật mạnh. Lập tức một dòng sữa phun ra, chảy như sông vào trong lều.
— Cô-a-nê! Cô-a-nê! — cô kêu lên. — Ra giúp chị bịt cái lỗ lại với. Không thì chẳng còn sữa cho cha mẹ nữa.
Nhưng Cô-a-nê cũng chẳng chặn được, cũng như Tha-ca-nê. Chẳng mấy chốc sữa đã chảy qua lều, đổ xuống đồi về phía cha mẹ hai đứa đang làm ngoài đồng phía dưới.
Từ xa, người cha đã thấy một dòng trắng, và đoán ra chuyện gì đã xảy ra.
— Bà ơi, bà ơi, — ông gọi to người vợ đang làm cách đó một quãng. — Bà có thấy cây Cu-mông-gô-ê đang chảy ào xuống đồi không? Chắc chắn là lũ trẻ lại nghịch dại gì rồi. Tôi phải về xem có chuyện gì.
Cả hai quăng cuốc, vội vã chạy tới bên dòng Cu-mông-gô-ê.
Quỳ trên cỏ, hai vợ chồng chụm bàn tay làm chén, vốc sữa lên uống. Họ vừa uống xong, dòng sữa Cu-mông-gô-ê đã chảy ngược lên đồi, trở về trong lều.
Về tới nhà, thở hồng hộc vì nắng, cha mẹ nghiêm giọng hỏi:
— Tha-ca-nê, con đã làm gì thế? Sao Cu-mông-gô-ê lại chảy ra tận đồng tìm cha mẹ, chứ không nằm yên trong vườn?
— Tại Cô-a-nê đấy ạ, — Tha-ca-nê đáp. — Em không chịu lùa bò đi ăn nếu không được uống sữa ở cây Cu-mông-gô-ê. Con chẳng biết làm sao, nên đành cho em uống.
Người cha nghe Tha-ca-nê nói, nhưng không đáp. Ông ra ngoài mang vào hai tấm da cừu, nhuộm đỏ, rồi cho gọi một người thợ rèn đến rèn mấy chiếc vòng sắt. Vòng sắt được lồng vào tay, chân và cổ Tha-ca-nê, hai tấm da buộc vào người cô, một tấm đằng trước, một tấm đằng sau. Khi mọi thứ đã sẵn sàng, ông gọi gia nhân đến mà bảo:
— Ta sẽ tống khứ con Tha-ca-nê đi.
— Tống khứ cô con gái duy nhất của ông ư? — họ ngạc nhiên đáp. — Nhưng tại sao?
— Vì nó đã ăn thứ nó không được ăn. Nó đã đụng vào cây thiêng chỉ thuộc về ta và mẹ nó.
Rồi ông quay lưng, gọi Tha-ca-nê đi theo. Hai cha con đi theo con đường dẫn tới chỗ ở của một lão yêu tinh ăn thịt người.
Họ đang đi qua mấy thửa ruộng ngô đang chín thì một con thỏ rừng bỗng nhảy ra trước chân họ. Nó đứng lên hai chân sau mà hát:
"Sao ông nỡ đem dâng yêu tinh
Đứa con gái xinh, xinh nhường ấy?"
— Mày cứ hỏi nó thì hơn, — người đàn ông đáp. — Nó đủ lớn để trả lời mày rồi.
Đến lượt Tha-ca-nê cất tiếng hát:
"Tôi trao Cu-mông-gô-ê cho Cô-a-nê,
Trao Cu-mông-gô-ê cho người chăn bò,
Vì thiếu Cu-mông-gô-ê, bò chẳng ra đồng,
Thiếu Cu-mông-gô-ê, bò chết đói trong chuồng,
Thế nên tôi trao em Cu-mông-gô-ê của cha."
Nghe vậy, con thỏ kêu lên:
— Đồ khốn khổ! Chính ông mới đáng bị yêu tinh ăn thịt, chứ không phải cô con gái xinh đẹp của ông.
Nhưng người cha chẳng để tâm đến lời con thỏ, chỉ càng rảo bước, bảo Tha-ca-nê phải theo sát sau lưng. Một lát sau, họ gặp một đàn hươu lớn, giống linh dương to gọi là hươu ê-lan. Thấy Tha-ca-nê, chúng dừng lại mà hát:
"Sao ông nỡ đem dâng yêu tinh
Đứa con gái xinh, xinh nhường ấy?"
