Giô-han trung thành

Ngày xưa có một ông vua già lâm bệnh. Ông nghĩ: "Có lẽ đây là giường bệnh cuối cùng của ta." Ông bảo:

— Gọi Giô-han trung thành tới đây cho ta.

Giô-han trung thành là người hầu ông yêu quý nhất. Người ta gọi bác như thế vì suốt đời bác một lòng trung thành với nhà vua.

Khi Giô-han tới bên giường, nhà vua nói:

— Giô-han, người trung thành nhất của ta. Ta biết mình sắp đi rồi. Ta chẳng lo gì khác ngoài đứa con trai. Nó còn trẻ, chưa phải lúc nào cũng biết tự liệu. Nếu ngươi không hứa sẽ dạy dỗ nó mọi điều cần biết, làm cha nuôi của nó, thì ta không thể yên lòng nhắm mắt.

Giô-han trung thành đáp:

— Con sẽ không bỏ cậu ấy. Con sẽ hết lòng phụng sự cậu ấy, dù có phải trả bằng cả mạng sống.

— Thế thì ta chết cũng được yên lòng thanh thản.

Rồi nhà vua nói tiếp:

— Sau khi ta mất, ngươi hãy dẫn nó đi xem khắp lâu đài, mọi căn phòng, mọi đại sảnh, mọi hầm kho, và mọi của báu cất trong đó. Nhưng căn phòng cuối cùng ở cuối hành lang dài thì đừng cho nó xem. Trong đó có giấu bức chân dung nàng công chúa Mái Vàng. Nó mà nhìn thấy bức hình ấy thì sẽ đem lòng yêu nàng say đắm, ngã lăn ra bất tỉnh, rồi vì nàng mà lâm vào những hiểm nguy lớn. Ngươi phải giữ cho nó khỏi điều đó.

Giô-han trung thành nắm tay nhà vua thề thêm một lần nữa. Nhà vua lặng đi, ngả đầu lên gối và qua đời.

Đưa tang vua cha xong, Giô-han trung thành kể cho vị vua trẻ nghe điều bác đã hứa với cha cậu trên giường bệnh, rồi nói:

— Con nhất định sẽ giữ lời. Con sẽ trung thành với ngài như đã trung thành với cha ngài, dù có phải trả bằng cả mạng sống.

Qua thời gian tang chế, Giô-han trung thành bảo nhà vua:

— Giờ đã đến lúc ngài xem gia tài của mình. Con sẽ dẫn ngài đi xem lâu đài của cha ngài.

Bác dẫn vua đi khắp nơi, lên lầu, xuống hầm, cho xem mọi của cải và những căn phòng lộng lẫy. Chỉ riêng một phòng là bác không mở, căn phòng có bức hình nguy hiểm. Bức hình được đặt sao cho hễ cửa mở ra là nhìn thẳng vào nó. Bức hình lại vẽ khéo đến nỗi tưởng như người trong tranh đang sống, đang thở, và khắp thế gian không có gì dịu dàng, xinh đẹp hơn.

Nhưng vị vua trẻ để ý thấy Giô-han trung thành lần nào cũng đi lướt qua một cánh cửa. Vua hỏi:

— Sao bác chẳng bao giờ mở cửa này cho tôi?

— Trong đó có một thứ sẽ làm ngài kinh hãi.

— Tôi đã xem hết cả lâu đài rồi, tôi cũng muốn biết trong này có gì.

Nói rồi vua đi tới, định phá cửa mà vào. Giô-han trung thành giữ vua lại:

— Con đã hứa với cha ngài trước khi người mất, rằng ngài sẽ không được thấy thứ trong căn phòng này. Nó có thể đem lại tai hoạ lớn cho ngài và cho con.

— Không đâu. Nếu không được vào, chắc chắn tôi sẽ chết mất. Ngày đêm tôi sẽ chẳng yên, cho tới khi được tận mắt nhìn thấy. Bác chưa mở cửa thì tôi không rời chỗ này nửa bước.

