Liêu Trai: Bạn rượu

Có chàng họ Xa, nhà chẳng có bao nhiêu của cải, mà lại mê rượu. Đêm nào không uống cạn ba chén lớn thì không ngủ được. Vì thế, cái bình rượu ở đầu giường chẳng bao giờ để cạn.

Một đêm, chàng tỉnh giấc, trở mình, thấy hình như có người nằm cạnh. Chàng tưởng là cái áo đắp bị tuột xuống. Sờ thử, thì thấy một vật lông xù, giống mèo mà to hơn.

Thắp đèn lên soi, thì là một con hồ ly, đang say khướt, nằm khoanh tròn như con chó. Nhìn sang bình rượu, thì đã cạn sạch. Chàng bèn cười:

— Đây là bạn rượu của ta rồi.

Chàng không nỡ đánh thức nó, đắp áo lên, choàng tay qua, rồi nằm ngủ cùng nó. Chàng để nguyên ngọn đèn, xem nó biến hoá ra sao.

Nửa đêm, hồ ly vươn vai ngáp. Chàng cười nói:

— Ngủ ngon nhỉ!

Vén áo ra xem, thì đã thành một chàng trai tuấn tú, đội mũ nhà nho. Chàng trai dậy, lạy trước giường, tạ ơn không giết. Họ Xa nói:

— Ta mê rượu, người ta bảo ta khờ. Còn anh, mới đúng là người tri kỷ của ta. Nếu anh không ngờ vực gì, ta với anh sẽ là đôi bạn tốt trên gò bã rượu.

Rồi chàng kéo hồ ly lên giường, lại nằm ngủ tiếp, còn dặn:

— Anh cứ tới đây thường nhé, đừng ngại gì.

Hồ ly nhận lời. Chàng tỉnh dậy, thì hồ ly đã đi rồi. Chàng bèn sắm sẵn một vò rượu ngon, chuyên chờ hồ ly tới.

Tối đến, quả nhiên hồ ly tới. Hai người ngồi sát gối, vui vẻ uống rượu. Hồ ly tửu lượng cao, lại khéo pha trò, hai người tiếc rằng sao biết nhau muộn thế.

Hồ ly nói:

— Tôi uống rượu ngon của anh nhiều lần rồi, biết lấy gì báo đáp đây?

Họ Xa nói:

— Vài đấu rượu vui với nhau, có đáng gì mà phải nhắc!

— Dẫu vậy, anh là học trò nghèo, tiền mua rượu kiếm chẳng dễ gì. Để tôi tính giúp anh ít tiền rượu.

Tối hôm sau, hồ ly tới bảo:

— Cách đây bảy dặm về phía đông nam, bên vệ đường có vàng rơi, anh ra lấy sớm đi.

Sáng sớm, họ Xa ra đó, quả nhiên nhặt được hai lạng vàng. Chàng bèn mua thức nhắm ngon về để đêm cùng uống.

Hồ ly lại bảo:

— Sau vườn có một hầm của chôn, nên đào lên.

Làm theo lời, quả nhiên chàng được hơn một trăm nghìn đồng tiền. Chàng mừng rỡ nói:

— Trong túi đã sẵn tiền rồi, khỏi phải lo mua rượu nữa.

Hồ ly nói:

— Không phải thế. Nước trong vũng bánh xe, vốc được mấy hồi? Phải tính thêm cách khác.

Hôm khác, hồ ly bảo:

— Ngoài chợ kiều mạch đang rẻ. Đây là món hàng hiếm, nên mua mà trữ lấy.

Chàng nghe theo, mua hơn bốn mươi thạch kiều mạch. Ai nấy đều chê cười chàng.

Chẳng bao lâu, trời hạn lớn. Lúa má đậu đỗ đều chết khô, chỉ có kiều mạch là trồng được. Chàng đem bán làm giống, lãi gấp mười. Từ đó chàng càng giàu, tậu được hai trăm mẫu ruộng tốt.

Việc đồng áng, chàng chỉ việc hỏi hồ ly. Hồ ly bảo trồng nhiều lúa mì, thì được mùa lúa mì. Bảo trồng nhiều kê, thì được mùa kê. Mọi việc trồng sớm trồng muộn, đều do hồ ly quyết.

Hai người ngày càng thân thiết. Hồ ly gọi vợ họ Xa là chị dâu, coi con họ Xa như con mình.

Về sau, họ Xa qua đời. Hồ ly từ đó không bao giờ tới nữa.

— Hết —