Quả trứng gà

Chương 1: Quả trứng gà

Bấy giờ Phê-rô đến gần Chúa Giê-su mà hỏi: Thưa Thầy, nếu anh em con cứ xúc phạm con, thì con phải tha thứ bao nhiêu lần? Có phải tới bảy lần không? Chúa Giê-su đáp: Thầy không bảo là tới bảy lần, mà là tới bảy mươi lần bảy.

Vì thế, Nước Trời giống như một ông vua muốn tính sổ với các đầy tớ. Khi vua bắt đầu tính sổ, người ta dẫn tới một kẻ nợ vua mười nghìn nén bạc. Y không có gì để trả, nên vua ra lệnh bán y cùng vợ con và hết thảy tài sản mà trả nợ. Tên đầy tớ bèn sấp mình xuống lạy mà nói: Thưa ngài, xin ngài rộng lòng khoan cho tôi, tôi sẽ trả hết. Vua động lòng thương, cho y về và tha luôn món nợ.

Nhưng vừa ra khỏi đó, tên đầy tớ gặp một người bạn làm cùng, nợ y một trăm đồng bạc. Y túm lấy, bóp cổ người ấy mà bảo: Trả nợ cho tao. Người bạn sấp mình xuống van xin: Xin anh rộng lòng khoan cho tôi, tôi sẽ trả hết. Nhưng y không chịu, đem bỏ tù người ấy cho tới khi trả xong nợ. Các bạn đồng liêu thấy sự việc như vậy thì buồn lắm, tới trình lại với vua mọi điều. Vua cho gọi y tới mà bảo: Tên đầy tớ độc ác kia, ta đã tha hết món nợ cho ngươi, vì ngươi đã van xin ta. Lẽ nào ngươi lại không thương bạn mình, như ta đã thương ngươi? Rồi vua nổi giận, trao y cho lính hành hạ, cho tới khi y trả hết nợ. Cha trên trời của Thầy cũng sẽ đối xử với các con như vậy, nếu mỗi người không hết lòng tha thứ cho anh em mình.

Phúc Âm theo thánh Mát-thêu, chương mười tám.

Ở một làng nọ có bác nông dân I-van Séc-ba-cốp. Nhà bác sống khá giả. Bản thân bác đang độ sung sức, làm lụng giỏi nhất làng, lại có ba cậu con trai đã lớn. Một cậu đã có vợ, một cậu sắp cưới, còn cậu út mới lớn thì đã biết chăn ngựa, bắt đầu tập cày. Bà vợ I-van là người đàn bà khôn ngoan, đảm đang, cô con dâu cũng hiền lành, chăm chỉ. Đáng lẽ I-van cứ thế mà sống với gia đình cho sung sướng. Trong nhà chỉ có một miệng ăn không làm được việc, là ông bố già đau ốm. Ông cụ bị bệnh hen, đã bảy năm nay nằm trên bệ lò sưởi. Nhà I-van cái gì cũng đủ: ba con ngựa với một con ngựa non, một con bò với một con bê, mười lăm con cừu. Đàn bà trong nhà lo giày dép, may vá cho đàn ông, lại ra đồng làm việc. Đàn ông thì lo cày cấy. Lúa nhà làm ra ăn còn dư sang vụ mới. Bán yến mạch là đủ đóng thuế và lo mọi việc cần. Đáng lẽ I-van cứ thế mà sống với con cái cho sung sướng. Nhưng sát vách với nhà bác là nhà người hàng xóm, anh Gáp-ri-la Thọt, con ông Goóc-đây. Và giữa I-van với anh ta đã nảy ra mối thù.