Giô-han trung thành thấy chẳng thể làm gì khác được nữa. Lòng nặng trĩu, vừa tìm vừa thở dài, bác lựa trong chùm chìa khoá lớn ra một chiếc. Mở cửa xong, bác bước vào trước, định che bức hình lại để vua đi sau khỏi thấy. Nhưng nào có ích gì. Vua kiễng chân, nhìn qua vai bác. Vừa trông thấy bức chân dung người thiếu nữ, lộng lẫy, lấp lánh vàng ngọc, vua ngã vật xuống đất, bất tỉnh.

Giô-han trung thành đỡ vua dậy, bế về giường, lo lắng nghĩ: "Tai hoạ đến rồi. Lạy trời, rồi sẽ ra sao đây!" Bác cho vua uống rượu cho lại sức, tới khi vua tỉnh lại. Câu đầu tiên vua nói là:

— Trời ơi! Người trong bức hình đẹp ấy là ai?

— Đó là công chúa Mái Vàng.

— Tôi yêu nàng nhiều lắm. Giá mọi chiếc lá trên cây đều là những cái lưỡi, cũng không nói hết được tình yêu ấy. Tôi sẽ liều cả mạng sống để có được nàng. Bác là Giô-han trung thành nhất của tôi, bác phải giúp tôi.

Người hầu trung thành suy nghĩ rất lâu xem nên bắt đầu thế nào, vì chỉ riêng việc được tới trước mặt công chúa đã là chuyện khó. Cuối cùng bác nghĩ ra một cách, bèn tâu với vua:

— Mọi thứ quanh nàng đều bằng vàng, nào bàn, nào ghế, nào đĩa, nào cốc, nào bát, cùng mọi đồ đạc trong nhà. Trong kho của ngài có năm thùng vàng. Ngài cho thợ kim hoàn trong nước lấy một thùng mà đúc thành đủ thứ bình lọ, đồ dùng, đủ thứ chim chóc, thú rừng và những con vật kỳ lạ. Nàng sẽ thích lắm. Chúng ta mang những thứ ấy tới đó mà thử vận may.

Vua cho triệu hết thợ kim hoàn tới. Họ làm ngày làm đêm, cho tới khi những món đồ tuyệt đẹp hoàn thành. Chất mọi thứ lên thuyền xong, Giô-han trung thành mặc quần áo nhà buôn, nhà vua cũng phải ăn mặc y như thế, để không ai nhận ra. Rồi họ vượt biển, đi mãi, đi mãi, cho tới khi đến thành phố nơi công chúa Mái Vàng sống.

Giô-han trung thành dặn vua ở lại trên thuyền chờ mình.

— Có thể con sẽ đưa được công chúa tới. Vậy ngài lo cho mọi thứ đâu ra đấy, bày các đồ vàng ra, trang hoàng cả con thuyền cho thật đẹp.

Rồi bác lựa ít đồ vàng bọc vào vạt tạp dề, lên bờ, đi thẳng tới lâu đài nhà vua. Vào tới sân lâu đài, bác thấy bên giếng nước có một cô gái xinh đẹp, tay cầm hai chiếc thùng vàng đang múc nước. Cô xách nước lấp lánh định đi thì quay người lại, trông thấy người lạ, liền hỏi bác là ai.

— Tôi là người buôn bán.

Bác mở vạt tạp dề cho cô xem. Cô kêu lên:

— Ôi, đồ vàng đẹp quá!

Cô đặt thùng nước xuống, ngắm nghía từng món một rồi nói:

— Phải cho công chúa xem mới được. Công chúa mê đồ vàng lắm, thế nào cũng mua hết của bác.

Cô nắm tay bác dẫn lên lầu, vì cô chính là thị nữ của công chúa. Thấy hàng, công chúa vui lắm, nói:

— Làm khéo quá. Ta mua hết.

Nhưng Giô-han trung thành thưa:

— Con chỉ là người hầu của một nhà buôn giàu có. Mấy thứ con mang đây chẳng thấm vào đâu so với những thứ chủ con bày trên thuyền. Đó là những món vàng tinh xảo, quý giá nhất xưa nay.