— Chúng mày cứ hỏi nó thì hơn, — người đàn ông đáp. — Nó đủ lớn để trả lời rồi.
Đến lượt Tha-ca-nê cất tiếng hát:
"Tôi trao Cu-mông-gô-ê cho Cô-a-nê,
Trao Cu-mông-gô-ê cho người chăn bò,
Vì thiếu Cu-mông-gô-ê, bò chẳng ra đồng,
Thiếu Cu-mông-gô-ê, bò chết đói trong chuồng,
Thế nên tôi trao em Cu-mông-gô-ê của cha."
Đàn hươu đồng thanh kêu lên:
— Đồ khốn khổ! Chính ông mới đáng bị yêu tinh ăn thịt, chứ không phải cô con gái xinh đẹp của ông.
Lúc ấy trời đã gần tối. Người cha bảo đêm nay không đi tiếp được nữa, phải ngủ lại ngay tại chỗ. Tha-ca-nê nghe thế mừng lắm, vì cô đã mệt lả, hai tấm da buộc quanh người nặng đến nỗi gần như không mang nổi. Thế là dù sợ lão yêu tinh, cô vẫn ngủ một mạch tới sáng, cho tới khi cha đánh thức, gắt gỏng bảo đã sẵn sàng lên đường.
Băng qua đồng bằng, hai cha con đi ngang một đàn sơn dương đang gặm cỏ. Chúng ngẩng đầu lên, tự hỏi ai đi sớm thế. Thấy Tha-ca-nê, chúng hát:
"Sao ông nỡ đem dâng yêu tinh
Đứa con gái xinh, xinh nhường ấy?"
— Chúng mày cứ hỏi nó thì hơn, — người đàn ông đáp. — Nó đủ lớn để tự trả lời rồi.
Đến lượt Tha-ca-nê cất tiếng hát:
"Tôi trao Cu-mông-gô-ê cho Cô-a-nê,
Trao Cu-mông-gô-ê cho người chăn bò,
Vì thiếu Cu-mông-gô-ê, bò chẳng ra đồng,
Thiếu Cu-mông-gô-ê, bò chết đói trong chuồng,
Thế nên tôi trao em Cu-mông-gô-ê của cha."
Đàn sơn dương đồng thanh kêu lên:
— Đồ khốn khổ! Chính ông mới đáng bị yêu tinh ăn thịt, chứ không phải cô con gái xinh đẹp của ông.
Cuối cùng họ tới ngôi làng nơi lão yêu tinh ở, đi thẳng tới túp lều của lão. Lão không có nhà, thay vào đó là con trai lão, Ma-xi-lô. Chàng chẳng phải yêu tinh gì cả, mà là một chàng trai rất lịch sự. Chàng sai gia nhân mang một chồng da thú ra cho Tha-ca-nê ngồi, nhưng bảo cha cô phải ngồi đất. Rồi chàng thoáng thấy gương mặt cô gái, nãy giờ vẫn cúi gằm, và sững sờ trước vẻ đẹp của cô. Chàng hỏi đúng câu thỏ rừng, hươu ê-lan và sơn dương đã hỏi.
Tha-ca-nê đáp như trước. Lập tức chàng ra lệnh đưa cô sang lều mẹ chàng, giao cho bà trông nom, còn người đàn ông thì dẫn tới chỗ cha chàng. Lão yêu tinh vừa thấy ông ta đã sai đầy tớ ném vào cái nồi to lúc nào cũng bắc sẵn trên bếp, và chỉ năm phút sau ông ta đã chín nhừ. Sau đó tên đầy tớ trở lại báo với Ma-xi-lô mọi chuyện.
Ma-xi-lô đã đem lòng yêu Tha-ca-nê ngay từ giây phút đầu trông thấy nàng. Lúc đầu chàng không hiểu nổi cái cảm giác lạ lùng ấy là gì, vì suốt đời chàng ghét đàn bà, đã từ chối mấy cô dâu cha mẹ chọn cho. Nhưng cha mẹ chàng mong chàng lấy vợ đến nỗi vui lòng nhận Tha-ca-nê làm con dâu, dù nàng chẳng mang theo chút của hồi môn nào.
