Hoàng tử và ba định mệnh

Ngày xửa ngày xưa, có một ông vua trị vì một đất nước rộng lớn có con sông lớn chảy qua, sinh được một cậu con trai nhỏ. Vua mừng gần như phát cuồng, vì xưa nay vua vẫn ao ước có một đứa con trai nối ngôi. Vua sai người đi mời tất cả các bà tiên quyền phép nhất đến xem đứa bé kỳ diệu này. Chỉ một hai giờ sau, các bà tiên đã tụ quanh nôi đông đến nỗi tưởng như đứa bé sắp ngạt thở. Nhưng vua đang hồi hộp dõi theo các bà tiên, bỗng lo lắng khi thấy vẻ mặt họ nghiêm trọng.

— Có điều gì không ổn sao? — vua lo âu hỏi.

Các bà tiên nhìn vua, rồi cùng lắc đầu.

— Cậu bé thật xinh đẹp, thật đáng tiếc. Nhưng điều gì phải đến thì sẽ đến, — họ nói. — Sách định mệnh đã ghi rằng cậu phải chết, hoặc vì một con cá sấu, hoặc vì một con rắn, hoặc vì một con chó. Cứu được cậu thì chúng tôi đã cứu, nhưng việc ấy vượt quá quyền phép của chúng tôi.

Nói rồi họ biến mất.

Một lúc lâu vua đứng chết lặng, kinh hoàng vì điều vừa nghe. Nhưng vốn tính hay hy vọng, vua liền bắt tay nghĩ cách cứu hoàng tử khỏi số phận khủng khiếp đang chờ. Vua lập tức cho gọi người thợ cả, bảo xây một toà lâu đài kiên cố trên đỉnh một ngọn núi, bày biện bằng những đồ quý giá nhất trong cung của vua, và đủ mọi thứ đồ chơi một đứa trẻ có thể mong muốn. Ngoài ra vua còn nghiêm lệnh cho lính canh đi tuần quanh lâu đài cả ngày lẫn đêm.

Bốn năm năm liền, đứa bé sống một mình trong lâu đài với các vú nuôi, chỉ được dạo mát trên những bậc sân thượng rộng có tường bao quanh, bên dưới là hào nước, chỉ có một chiếc cầu treo nối với thế giới bên ngoài.

Một hôm, khi hoàng tử đã đủ lớn để tự chạy thật nhanh, cậu đứng trên sân thượng nhìn qua hào nước, thấy bên kia có một quả bóng lông mềm mềm xù xù đang nhảy nhót vui đùa. Dĩ nhiên, người ta đã giữ không cho chó lại gần cậu, vì sợ lời tiên tri của các bà tiên thành sự thật, nên cậu chưa từng thấy con chó nào. Cậu quay sang cậu hầu đang đi theo sau mà hỏi:

— Cái con gì buồn cười đang chạy nhanh thế đằng kia?

— Đó là con chó, thưa hoàng tử, — cậu hầu đáp.

— Thế thì kiếm cho ta một con như thế, ta sẽ xem con nào chạy nhanh hơn.

Rồi cậu nhìn theo con chó cho tới khi nó khuất sau góc tường.

Cậu hầu bối rối lắm không biết phải làm sao. Cậu được lệnh nghiêm ngặt là hoàng tử đòi gì cũng không được từ chối. Nhưng cậu nhớ lời tiên tri, và thấy đây là chuyện hệ trọng. Cuối cùng cậu nghĩ tốt hơn là tâu hết với vua, để vua quyết định.

— Ôi, nó muốn thì kiếm cho nó một con chó, — vua phán. — Không có thì nó lại khóc đến vỡ tim mất.

Thế là người ta tìm được một con chó con, giống y hệt con kia, cứ như hai anh em sinh đôi, mà biết đâu chúng sinh đôi thật.

Năm tháng trôi qua, cậu bé và con chó chơi đùa với nhau cho tới khi cậu thành một chàng trai cao lớn khoẻ mạnh. Cuối cùng đến lúc chàng gửi lời tới vua cha:

— Sao cha cứ nhốt con ở đây, chẳng cho làm gì? Con biết hết lời tiên tri lúc con ra đời rồi. Nhưng con thà bị giết ngay còn hơn sống một cuộc đời lười nhác, vô dụng ở đây. Vậy con xin cha cho con vũ khí, để con ra đi, con và con chó của con.