Hồi ông Goóc-đây còn sống, và bố của I-van còn đứng ra lo việc nhà, thì hai nhà sống với nhau đúng tình hàng xóm. Đàn bà cần cái rây hay cái thùng, đàn ông cần tấm bao tải hay cần thay tạm cái bánh xe, thì nhà nọ sang nhà kia hỏi mượn, giúp nhau đúng tình láng giềng. Con bê nhà này chạy sang sân phơi nhà kia thì người ta đuổi nó về, chỉ dặn một câu: "Nhớ đừng thả nó sang nhé, lúa nhà tôi còn chưa thu dọn." Còn chuyện cất giấu, khoá cửa sân phơi, cửa nhà kho, hay đặt điều nói xấu nhau, thì xưa nay chưa hề có.

Hồi các cụ còn thì sống như thế. Nhưng khi lớp trẻ lên làm chủ thì mọi chuyện khác hẳn.

Mọi chuyện bắt đầu từ một việc chẳng đâu vào đâu.

Con gà mái của cô con dâu nhà I-van đẻ sớm. Cô con dâu nhặt trứng để dành cho lễ Phục Sinh. Ngày nào cô cũng ra nhà kho, tới cái thùng xe để lấy trứng. Nhưng chắc hôm ấy bọn trẻ làm con gà hoảng, nó bay qua hàng rào sang nhà hàng xóm, đẻ luôn bên đó. Cô con dâu nghe tiếng gà cục tác, nghĩ bụng: "Bây giờ chưa rảnh, còn phải dọn dẹp nhà cửa đón lễ. Lát nữa sẽ ra lấy." Chiều tối, cô ra cái thùng xe trong nhà kho thì không thấy trứng đâu. Cô hỏi mẹ chồng, hỏi em chồng xem có ai lấy không. Không ai lấy cả. Cậu em chồng út là Ta-rát-ca bảo:

— Con gà mào của chị đẻ ở bên sân nhà hàng xóm đấy. Nó cục tác bên ấy rồi mới bay về.

Cô con dâu nhìn con gà mào của mình. Nó đang đậu cạnh con gà trống trên thanh xà, mắt đã nhắm lại, sắp ngủ. Giá hỏi được nó đẻ ở đâu thì hỏi, nhưng nó có trả lời đâu. Thế là cô con dâu sang nhà hàng xóm. Bà cụ bên ấy ra đón.

— Cô cần gì thế, cô em?

— Thưa bà, hôm nay con gà nhà cháu bay sang bên này, không biết nó có đẻ quả trứng nào ở đâu không ạ?

— Chẳng thấy gì sất. Gà nhà tôi, nhờ trời, cũng đẻ lâu rồi. Trứng nhà tôi thì nhà tôi nhặt, chứ trứng nhà người ta thì chúng tôi không thèm. Nhà tôi không có thói sang sân người khác mà nhặt trứng đâu, cô em ạ.

Cô con dâu tức mình, buột ra một câu không nên nói. Bà hàng xóm đáp lại hai câu. Thế là hai bên chửi nhau. Bà vợ I-van đang gánh nước đi qua cũng nhảy vào. Bà vợ Gáp-ri-la chạy ra, xỉ vả bà hàng xóm, kể ra những chuyện đã có, lại còn bịa thêm cả những chuyện chưa từng có. Thế là ầm ĩ cả lên. Tất cả cùng gào một lúc, ai cũng cố nói hai câu một lượt. Mà toàn những lời độc địa. Mày thế này, mày thế kia, mày là đồ ăn cắp, đồ đĩ thoã, mày còn để ông bố chồng già chết đói, mày là đồ vô tích sự.

— Còn mày là đồ ăn mày, mày làm thủng cái rây của tao! Mà cái đòn gánh của mày là của nhà tao đấy, trả cái đòn gánh đây!

Hai bên giằng co cái đòn gánh, nước đổ lênh láng, khăn bị giật tung, rồi lao vào đánh nhau. Gáp-ri-la ở ngoài đồng về, xông vào bênh vợ. I-van với con trai cũng chạy ra, thế là lăn vào nhau thành một đống. I-van là người khoẻ, hất văng tất cả ra. Bác giật đứt một nhúm râu của Gáp-ri-la. Người làng chạy tới, can mãi mới ra.