Công chúa muốn cho mang hết lên đây, nhưng bác thưa:

— Nhiều lắm, phải mất bao nhiêu ngày mới chở hết. Lại phải bao nhiêu phòng mới bày đủ, nhà công chúa không đủ chỗ đâu ạ.

Thế là công chúa càng tò mò, càng thèm muốn, tới mức cuối cùng nàng bảo:

— Dẫn ta ra thuyền. Ta sẽ tự đi xem kho báu của chủ ngươi.

Giô-han trung thành mừng rỡ dẫn nàng ra thuyền. Nhà vua trông thấy nàng, thấy nàng còn đẹp hơn trong tranh nhiều, tưởng như trái tim mình sắp vỡ tung. Nàng bước lên thuyền, nhà vua dẫn nàng vào trong. Còn Giô-han trung thành thì ở lại với người lái, bảo đẩy thuyền ra khơi:

— Giương hết buồm lên, cho thuyền bay như chim trên trời.

Bên trong, nhà vua cho nàng xem từng món đồ vàng, nào đĩa, nào cốc, nào bát, nào chim chóc, thú rừng và những con vật kỳ lạ. Nàng mải xem hết giờ này qua giờ khác, vui quá nên không để ý con thuyền đang lướt đi. Xem xong món cuối cùng, nàng cảm ơn nhà buôn, định về. Nhưng ra tới mạn thuyền, nàng thấy thuyền đã ra tới giữa biển khơi, xa tít đất liền, căng buồm lao đi vun vút. Nàng hoảng hốt kêu lên:

— Trời ơi, ta bị lừa rồi! Ta bị bắt cóc, rơi vào tay một tên lái buôn. Thà chết còn hơn!

Nhưng nhà vua nắm lấy tay nàng:

— Tôi không phải lái buôn. Tôi là vua, dòng dõi không kém gì nàng. Tôi dùng mưu đưa nàng đi, là vì tôi yêu nàng quá đỗi. Lần đầu tiên thấy chân dung nàng, tôi đã ngã lăn ra đất bất tỉnh.

Nghe thế, công chúa Mái Vàng nguôi lòng. Trái tim nàng hướng về chàng, và nàng vui lòng nhận lời làm vợ chàng.

Thuyền đang đi giữa biển khơi thì Giô-han trung thành, ngồi đằng mũi thuyền thổi nhạc, trông thấy ba con quạ bay tới. Bác ngừng thổi, lắng nghe chúng nói gì với nhau, vì bác hiểu được tiếng chim. Con thứ nhất kêu:

— Ơ kìa, hắn đưa công chúa Mái Vàng về nhà kìa.

Con thứ hai đáp:

— Ừ, nhưng hắn chưa có được nàng đâu.

Con thứ ba nói:

— Có rồi chứ, nàng đang ngồi bên hắn trên thuyền kia mà.

Con thứ nhất lại kêu:

— Ích gì đâu! Khi họ lên bờ, sẽ có một con ngựa lông đỏ như cáo phóng tới đón. Hắn sẽ muốn nhảy lên lưng ngựa. Mà nhảy lên thì con ngựa sẽ phi vút đi, bay thẳng lên trời, thế là hắn chẳng bao giờ còn gặp lại người con gái của hắn nữa.

Con thứ hai hỏi:

— Không có cách nào cứu sao?

— Có chứ. Nếu có người khác nhảy lên ngựa trước, rút khẩu súng giắt trong bao yên ra, bắn chết con ngựa, thì vị vua trẻ được cứu. Nhưng ai mà biết! Mà ai biết rồi nói ra cho hắn, người ấy sẽ hoá đá từ ngón chân tới đầu gối.

Con thứ hai nói:

— Tôi còn biết thêm nữa. Dù con ngựa có bị giết, vị vua trẻ cũng chưa giữ được cô dâu. Khi họ về tới lâu đài, sẽ có một chiếc áo cưới để sẵn trong một cái khay, trông như dệt bằng vàng bằng bạc, nhưng thật ra chỉ toàn lưu huỳnh với hắc ín. Hắn mà mặc vào thì sẽ bị thiêu cháy tận xương tuỷ.