Một lần nữa vua lại chiều theo ý con. Chàng và con chó được thuyền đưa sang bờ bên kia sông. Chỗ ấy lòng sông rộng đến nỗi trông gần như biển cả. Một con ngựa đen đã chờ sẵn, buộc vào gốc cây. Chàng lên ngựa phi đi, thích đâu đi đó, con chó lúc nào cũng theo sát gót. Chưa hoàng tử nào sung sướng như chàng. Chàng cứ đi, đi mãi, cho tới khi gặp cung điện của một ông vua.

Ông vua sống trong cung điện ấy chẳng thiết trông nom đất nước, chẳng lo cho dân mình sống vui vẻ, đủ đầy. Ngài dành hết thì giờ nghĩ ra câu đố, bày ra những kế hoạch mà để yên thì tốt hơn. Đúng lúc hoàng tử trẻ tới vương quốc ấy, nhà vua vừa xây xong một ngôi nhà kỳ lạ cho đứa con duy nhất của ngài, một cô con gái. Ngôi nhà có bảy mươi cửa sổ, cửa sổ nào cũng cách mặt đất bảy mươi thước. Vua sai sứ giả đi khắp biên giới các nước láng giềng loan báo rằng ai trèo được lên tường tới cửa sổ công chúa sẽ được cưới nàng làm vợ.

Tiếng đồn về nhan sắc công chúa đã lan xa khắp nơi, nên chẳng thiếu gì hoàng tử muốn thử vận may. Sáng nào cung điện cũng trông thật buồn cười, với những đốm màu sặc sỡ lấm tấm trên nền đá cẩm thạch trắng, là các hoàng tử đang leo tường. Nhưng dù có người leo được cao hơn người khác, chẳng ai tới gần được đỉnh.

Họ đã leo như thế mấy ngày rồi thì hoàng tử trẻ tới. Chàng ưa nhìn, nói năng lịch sự, nên họ đón chàng vào ngôi nhà người ta dành cho họ, lo cho chàng một bồn tắm thơm tho sau chặng đường dài.

— Anh từ đâu tới? — cuối cùng họ hỏi. — Anh là con nhà ai?

Nhưng hoàng tử trẻ có lý do để giữ kín bí mật của mình, nên chàng đáp:

— Cha tôi là quan coi ngựa của nhà vua xứ tôi. Sau khi mẹ tôi mất, cha tôi lấy vợ khác. Lúc đầu mọi chuyện đều êm đẹp, nhưng khi bà ấy có con riêng, bà ấy ghét tôi, và tôi bỏ trốn, sợ bà ấy hại mình.

Mấy chàng trai kia nghe chuyện thì động lòng, làm mọi cách có thể nghĩ ra để chàng quên đi nỗi buồn đã qua.

— Các anh làm gì ở đây? — một hôm chàng trai hỏi.

— Suốt ngày bọn này leo tường cung điện, cố lên tới cửa sổ công chúa, — các chàng trai đáp. — Nhưng tới giờ chưa ai leo được tới cách cửa sổ mười thước.

— Ồ, cho tôi thử với, — hoàng tử kêu lên. — Nhưng mai tôi sẽ chờ xem các anh leo thế nào đã rồi mới bắt đầu.

Thế là hôm sau chàng đứng ở một chỗ nhìn được các chàng trai leo lên, ghi nhớ những chỗ trên tường có vẻ khó nhất, và quyết định khi đến lượt mình sẽ leo theo một lối khác.

Ngày này qua ngày khác, người ta thấy chàng đứng nhìn những người cầu hôn, cho tới một buổi sáng, chàng thấy mình đã thuộc lòng mặt tường, bèn đứng vào hàng cùng những người khác. Nhờ những gì học được từ thất bại của họ, chàng bám được hết mỏm nhô xù xì nhỏ này đến mỏm khác, cho tới khi, trước sự ghen tị của bạn bè, chàng đứng được trên bậu cửa sổ của công chúa. Từ dưới nhìn lên, họ thấy một bàn tay trắng muốt chìa ra kéo chàng vào.

