Kẻ vô ơn dưới đáy giếng

Ở một thành nọ có một người Bà-la-môn tên là Gia-nha-đát-ta. Ngày nào vợ ông, khổ sở vì cảnh nghèo, cũng nói với ông:

— Này ông Bà-la-môn! Đồ lười chảy thây! Đồ ruột đá! Ông không thấy con ông đang chết đói, còn ông thì cứ lảng vảng ngồi mơ màng hay sao? Đi đi, đi đâu cũng được, tìm cách nào đó, cách gì cũng được, kiếm lấy cái ăn rồi về cho nhanh.

Cuối cùng, chán ngấy điệp khúc ấy, ông Bà-la-môn lên đường đi xa, và mấy hôm sau thì vào một khu rừng lớn. Đang lang thang đói lả trong rừng, ông đi tìm nước uống. Tới một chỗ, ông gặp một cái giếng cỏ mọc um tùm. Nhìn xuống, ông thấy dưới đáy giếng có một con hổ, một con khỉ, một con rắn và một người đàn ông. Chúng cũng nhìn thấy ông.

Con hổ nghĩ bụng: "Có người tới kìa." Rồi nó kêu lên:

— Hỡi tâm hồn cao quý, cứu một mạng sống là đức lớn lắm. Ông hãy nghĩ tới điều ấy mà kéo tôi lên, để tôi được sống cùng bạn bè thân yêu, vợ con và họ hàng.

Ông Bà-la-môn đáp:

— Ơ hay, chỉ nghe tên anh thôi là muôn loài đã rùng mình. Tôi không thể chối là tôi sợ anh.

Nhưng con hổ nói tiếp:

— Kẻ giết người Bà-la-môn, kẻ say sưa, kẻ mưu phản, kẻ dối trá mà phạm tội, các bậc thánh đều cho đường chuộc tội. Chỉ riêng tội vô ơn là không gì chuộc nổi. Tôi xin thề ba lần rằng tôi sẽ không làm gì hại ông. Xin ông thương mà kéo tôi lên.

Ông Bà-la-môn nghĩ tới nghĩ lui, rồi đi tới kết luận: "Nếu cứu một mạng sống mà gặp tai hoạ, thì đó là tai hoạ đem lại sự cứu rỗi." Thế là ông kéo con hổ lên.

Tiếp đến con khỉ nói:

— Thưa thầy, kéo cả tôi lên với.

Ông Bà-la-môn kéo cả con khỉ lên. Rồi con rắn nói:

— Ông Bà-la-môn, kéo cả tôi lên với.

Nhưng ông Bà-la-môn đáp:

— Chỉ nghe tên anh người ta đã rợn cả người, huống hồ là chạm vào anh!

Con rắn nói:

— Nhưng chúng tôi đâu có tự ý. Chúng tôi chỉ cắn khi có lệnh. Tôi xin thề ba lần là ông chẳng có gì phải sợ tôi.

Nghe vậy, ông Bà-la-môn kéo cả con rắn lên. Rồi ba con vật nói:

— Gã đàn ông dưới kia là cái đền chứa đủ mọi tội lỗi. Ông phải coi chừng. Đừng kéo hắn lên. Đừng tin hắn.

Con hổ nói thêm:

— Ông có thấy ngọn núi nhiều đỉnh kia không? Hang của tôi ở trong một khe núi rậm rạp bên sườn bắc. Thế nào ông cũng phải ghé thăm tôi một hôm, để tôi được đền ơn ông. Tôi không muốn mang món nợ này sang kiếp sau.

Nói rồi nó đi về hang.

Con khỉ nói:

— Nhà tôi ở ngay gần cái hang ấy, bên thác nước. Xin ông ghé thăm tôi.

Nói rồi nó đi.

Con rắn nói:

— Khi nào gặp nạn, ông cứ nhớ tới tôi.

Rồi nó cũng đi đường nó.

Bấy giờ người đàn ông dưới giếng cứ gào mãi:

— Ông Bà-la-môn ơi! Kéo cả tôi lên với!

Cuối cùng lòng thương của ông Bà-la-môn trỗi dậy, ông kéo hắn lên, nghĩ bụng: "Hắn cũng là người, như ta." Người đàn ông nói:

— Tôi làm thợ kim hoàn, ở thành Ba-rốt. Nếu ông có vàng muốn làm thành đồ trang sức thì cứ mang tới tôi.

Nói rồi hắn lên đường về nhà.

Ông Bà-la-môn lại tiếp tục lang thang, nhưng chẳng kiếm được thứ gì. Trên đường về, ông nhớ lời mời của con khỉ. Ông ghé thăm, gặp con khỉ ở nhà, được nó cho ăn những trái cây ngọt như mật trời, ông thấy như được hồi sinh. Con khỉ còn bảo:

— Bao giờ ông cần trái cây, cứ tới đây lúc nào cũng được.