Con thứ ba hỏi:

— Không có cách nào cứu sao?

— Có chứ. Nếu có ai đeo găng tay túm lấy chiếc áo, ném vào lửa cho cháy rụi, thì vị vua trẻ được cứu. Nhưng ích gì! Ai biết mà nói ra cho hắn, người ấy sẽ hoá đá nửa người, từ đầu gối tới tim.

Con thứ ba nói:

— Tôi còn biết thêm nữa. Dù chiếc áo cưới có bị đốt, vị vua trẻ vẫn chưa có được cô dâu. Sau lễ cưới, khi khiêu vũ bắt đầu, hoàng hậu trẻ đang nhảy thì bỗng tái nhợt, ngã vật xuống như chết. Nếu không có ai đỡ nàng dậy, hút ba giọt máu từ bên ngực phải của nàng rồi nhổ ra, thì nàng sẽ chết. Nhưng ai biết mà nói ra, người ấy sẽ hoá đá cả người, từ đỉnh đầu tới ngón chân.

Nói xong, ba con quạ bay đi. Giô-han trung thành đã nghe hiểu hết, nhưng từ lúc đó bác trở nên lặng lẽ, buồn rầu. Giấu chủ những điều mình nghe được thì chủ gặp hoạ. Nói ra cho chủ biết thì chính mình phải mất mạng. Cuối cùng bác tự nhủ:

— Ta sẽ cứu chủ, dù chính ta có phải tan xương.

Khi họ lên bờ, mọi chuyện xảy ra đúng như lời con quạ. Một con tuấn mã lông đỏ như cáo phi tới.

— Hay lắm. Con ngựa này sẽ đưa ta về lâu đài.

Vua định nhảy lên, nhưng Giô-han trung thành đã nhanh hơn. Bác phóng lên lưng ngựa, rút khẩu súng trong bao yên ra, bắn con ngựa ngã gục.

Những người hầu khác của nhà vua vốn không ưa Giô-han trung thành, liền nhao lên:

— Thật đáng xấu hổ! Giết con vật đẹp thế này, con ngựa lẽ ra đưa nhà vua về lâu đài!

Nhưng nhà vua nói:

— Im đi, để bác ấy yên. Đó là Giô-han trung thành nhất của ta. Biết đâu việc ấy lại hay.

Họ về tới lâu đài. Trong đại sảnh có một cái khay, chiếc áo cưới nằm trong đó, trông chẳng khác gì dệt bằng vàng bằng bạc. Vị vua trẻ tiến tới định cầm lấy, nhưng Giô-han trung thành đẩy vua ra, đeo găng túm lấy chiếc áo, mang vội tới bếp lửa, để nó cháy rụi.

Những người hầu khác lại xì xào:

— Xem kìa, giờ hắn đốt cả áo cưới của nhà vua.

Nhưng vị vua trẻ nói:

— Biết đâu việc ấy lại hay. Để bác ấy yên, đó là Giô-han trung thành nhất của ta.

Rồi lễ cưới được cử hành. Khiêu vũ bắt đầu, cô dâu cũng bước vào nhảy. Giô-han trung thành chăm chú nhìn mặt nàng. Bỗng nàng tái nhợt đi, ngã vật xuống đất như chết. Bác vội nhảy tới, đỡ nàng dậy, bế vào một căn phòng, đặt nàng nằm xuống, quỳ bên cạnh, hút ba giọt máu ở bên ngực phải của nàng rồi nhổ ra. Nàng thở lại ngay, tỉnh dần.

Nhưng vị vua trẻ đã chứng kiến tất cả mà không hiểu vì sao Giô-han trung thành làm thế. Vua nổi giận, quát:

— Tống nó vào ngục!

Sáng hôm sau, Giô-han trung thành bị kết án, bị dẫn ra giá treo cổ. Khi đã đứng trên đài, sắp bị hành hình, bác nói:

— Ai sắp chết cũng được nói một lời trước khi lìa đời. Con có được quyền ấy không?

