Hoàng tử Hoa Sen bị ném xuống vực

Ngày xưa, khi vua Phạm Dự trị vì thành Ba-la-nại, đức Bồ Tát sinh làm con trai của hoàng hậu chính cung. Vì gương mặt phúc hậu của chàng giống như đoá sen nở rộ, người ta đặt tên chàng là Pa-đu-ma, nghĩa là hoàng tử Hoa Sen. Lớn lên, chàng được dạy dỗ đủ mọi môn nghề, mọi tài năng.

Rồi hoàng hậu qua đời. Nhà vua lấy một người vợ khác, và phong cho con trai làm phó vương.

Ít lâu sau, nhà vua sắp lên đường dẹp một cuộc nổi loạn ở biên giới. Vua bảo hoàng hậu:

— Nàng ở nhà nhé, ta đi dẹp loạn ở biên giới.

— Không đâu, thưa bệ hạ, thiếp không ở lại đây. Thiếp sẽ đi cùng bệ hạ.

Vua bèn giảng cho bà thấy những hiểm nguy ngoài chiến trường, rồi nói thêm:

— Vậy nàng hãy ở nhà, đừng phiền muộn gì, chờ tới khi ta về. Ta sẽ dặn hoàng tử Pa-đu-ma chăm lo chu đáo mọi việc cho nàng, rồi ta mới đi.

Vua làm đúng như vậy rồi lên đường.

Đánh tan quân giặc, dẹp yên biên cương xong, vua trở về, đóng quân ngoài thành. Đức Bồ Tát nghe tin cha về, cho trang hoàng kinh thành, đặt người canh giữ cung điện, rồi định một mình ra đón cha. Trước khi đi, chàng vào chào hoàng hậu. Thấy chàng khôi ngô tuấn tú, bà đem lòng say mê.

Lúc từ biệt, đức Bồ Tát hỏi:

— Mẹ có cần con làm gì không?

— Con gọi ta là mẹ ư?

Bà đứng dậy nắm lấy tay chàng, kéo chàng về phía giường mình, rủ chàng ăn nằm với bà trong lúc vua chưa về.

— Mẹ ơi, mẹ là mẹ của con, và chồng mẹ vẫn đang còn sống. Từ trước tới nay chưa ai nghe thấy chuyện một người đàn bà đã có chồng lại phạm điều đạo lý cấm như thế. Làm sao con có thể cùng mẹ làm chuyện ô uế ấy được?

Bà nài nỉ hai lần, ba lần. Thấy chàng nhất định không nghe, bà nói:

— Thế là con không chịu làm theo lời ta?

— Thưa vâng, con không chịu.

— Vậy thì ta sẽ tâu với vua, bắt chém đầu con.

— Mẹ muốn làm gì thì làm.

Đức Bồ Tát nói vậy, rồi bỏ đi, để mặc bà xấu hổ.

Bà hoảng sợ, nghĩ: "Nếu nó tâu với vua trước thì ta hết đường sống! Ta phải nói với vua trước đã."

Thế là bà bỏ bữa không ăn, mặc vào một tấm áo bẩn, lấy móng tay cào lên khắp mình mẩy. Bà dặn người hầu hễ vua hỏi hoàng hậu đâu thì cứ tâu là hoàng hậu bị ốm. Rồi bà nằm xuống giả vờ đau ốm.

Nhà vua đi rước một vòng quanh thành theo chiều thuận, rồi lên cung. Không thấy hoàng hậu đâu, vua hỏi:

— Hoàng hậu đâu?

— Tâu bệ hạ, hoàng hậu đang ốm.

Vua vào phòng riêng, hỏi:

— Nàng làm sao thế?

Bà làm như không nghe thấy gì. Vua hỏi tới hai lần, ba lần, bà mới đáp:

— Tâu đại vương, đại vương hỏi làm gì? Đại vương đừng hỏi nữa. Đàn bà có chồng thì phải chịu như thiếp đây thôi.

— Ai đã làm nàng phiền lòng? Nói mau đi, ta sẽ chém đầu kẻ ấy.

— Khi đi, đại vương để ai ở lại trong thành?

— Hoàng tử Pa-đu-ma.

— Thì chính hắn đấy. Hắn vào phòng thiếp. Thiếp bảo: "Con ơi, đừng làm thế, ta là mẹ con." Nhưng thiếp nói gì hắn cũng không nghe. Hắn bảo: "Ở đây chẳng có vua nào ngoài ta. Ta sẽ đưa bà về cung ta." Rồi hắn túm tóc thiếp, giật đi giật lại, và vì thiếp không chịu theo ý hắn, hắn đánh thiếp đến bị thương rồi bỏ đi.