Ít lâu sau, nàng sinh được một đứa con, và Tha-ca-nê thấy đó là đứa bé xinh nhất trần đời. Nhưng mẹ chồng nàng thấy đó là con gái thì vặn tay khóc lóc:
— Ôi người mẹ khốn khổ! Ôi đứa bé khốn khổ! Thương thay cho mày! Sao mày không phải là con trai!
Tha-ca-nê rất ngạc nhiên, hỏi vì sao bà đau khổ thế. Bà lão bảo nàng rằng xứ này có tục lệ, mọi bé gái sinh ra đều phải đem nộp cho yêu tinh ăn thịt.
Tha-ca-nê ôm chặt con vào lòng mà kêu lên:
— Nhưng ở xứ con đâu có tục ấy! Ở xứ con, trẻ con chết thì người ta chôn xuống đất. Không ai được cướp con của con khỏi tay con.
Đêm ấy, khi mọi người trong lều đã ngủ say, Tha-ca-nê trở dậy, địu con trên lưng, đi xuống một chỗ con sông loang rộng ra thành một cái hồ lớn, bờ hồ có những hàng liễu cao. Ở đó, khuất mắt mọi người, nàng ngồi xuống một hòn đá, suy nghĩ xem phải làm gì để cứu con.
Bỗng nàng nghe tiếng sột soạt giữa hàng liễu, và một bà lão hiện ra trước mặt.
— Sao con khóc thế? — bà hỏi.
Tha-ca-nê đáp:
— Con khóc vì con của con. Con không thể giấu cháu mãi được. Nếu yêu tinh thấy, nó sẽ ăn thịt cháu. Thà cháu chết đuối còn hơn thế.
— Con nói đúng đấy, — bà lão đáp. — Đưa con của con cho ta, để ta chăm nó. Nếu con hẹn một ngày gặp ta ở đây, ta sẽ mang cháu đến.
Tha-ca-nê lau nước mắt, mừng rỡ nhận lời bà lão. Về nhà, nàng bảo chồng rằng mình đã ném con xuống sông. Chàng đã thấy nàng đi về phía ấy, nên chẳng hề nghi ngờ lời nàng nói.
Đến ngày hẹn, nhân lúc mọi người đang bận rộn, Tha-ca-nê lẻn ra, chạy theo lối mòn xuống hồ. Tới nơi, nàng thu mình giữa những bụi liễu mà khẽ hát:
"Mang cho tôi Đi-la,
Đi-la đứa con bị ruồng bỏ,
Đi-la, đứa con Ma-xi-lô cha nó chối từ!"
Lập tức bà lão hiện ra, tay bế đứa bé. Đi-la đã lớn bổng, khoẻ mạnh đến nỗi lòng Tha-ca-nê tràn ngập niềm vui và biết ơn. Nàng ở lại lâu chừng nào còn dám ở, chơi đùa với con. Cuối cùng, nàng thấy phải về làng kẻo người ta để ý vắng mặt, bèn trao con lại cho bà lão. Bà lão bế đứa bé biến vào lòng hồ.
Trẻ con sống dưới nước lớn rất nhanh. Nhanh hơn ai có thể ngờ, Đi-la từ một đứa bé đã thành một thiếu nữ. Mẹ cô cứ có dịp là đến thăm. Một hôm, hai mẹ con đang ngồi trò chuyện thì bị một người đàn ông đến chặt liễu về đan rổ bắt gặp. Ông ta ngạc nhiên thấy gương mặt cô gái giống Ma-xi-lô quá, bèn bỏ dở công việc về làng.
— Ma-xi-lô ơi, — ông ta nói khi bước vào lều, — tôi vừa thấy vợ anh ở gần bờ sông, ngồi với một cô gái hẳn là con gái anh, vì cô ấy giống anh như đúc. Chúng ta bị lừa rồi, ai cũng tưởng đứa bé đã chết.
Nghe vậy, Ma-xi-lô cố làm ra vẻ bàng hoàng vì vợ đã phạm luật. Nhưng trong lòng chàng mừng lắm.
— Nhưng giờ ta làm thế nào? — chàng hỏi.
— Anh hãy tự xem tôi có nói thật không. Lần tới Tha-ca-nê bảo đi tắm sông, anh hãy nấp vào bụi cây, chờ cô gái hiện ra.