Một chàng trai liền chạy thẳng tới cung vua mà tâu:

— Bức tường đã có người leo được, giải thưởng đã có người giành!

— Ai thế? — nhà vua kêu lên, đứng bật dậy khỏi ngai. — Ta được nhận hoàng tử nào làm phò mã đây?

— Chàng trai leo được tới cửa sổ công chúa hoàn toàn không phải hoàng tử, — chàng trai kia đáp. — Anh ta là con quan coi ngựa của ông vua lớn ở bên kia sông, bỏ xứ sở mà đi để tránh lòng thù ghét của mẹ kế.

Nghe tin ấy, nhà vua giận lắm, vì ngài chưa từng nghĩ có ai ngoài một hoàng tử lại dám hỏi cưới con gái mình.

— Bảo nó cút về xứ của nó đi, — vua giận dữ quát. — Nó tưởng ta gả con gái ta cho một kẻ lưu vong à?

Rồi vua nổi cơn thịnh nộ đập vỡ cả cốc chén, khiến chàng trai đưa tin hoảng sợ vội chạy về báo với các bạn, kể cho chàng thanh niên nghe lời vua nói.

Công chúa đang tựa cửa sổ, nghe thấy những lời ấy. Nàng bảo người đưa tin quay lại tâu với vua cha rằng nàng đã thề sẽ không bao giờ ăn uống gì nữa nếu chàng trai bị đưa đi khỏi nàng. Nghe tin, vua càng giận hơn, ra lệnh cho lính canh lập tức tới nhà công chúa giết chết người cầu hôn kia. Nhưng công chúa lao ra đứng chắn giữa chàng và những kẻ định giết chàng.

— Đụng vào chàng một ngón tay thôi là trước khi mặt trời lặn ta sẽ chết, — nàng nói.

Thấy nàng nói thật, họ rời ngôi nhà, về tâu với vua cha.

Lúc ấy cơn giận của vua đã nguôi dần, và ngài bắt đầu nghĩ xem thần dân sẽ nghĩ gì về mình nếu mình phá lời hứa đã công khai loan báo. Vua cho gọi công chúa tới, cả chàng trai nữa. Khi họ bước vào điện, vua thấy dáng vẻ cao quý của người thắng cuộc thì hài lòng đến nỗi cơn giận tan biến hết, ngài chạy tới ôm lấy chàng.

— Hãy cho ta biết ngươi là ai, — khi đã bình tĩnh lại đôi chút, vua hỏi. — Ta không tin trong huyết quản ngươi không có dòng máu vua chúa.

Nhưng hoàng tử vẫn có lý do để giữ im lặng, chỉ kể lại câu chuyện cũ. Dù vậy, nhà vua đã quý chàng trai đến nỗi không hỏi gì thêm. Hôm sau đám cưới được cử hành, đôi vợ chồng trẻ được ban những đàn gia súc lớn và một điền trang rộng.

Ít lâu sau, hoàng tử bảo vợ:

— Mạng sống của ta nằm trong tay ba con vật: một con cá sấu, một con rắn và một con chó.

— Ôi, sao chàng liều lĩnh thế! — công chúa kêu lên, ôm lấy cổ chồng. — Đã biết thế mà sao chàng còn giữ con vật gớm ghiếc ấy bên mình? Thiếp sẽ ra lệnh giết nó ngay.

Nhưng hoàng tử không chịu nghe.

— Giết con chó nhỏ yêu quý của ta, bạn chơi của ta từ khi nó còn là chó con ư? — chàng kêu lên. — Ôi, không bao giờ ta cho phép.

Công chúa chỉ xin được chàng hứa rằng lúc nào chàng cũng đeo gươm, và rời cung điện thì phải có người đi cùng.

Hoàng tử và công chúa cưới nhau được mấy tháng thì hoàng tử nghe tin mẹ kế đã chết, còn cha mình thì già yếu, ốm đau, mong mỏi có con trai cả bên mình. Chàng trai không thể làm ngơ trước lời nhắn ấy. Chàng dịu dàng từ biệt vợ, lên đường về quê nhà.