Ông Bà-la-môn nói:

— Anh đã làm tròn bổn phận một người bạn. Nhưng anh dẫn tôi tới gặp con hổ được không?

Con khỉ bèn dẫn đường, đưa ông tới gặp con hổ.

Con hổ nhận ra ông, và để đền ơn, nó tặng ông một chuỗi hạt cùng nhiều đồ trang sức khác bằng vàng chạm trổ, mà nói:

— Có một vị hoàng tử bị ngựa lồng chạy lạc tới đây một mình. Khi hoàng tử tới gần dòng suối trong tầm vồ của tôi, tôi đã giết người. Tất cả những thứ này tôi lấy trên người hoàng tử, cất kỹ để dành cho ông. Xin ông nhận lấy, rồi muốn đi đâu thì đi.

Ông Bà-la-môn nhận lấy. Rồi ông nhớ tới gã thợ kim hoàn, bèn tới thăm, nghĩ bụng: "Hắn sẽ giúp ta bán được số vàng này." Gã thợ kim hoàn đón tiếp ông kính cẩn ân cần, dâng nước rửa chân, quà tặng, chỗ ngồi, đồ ăn cứng đồ ăn mềm, đồ uống và nhiều thứ khác, rồi nói:

— Thưa ông, ông cứ sai bảo. Tôi có thể làm gì cho ông?

Ông Bà-la-môn nói:

— Tôi mang vàng tới cho anh đây. Anh bán giúp tôi.

Gã thợ kim hoàn bảo:

— Ông cho tôi xem vàng.

Ông Bà-la-môn đưa ra.

Nhìn thấy, gã thợ kim hoàn nghĩ: "Chính tay ta làm số vàng này cho hoàng tử." Nhận chắc chắn rồi, hắn nói:

— Ông cứ ngồi yên đây, để tôi mang đi cho người ta xem.

Nói rồi hắn tới cung, đưa cho nhà vua xem. Thấy số vàng, nhà vua hỏi:

— Ngươi lấy những thứ này ở đâu?

Gã thợ kim hoàn đáp:

— Trong nhà thần có một người Bà-la-môn. Ông ta mang tới.

Nhà vua nghĩ: "Chẳng còn nghi ngờ gì nữa, chính tên khốn ấy đã giết con ta. Ta sẽ cho hắn biết cái giá của việc ấy." Rồi vua ra lệnh cho quân lính:

— Xiềng tên Bà-la-môn khốn kiếp ấy lại, sáng mai đem xử cọc.

Bị xiềng rồi, ông Bà-la-môn nhớ tới con rắn. Con rắn hiện ra ngay mà hỏi:

— Tôi có thể làm gì giúp ông?

Ông Bà-la-môn nói:

— Cởi xiềng cho tôi.

Con rắn đáp:

— Tôi sẽ cắn hoàng hậu yêu quý của nhà vua. Rồi thầy phù thuỷ nào đọc thần chú, thầy thuốc nào cho thuốc giải, tôi cũng giữ cho chất độc không tan. Chỉ có bàn tay ông chạm vào thì chất độc mới hết. Thế là ông sẽ được tha.

Hứa xong, con rắn cắn hoàng hậu. Trong cung vang lên tiếng kêu khóc tuyệt vọng, cả thành hoảng loạn. Người ta cho mời những người bán thuốc giải độc, thầy phù thuỷ, học giả, thầy thuốc, cả người ngoại quốc tới. Ai cũng chữa bằng hết tài sức mình, nhưng không ai giải được chất độc. Cuối cùng người ta đánh trống rao khắp nơi. Nghe tiếng rao, ông Bà-la-môn nói:

— Tôi sẽ chữa cho hoàng hậu.

Ông vừa nói dứt lời, người ta đã tháo xiềng cho ông, đưa tới trình nhà vua. Nhà vua phán:

— Ông chữa cho hoàng hậu đi.

Ông tới bên hoàng hậu, chỉ chạm tay vào là bà khỏi.

Thấy hoàng hậu sống lại, nhà vua tỏ lòng tôn kính ông Bà-la-môn, rồi lễ phép hỏi:

— Xin ông nói thật cho ta biết. Ông có số vàng ấy bằng cách nào?

Ông Bà-la-môn kể lại đầu đuôi, tường tận mọi chuyện đã xảy ra. Hiểu ra sự thật rồi, nhà vua cho bắt gã thợ kim hoàn, còn ông Bà-la-môn thì được vua ban cho một nghìn làng và phong làm quan cận thần. Ông Bà-la-môn đón vợ con tới, sống giữa vòng bạn bè họ hàng, hưởng đủ mọi thú ăn uống của đời, làm biết bao lễ tế mà tích được phúc lớn, chăm lo chu đáo mọi việc triều chính mà gây được uy quyền, và sống sung sướng.

— Hết —