Nhà vua chẳng tra xét gì, giận dữ như rắn độc, ra lệnh cho quân lính:

— Đi trói hoàng tử Pa-đu-ma, giải tới đây cho ta!

Quân lính kéo đi rầm rập khắp thành, tới cung hoàng tử, trói chàng lại, đánh đập, quặt tay ra sau lưng mà trói chặt, đeo vào cổ chàng tràng hoa đỏ của kẻ tử tù, rồi vừa đánh vừa giải đi.

Chàng biết ngay đây là việc làm của hoàng hậu. Vừa đi chàng vừa kêu lên:

— Hỡi các anh, ta không hề phạm tội gì với nhà vua! Ta vô tội!

Cả kinh thành sôi lên vì tin ấy: "Người ta bảo nhà vua sắp giết hoàng tử Pa-đu-ma chỉ vì một lời đàn bà!"

Dân chúng kéo tới đông nghịt, phủ phục dưới chân hoàng tử mà khóc than ầm ĩ:

— Thưa ngài, ngài đâu đáng phải chịu thế này!

Rồi người ta giải chàng tới trước mặt vua. Vừa trông thấy con, vua không nén nổi cơn giận trong lòng, thét lên:

— Thằng này chẳng phải vua mà làm vua giỏi quá nhỉ! Nó là con ta mà dám làm nhục hoàng hậu. Đem nó đi, quăng nó xuống vực đá của kẻ trộm, giết nó đi!

Hoàng tử thưa với cha:

— Thưa cha, con không hề phạm tội ấy. Xin cha đừng vì một lời đàn bà mà giết con.

Nhà vua không chịu nghe. Bấy giờ mười sáu nghìn cung nữ trong cung đều kêu khóc thảm thiết:

— Hoàng tử Pa-đu-ma yêu quý, hoàng tử uy dũng ơi, ngài đâu đáng phải chịu cảnh này!

Các tướng lĩnh, các bậc quyền quý trong nước, các quan hầu cận đều kêu lên:

— Tâu bệ hạ! Hoàng tử là người tốt, sống đức hạnh, giữ gìn nếp nhà, là người nối ngôi! Xin bệ hạ đừng vì một lời đàn bà mà giết hoàng tử khi chưa nghe hoàng tử nói. Bổn phận của nhà vua là phải xét xử cho thật thận trọng. Làm vua thì không được trừng phạt một tội lỗi mà chẳng nghe ai biện bạch, không tự mình xét kỹ mọi bề, từ chuyện lớn tới chuyện nhỏ. Bậc quân vương trừng phạt một tội lỗi trước khi tra xét, chẳng khác gì người mù từ thuở lọt lòng, ăn cơm lẫn cả xương lẫn ruồi. Kẻ trừng phạt người vô tội mà tha kẻ có tội, chẳng biết gì hơn kẻ mù đi trên con đường gồ ghề. Còn ai xem xét kỹ mọi điều, lớn cũng như nhỏ, rồi mới phân xử, người ấy mới xứng đứng đầu muôn người. Người muốn đứng trên cao không được quá mềm, cũng không được quá rắn, mà phải biết dung hoà cả hai. Quá mềm thì bị người khinh, quá rắn thì bị người oán. Vậy hãy biết cả hai điều ấy mà giữ lấy đường giữa. Tâu đại vương, kẻ đang giận có thể nói nhiều điều, kẻ gian có thể nói nhiều điều. Vì thế, xin bệ hạ đừng vì một người đàn bà mà giết con mình.

Các quan nói đủ lời, bằng đủ cách, mà vẫn không lay chuyển được vua. Đức Bồ Tát van xin thế nào cũng không khiến vua chịu nghe. Kẻ mù quáng ấy còn nói:

— Cả thiên hạ đứng một bên, một mình hoàng hậu của ta đứng một bên, ta vẫn theo hoàng hậu. Quăng nó xuống vực đi, rồi đi cho khuất mắt ta!

Nghe những lời ấy, trong mười sáu nghìn người đàn bà không một ai cầm lòng được. Cả dân chúng giơ tay lên trời, bứt tóc, kêu khóc thảm thiết.

Nhà vua nói:

— Để xem chúng có ngăn nổi việc quăng thằng này xuống vực không!

Giữa đám tuỳ tùng, trong tiếng dân chúng khóc than vang dậy chung quanh, vua sai bắt hoàng tử, quăng chàng xuống vực, đầu chúc xuống trước.

Bấy giờ vị thần ngự trên ngọn núi, nhờ lòng từ ái của chính hoàng tử, cất tiếng an ủi chàng:

— Đừng sợ, Pa-đu-ma!