Đường xa, chàng phải dừng nghỉ nhiều lần. Thế rồi một đêm, khi chàng đang ngủ trong một thành phố bên bờ sông lớn, một con cá sấu khổng lồ lặng lẽ bò lên, men theo hành lang tới phòng hoàng tử. May thay, một người lính gác thức giấc đúng lúc nó định lẻn qua, nhốt con cá sấu vào một gian sảnh lớn. Ở đó có một người khổng lồ canh giữ nó, không bao giờ rời chỗ ấy, trừ ban đêm khi con cá sấu ngủ. Cứ như thế hơn một tháng.

Khi biết mình chắc sẽ không rời vương quốc của cha nữa, hoàng tử sai người đi đón vợ, dặn sứ giả báo rằng chàng sẽ chờ nàng ở thành phố bên bờ sông lớn. Vì thế mà chàng nấn ná chuyến đi lâu như vậy, và suýt bị cá sấu ăn thịt. Suốt mấy tuần sau đó, hoàng tử cố tìm cách giải khuây, dù chàng đếm từng phút chờ công chúa tới. Nàng vừa tới, chàng liền sửa soạn lên kinh.

Nhưng ngay đêm ấy, trong lúc chàng đang ngủ, công chúa để ý thấy một vật lạ ở một góc phòng. Đó là một vệt tối, và nàng càng nhìn, nó càng như dài ra, dài ra, chậm chạp bò về phía chỗ hoàng tử đang nằm. Nàng co rúm người kinh hãi. Tiếng động tuy rất khẽ nhưng vật ấy vẫn nghe thấy, ngóc đầu lên nghe ngóng. Bấy giờ nàng thấy đó là cái đầu dẹt dài của một con rắn, và lời tiên tri ùa về trong trí nàng.

Không đánh thức chồng, nàng nhẹ nhàng trườn khỏi giường, bưng một bát sữa nặng trên bàn, đặt xuống sàn ngay trên đường con rắn bò tới, vì nàng biết chẳng con rắn nào trên đời cưỡng lại được sữa. Nàng nín thở nhìn con rắn bò tới gần, thấy nó lại ngóc đầu lên như đánh hơi thấy thứ gì ngon, cái lưỡi chẻ đôi thè ra thèm thuồng. Cuối cùng mắt nó nhìn thấy bát sữa. Chỉ trong nháy mắt nó đã húp lấy húp để, nhanh đến nỗi thật lạ là nó không bị sặc, vì chừng nào trong bát còn một giọt, nó chẳng hề ngẩng đầu lên. Rồi nó nằm vật xuống đất, ngủ li bì. Đó chính là điều công chúa chờ đợi. Nàng chộp lấy thanh gươm của chồng, chém lìa đầu con rắn.

Sáng hôm sau cuộc phiêu lưu ấy, hoàng tử và công chúa lên đường về cung vua cha, nhưng tới nơi thì vua đã mất. Họ cử hành tang lễ thật long trọng. Rồi hoàng tử phải xem xét những luật lệ mới ban ra trong lúc chàng vắng mặt, lo liệu bao nhiêu công việc khác, cho tới khi chàng ốm vì kiệt sức, phải tới một cung điện bên bờ sông nghỉ ngơi. Ở đây chàng chóng khoẻ lại, bắt đầu đi săn, bắn vịt trời bằng cung. Chàng đi đâu, con chó giờ đã rất già cũng đi theo đó.

Một buổi sáng, hoàng tử và con chó ra ngoài như thường lệ. Mải đuổi theo con mồi, họ tới gần bờ sông. Hoàng tử đang chạy hết tốc lực theo con chó thì suýt vấp phải một vật trông như khúc gỗ nằm chắn ngang lối đi. Chàng ngạc nhiên nghe có tiếng nói với mình, và thấy cái vật chàng tưởng là cành cây thật ra là một con cá sấu.

— Ngươi không thoát khỏi ta được đâu, — khi chàng đã định thần lại, nó đang nói. — Ta là định mệnh của ngươi. Ngươi đi đâu, làm gì, ngươi cũng sẽ luôn thấy ta ở trước mặt. Chỉ có một cách gỡ khỏi quyền lực của ta. Nếu ngươi đào được một cái hố trên cát khô mà nước giữ đầy trong đó, bùa phép của ta sẽ bị phá. Bằng không thì cái chết sẽ đến với ngươi rất nhanh. Ta cho ngươi một cơ hội ấy thôi. Giờ thì đi đi.