— Được, ta cho phép.

— Con bị kết án oan. Con lúc nào cũng trung thành với ngài.

Rồi bác kể lại chuyện mình nghe ba con quạ nói với nhau trên biển, và vì muốn cứu chủ mà bác đã phải làm những việc ấy. Nhà vua kêu lên:

— Ôi, Giô-han trung thành nhất của ta! Tha! Tha! Đưa bác ấy xuống!

Nhưng vừa nói dứt lời cuối cùng, Giô-han trung thành đã ngã xuống, không còn sự sống, hoá thành tượng đá.

Nhà vua và hoàng hậu đau buồn khôn xiết. Nhà vua nói:

— Trời ơi, lòng trung thành lớn lao đến thế mà ta lại đền đáp tệ bạc đến thế!

Vua cho người khiêng pho tượng đá vào đặt cạnh giường mình trong phòng ngủ. Mỗi lần nhìn tượng, vua lại khóc mà nói:

— Ôi, giá ta có thể làm cho bác sống lại, Giô-han trung thành nhất của ta.

Thời gian trôi qua, hoàng hậu sinh đôi được hai cậu con trai. Hai cậu lớn dần, là niềm vui của cha mẹ.

Một hôm hoàng hậu đi lễ nhà thờ, hai đứa trẻ ngồi chơi bên cha. Nhà vua lại buồn rầu nhìn pho tượng đá, thở dài:

— Ôi, giá ta có thể làm cho bác sống lại, Giô-han trung thành nhất của ta.

Bỗng pho tượng đá cất tiếng nói:

— Có, ngài có thể làm cho con sống lại, nếu ngài chịu hy sinh thứ ngài yêu quý nhất.

— Mọi thứ ta có trên đời, ta xin đánh đổi vì bác.

— Nếu chính tay ngài chặt đầu hai đứa con của ngài, rồi lấy máu chúng bôi lên con, thì con sẽ sống lại.

Nhà vua kinh hoàng khi nghe phải tự tay giết những đứa con yêu dấu của mình. Nhưng vua nghĩ tới lòng trung thành lớn lao kia, nghĩ tới việc Giô-han trung thành đã chết vì mình. Vua rút gươm, tự tay chặt đầu hai đứa trẻ. Vua vừa lấy máu chúng bôi lên pho tượng thì sự sống quay trở lại, Giô-han trung thành lại đứng trước mặt vua, khoẻ mạnh, tươi tỉnh.

Bác nói với vua:

— Lòng trung thành của ngài sẽ được đền đáp.

Bác cầm lấy đầu hai đứa trẻ, đặt lại lên cổ, rồi lấy máu chúng bôi lên vết thương. Ngay lập tức hai đứa lành lặn như cũ, lại nhảy nhót chơi đùa như chưa hề có chuyện gì.

Nhà vua mừng khôn xiết. Thấy hoàng hậu về, vua giấu Giô-han trung thành và hai đứa trẻ vào một cái tủ lớn. Hoàng hậu bước vào, vua hỏi:

— Mình đi nhà thờ có cầu nguyện không?

— Có. Nhưng em cứ nghĩ mãi tới Giô-han trung thành, vì chúng ta mà bác ấy bất hạnh đến thế.

— Mình ơi, chúng ta có thể cho bác ấy sống lại. Nhưng cái giá là hai đứa con trai của chúng ta. Chúng ta phải hy sinh chúng.

Hoàng hậu tái mặt, trong lòng kinh hãi, nhưng vẫn nói:

— Chúng ta mắc nợ bác ấy, vì tấm lòng trung thành lớn lao của bác.

Nhà vua mừng vì vợ cũng nghĩ như mình. Vua đi tới mở tủ, đưa hai đứa trẻ và Giô-han trung thành ra, nói:

— Tạ ơn trời, bác ấy đã được giải thoát, mà hai con trai của chúng ta cũng vẫn còn đây.

Rồi vua kể cho hoàng hậu nghe đầu đuôi mọi chuyện. Từ đó họ sống bên nhau hạnh phúc cho tới cuối đời.

— Hết —