Rồi thần đưa cả hai tay đón lấy chàng, ôm chặt vào lòng, truyền cho chàng một luồng sức sống cõi trời, rồi đặt chàng vào chốn ở của loài rắn thần dưới núi, ngay trong vòng mang đang bạnh ra của vua rắn thần. Vua rắn thần đón đức Bồ Tát vào cung điện của loài rắn thần, chia cho chàng một nửa vinh hoa phú quý của mình.

Chàng ở đó một năm. Rồi chàng nói:

— Tôi muốn trở về cõi người.

— Về đâu?

— Lên miền núi Tuyết, sống đời tu hành.

Vua rắn thần bằng lòng, đưa chàng lên tới chỗ con người qua lại, cho chàng đủ các vật dụng của người tu hành, rồi trở về chốn của mình.

Thế là chàng lên miền núi Tuyết, xuất gia tu hành, tu tập thiền định, sống ở đó bằng hoa quả và rễ cây trong rừng.

Bấy giờ có một người đi rừng ở Ba-la-nại tới nơi ấy, nhận ra đức Bồ Tát.

— Thưa ngài, ngài có phải là hoàng tử Pa-đu-ma không?

— Phải, anh ạ.

Người ấy lạy chào, ở lại đó mấy ngày. Rồi anh trở về Ba-la-nại, tâu với vua:

— Tâu bệ hạ, con trai bệ hạ đã xuất gia tu hành ở miền núi Tuyết, sống trong một túp lều lá. Thần đã ở với ngài mấy hôm, giờ từ đó về đây.

— Chính mắt ngươi trông thấy nó à?

— Tâu bệ hạ, vâng ạ.

Vua dẫn một đoàn quân đông đảo tới đó, đóng trại ở bìa rừng. Rồi vua cùng các quan đến chào đức Bồ Tát. Chàng đang ngồi trước cửa túp lều lá, thân hình vàng rực rỡ. Vua ngồi xuống một bên. Các quan cũng chào chàng, chuyện trò vui vẻ, rồi ngồi xuống một bên. Đức Bồ Tát mời vua dùng hoa quả rừng, ân cần trò chuyện với vua.

Nhà vua hỏi:

— Con ơi, chính ta đã quăng con xuống vực sâu, sao con vẫn còn sống? Con bị quăng xuống như bị quăng vào miệng địa ngục, từ trên ngọn núi chót vót, sâu bằng mấy chục cây thốt nốt chồng lên nhau, chẳng có gì đỡ, thế mà sao con vẫn còn sống?

Đức Bồ Tát đáp:

— Một vị rắn thần hùng mạnh, đầy uy lực, sinh ra ở vùng núi ấy, đã đón con trong vòng mình. Vì thế con mới thoát chết mà đứng đây.

Vua nói:

— Này, ta sẽ đưa con về lại nhà ta, hỡi hoàng tử. Rừng sâu thì có gì cho con? Về đó con sẽ làm vua, hưởng mọi điều tốt lành.

Đức Bồ Tát đáp:

— Như kẻ nuốt phải lưỡi câu, kéo được lưỡi câu ra khỏi họng, máu me đầm đìa, mà lòng sung sướng, con nay cũng thấy mình được hạnh phúc, được bình an như thế.

— Sao con lại nói tới lưỡi câu, sao con lại nói tới máu me, sao con lại nói tới việc kéo ra? Nói cho ta nghe đi, ta xin con.

— Lưỡi câu là lòng ham muốn. Máu là voi tốt ngựa hay. Con đã từ bỏ chúng, tức là con đã kéo lưỡi câu ra. Xin cha hiểu cho như thế. Tâu đại vương, làm vua đối với con chẳng nghĩa lý gì. Còn đại vương thì xin hãy giữ gìn, đừng bỏ mười đức của bậc làm vua, hãy từ bỏ điều ác, trị nước theo lẽ phải.

Đức Bồ Tát khuyên răn nhà vua như thế. Vua khóc lóc thảm thiết từ biệt ra về. Trên đường về thành, vua hỏi các quan:

— Vì ai mà ta phải lìa đứa con đức hạnh như thế?

— Tâu bệ hạ, vì hoàng hậu.

Vua sai bắt hoàng hậu, quăng bà xuống vực đá của kẻ trộm, đầu chúc xuống trước. Rồi vua trở về kinh thành, trị nước theo lẽ phải.

Đức Phật kể chuyện này khi một người đàn bà tên là Chin-cha, nghe lời bọn ngoại đạo, giả bụng mang dạ chửa mà vu cho Ngài giữa chốn đông người, rồi bị sự thật phơi bày. Kể xong, Ngài cho biết: hoàng hậu thuở ấy là Chin-cha, nhà vua là Đề Bà Đạt Đa, vị thần núi là Xá Lợi Phất, vua rắn thần hiền lành là A-nan, còn hoàng tử Pa-đu-ma chính là Ngài.

— Hết —