Chàng trai buồn bã bước đi. Về tới cung, chàng đóng cửa phòng, suốt cả ngày không chịu gặp ai, kể cả vợ. Nhưng lúc mặt trời lặn, không nghe một tiếng động nào sau cánh cửa, công chúa sợ hãi lắm, gõ cửa ầm ĩ đến nỗi hoàng tử đành phải kéo then cho nàng vào.

— Sao chàng xanh xao thế? — nàng kêu lên. — Có gì làm chàng đau không? Chàng nói cho thiếp biết có chuyện gì đi, biết đâu thiếp giúp được!

Hoàng tử bèn kể cho nàng nghe hết câu chuyện, và cái việc không thể làm nổi mà con cá sấu giao cho chàng.

— Hố cát làm sao giữ đầy nước được? — chàng hỏi. — Dĩ nhiên là nước sẽ thấm đi hết. Con cá sấu gọi đó là một cơ hội, nhưng nó lôi ta xuống sông ngay cho xong thì cũng thế. Nó nói đúng, ta không thoát khỏi nó được.

— Ôi, nếu chỉ có thế thì thiếp tự cứu chàng được, — công chúa kêu lên. — Bà tiên đỡ đầu đã dạy thiếp công dụng các loài cây. Trong sa mạc không xa đây có mọc một loài cỏ nhỏ bốn lá, giữ được nước trong hố suốt một năm. Mai tinh mơ thiếp sẽ đi tìm, còn chàng muốn đào hố lúc nào thì cứ bắt đầu.

Để an ủi chồng, công chúa nói nhẹ nhàng, vui vẻ. Nhưng nàng biết rất rõ việc trước mặt mình chẳng nhẹ nhàng chút nào. Dù vậy, nàng đầy can đảm và nghị lực, quyết rằng bằng cách này hay cách khác, chồng nàng sẽ được cứu.

Trời còn sao, nàng đã cưỡi một con lừa trắng như tuyết rời cung điện, đi thẳng từ bờ sông về phía tây. Một hồi lâu, trước mặt nàng chẳng có gì ngoài một vùng cát phẳng hoang vu, mặt trời càng lên cao, cát càng nóng bỏng. Rồi cơn khát khủng khiếp hành hạ cả nàng lẫn con lừa, nhưng chẳng có dòng suối nào để giải khát. Mà dù có, nàng cũng khó lòng dừng lại, vì đường còn xa, và nàng phải về trước khi trời tối, không thì con cá sấu có thể bảo rằng hoàng tử không làm đúng điều kiện. Thế là nàng nói những lời khích lệ con lừa, con lừa be be đáp lại, và hai bên cứ kiên trì tiến bước.

Ôi, cả hai mừng biết bao khi thấy xa xa một tảng đá cao! Họ quên cả khát, quên cả nắng gắt. Mặt đất như bay dưới chân họ, cho tới khi con lừa tự dừng lại trong bóng mát. Nhưng con lừa có thể nghỉ, còn công chúa thì không. Nàng biết loài cỏ ấy mọc ngay trên đỉnh tảng đá, mà quanh chân tảng đá lại có một khe vực sâu rộng. May thay nàng có mang theo một sợi dây thừng. Nàng thắt một đầu thành thòng lọng, dồn hết sức ném qua. Lần đầu nó từ từ tuột xuống khe, nàng phải kéo lên ném lại. Nhưng cuối cùng chiếc thòng lọng cũng mắc vào một vật gì đó, công chúa không nhìn thấy là gì. Nàng đành phó cả sức nặng thân mình cho chiếc cầu bé nhỏ ấy, nó có thể đứt bất cứ lúc nào khiến nàng rơi xuống giữa đá tảng dưới sâu. Mà nếu thế thì cái chết của nàng cũng chắc chắn như cái chết của hoàng tử.