Mấy hôm liền Tha-ca-nê ở yên trong nhà, chồng nàng bắt đầu nghĩ người kia đã nhầm. Nhưng cuối cùng nàng bảo chồng:
— Em đi tắm sông đây.
— Ừ, em đi đi, — chàng đáp.
Nhưng chàng chạy vội xuống theo một lối khác, tới trước, nấp vào bụi cây. Một lát sau Tha-ca-nê tới, đứng trên bờ mà hát:
"Mang cho tôi Đi-la,
Đi-la đứa con bị ruồng bỏ,
Đi-la, đứa con Ma-xi-lô cha nó chối từ!"
Bà lão từ dưới nước bước lên, tay dắt cô gái giờ đã cao ráo thon thả. Ma-xi-lô nhìn, và thấy đó đúng là con gái mình. Chàng khóc vì sung sướng, vì con không nằm chết dưới đáy hồ. Nhưng bà lão có vẻ bồn chồn, bảo Tha-ca-nê:
— Ta cảm thấy như có ai đang rình chúng ta. Hôm nay ta sẽ không để con bé ở lại, mà sẽ đưa nó về với ta.
Bà chìm xuống mặt nước, kéo cô gái theo. Họ đi rồi, Tha-ca-nê trở về làng, Ma-xi-lô đã kịp về tới trước nàng.
Suốt buổi chiều hôm ấy, chàng ngồi một góc mà khóc. Mẹ chàng đi vào, hỏi:
— Sao con khóc thảm thiết thế, con trai?
— Con nhức đầu, — chàng đáp, — nhức đầu lắm.
Mẹ chàng đi ra, để chàng ngồi một mình.
Tối đến, chàng bảo vợ:
— Anh đã thấy con gái anh, ở chính chỗ em bảo đã dìm chết nó. Nó chẳng chết, mà đang sống dưới đáy hồ, giờ đã thành thiếu nữ.
— Em không hiểu anh nói gì, — Tha-ca-nê đáp. — Em đã chôn con em dưới cát trên bãi sông rồi.
Ma-xi-lô van nài nàng trả con cho chàng. Nhưng nàng không chịu nghe, chỉ đáp:
— Nếu em trả con lại, anh sẽ chỉ làm theo luật lệ xứ anh, đem nó tới cho cha anh, lão yêu tinh, và nó sẽ bị ăn thịt.
Nhưng Ma-xi-lô hứa sẽ không bao giờ để cha mình trông thấy con bé, và giờ con đã là thiếu nữ thì chẳng ai còn tìm cách hại nó nữa. Lòng Tha-ca-nê dịu lại, nàng xuống hồ hỏi ý bà lão.
Nàng vỗ tay, bà lão hiện ra trước mặt.
— Con phải làm sao đây? — nàng hỏi. — Hôm qua Ma-xi-lô đã trông thấy Đi-la, từ đó tới giờ anh ấy cứ van con trả con gái cho anh ấy.
— Nếu ta để nó đi, nó phải trả ta một nghìn con bò, — bà lão đáp.
Tha-ca-nê mang câu trả lời về cho Ma-xi-lô.
— Trời, hai nghìn con ta cũng vui lòng trả! — chàng kêu lên. — Vì bà ấy đã cứu con gái ta.
Chàng sai sứ giả tức tốc đi khắp các làng lân cận, bảo người của chàng lập tức gửi về tất cả bò của chàng. Khi đàn bò đã tập hợp đủ, chàng chọn một nghìn con bò đực bò cái đẹp nhất, lùa xuống bờ sông. Một đám đông đi theo sau, tò mò không biết chuyện gì sắp xảy ra.
Tha-ca-nê bước lên trước đàn bò mà hát:
"Mang cho tôi Đi-la,
Đi-la đứa con bị ruồng bỏ,
Đi-la, đứa con Ma-xi-lô cha nó chối từ!"
Đi-la từ dưới nước bước lên, chìa hai tay về phía Ma-xi-lô và Tha-ca-nê. Còn đàn bò thì chìm xuống hồ thay vào chỗ cô, được bà lão lùa về toà thành lớn đông đúc dân cư nằm dưới đáy hồ.
— Hết —
🏰 Cổ tích
🏰 Cổ tích
🏰 Cổ tích
🏰 Cổ tích
🏰 Cổ tích
🏰 Cổ tích