Nhưng chẳng có chuyện khủng khiếp nào xảy ra. Công chúa sang được bên kia an toàn, và bấy giờ mới đến phần khó nhất. Nàng vừa đặt chân lên gờ đá nào là gờ đá ấy vỡ ra, để nàng lại đứng nguyên chỗ cũ. Trong khi đó, thời gian cứ trôi, đã gần giữa trưa.

Lòng nàng công chúa tội nghiệp ngập trong tuyệt vọng, nhưng nàng không chịu bỏ cuộc. Nàng nhìn quanh, thấy phía trên mình có một hòn đá nhỏ trông chắc chắn hơn những hòn khác. Chỉ đặt chân thật nhẹ lên những hòn đá ở giữa, nàng gắng hết sức mới với được tới nó. Cứ như thế, đôi tay rách nát rớm máu, nàng lên được tới đỉnh. Nhưng ở trên ấy gió thổi dữ dội đến nỗi bụi gần như làm nàng mù mắt. Nàng phải nằm rạp xuống đất, lần mò tìm loài cỏ quý.

Có mấy khoảnh khắc khủng khiếp nàng tưởng tảng đá trơ trụi, chuyến đi của nàng thành công cốc. Mò chỗ nào cũng chỉ thấy sạn với đá. Thì bỗng ngón tay nàng chạm phải một vật mềm trong khe đá. Rõ ràng là một cái cây. Nhưng có đúng loài cây ấy không? Mắt thì không nhìn được, vì gió thổi dữ dội hơn bao giờ hết, nên nàng cứ nằm nguyên chỗ mà đếm lá. Một, hai, ba... đúng rồi! Đúng rồi! Có bốn lá! Nàng ngắt một chiếc lá, giữ chặt trong tay, rồi quay lại, choáng váng vì gió, để xuống khỏi tảng đá.

Vừa ra khỏi mép đá an toàn, mọi thứ bỗng lặng phắc. Nàng trượt xuống nhanh đến nỗi thật lạ là nàng không rơi tõm xuống khe vực. Nhưng may thay, nàng dừng lại ngay sát chiếc cầu dây, và chẳng mấy chốc đã sang được bên kia. Con lừa thấy nàng thì be be mừng rỡ, phóng hết tốc lực về nhà, dường như chẳng biết rằng mặt đất dưới chân nó nóng gần bằng mặt trời trên đầu.

Đến bờ sông lớn nó dừng lại. Công chúa chạy ào tới chỗ hoàng tử đang đứng bên cái hố chàng đã đào trên cát khô, bên cạnh là một vò nước to. Cách đó một quãng, con cá sấu nằm hấp háy mắt dưới nắng, há rộng cái hàm trắng vàng với những chiếc răng sắc nhọn.

Công chúa ra hiệu, hoàng tử đổ nước vào hố. Nước vừa đầy tới miệng hố, công chúa liền thả chiếc lá cỏ thần vào. Bùa phép có linh nghiệm không, hay nước sẽ từ từ rỉ hết qua cát, và hoàng tử sẽ thành mồi cho con quái vật gớm ghiếc kia? Nửa giờ liền họ đứng đó, mắt dán chặt vào cái hố. Nhưng hố vẫn đầy nước như lúc đầu, chiếc lá xanh nhỏ nổi bồng bềnh trên mặt. Bấy giờ hoàng tử quay lại, reo lên đắc thắng, còn con cá sấu thì hậm hực lao mình xuống sông.

Hoàng tử đã thoát hẳn định mệnh thứ hai trong ba định mệnh của mình!

Chàng đứng nhìn theo con cá sấu, mừng vui vì đã được tự do. Bỗng chàng giật mình vì một con vịt trời bay vụt qua, tìm chỗ ẩn giữa đám lau mọc ven bờ. Ngay sau đó, con chó của chàng lao theo đuổi gấp, va mạnh vào chân chủ. Hoàng tử lảo đảo, mất thăng bằng, ngã ngửa xuống sông, bùn và lau sậy giữ chặt lấy chàng. Chàng kêu vợ cứu. Nàng chạy tới, may mà có mang theo sợi dây thừng. Con chó già tội nghiệp chết đuối, nhưng hoàng tử thì được kéo lên bờ.

— Vợ ta, — chàng nói, — đã mạnh hơn định mệnh của ta.

— Hết —