Mọi chuyện bắt đầu từ đó.

Gáp-ri-la lấy giấy gói cái nhúm râu lại, đem lên phòng xã kiện.

— Tôi nuôi bộ râu này đâu phải để cho thằng Van-ca mặt rỗ nó giật.

Còn vợ anh ta thì khoe với hàng xóm rằng lần này nhà chị sẽ kiện cho I-van phải ra toà, bị đày đi Xi-bi-ri. Và mối thù cứ thế mà lớn dần.

Ngay từ hôm đầu, ông cụ nằm trên bệ lò đã khuyên can, nhưng lớp trẻ không nghe. Ông cụ bảo họ:

— Các con làm chuyện vô ích, từ chuyện chẳng đâu vào đâu mà gây thành chuyện lớn. Nghĩ mà xem, tất cả cũng chỉ vì một quả trứng. Bọn trẻ con nhặt mất quả trứng thì thôi, cầu Chúa phù hộ cho chúng nó. Một quả trứng thì có đáng là bao. Chúa có đủ cho tất cả mọi người. Người ta nói một câu khó nghe, thì mình sửa cho người ta, bảo người ta nói thế nào cho phải. Thì cũng đã đánh nhau rồi, người đời ai mà chẳng có tội. Chuyện ấy cũng có lúc xảy ra. Thôi, các con sang mà xin lỗi nhau, thế là xong hết. Còn cứ đi theo đường thù oán thì các con sẽ còn khổ hơn.

Lớp trẻ không nghe lời ông cụ. Họ nghĩ ông cụ nói chẳng ăn nhập vào đâu, chỉ là cái thói càu nhàu của người già.

I-van không chịu nhún nhường người hàng xóm.

— Tôi có giật râu nó đâu, nó tự nhổ ra đấy chứ. Còn thằng con nó thì làm đứt cả cúc áo tôi, rách nát cả cái áo sơ mi. Đây này.

Rồi I-van cũng đi kiện. Hai nhà kiện nhau ở toà hoà giải, ở phòng xã. Đang lúc kiện tụng thì cái chốt trục xe nhà Gáp-ri-la bị mất. Mấy người đàn bà nhà Gáp-ri-la bèn vu cho con trai I-van lấy cắp.

— Chúng tôi trông thấy đêm hôm nó đi ngang qua cửa sổ, lại gần cái xe. Bà chị kết nghĩa nhà tôi còn bảo nó ghé vào quán rượu, gạ bán cái chốt trục cho chủ quán.

Lại kiện nhau. Còn ở nhà thì ngày nào cũng chửi nhau, có khi còn đánh nhau. Bọn trẻ con cũng chửi nhau, học từ người lớn. Đàn bà gặp nhau ở bờ sông giặt giũ, thì chày đập quần áo ít mà lưỡi đập nhau nhiều, toàn để chọc tức nhau.

Lúc đầu người hai nhà chỉ vu cho nhau, về sau thì ăn cắp thật, hễ thấy cái gì để hớ hênh là lấy. Rồi đàn bà, trẻ con cũng quen thói ấy. Cuộc sống của họ mỗi ngày một tệ hơn. I-van Séc-ba-cốp và Gáp-ri-la Thọt kiện nhau ở hội đồng làng, ở phòng xã, ở toà hoà giải, tới mức các ông quan toà ai cũng phát ngán. Khi thì Gáp-ri-la làm cho I-van bị phạt tiền hay bị nhốt vào chỗ tạm giam, khi thì I-van làm thế với Gáp-ri-la. Và hai bên càng chơi xỏ nhau thì lại càng tức nhau. Hai con chó cắn nhau cũng thế, càng cắn càng hăng. Có ai đánh con chó từ đằng sau, nó lại tưởng con chó kia cắn mình, càng hăng máu hơn. Hai bác nông dân này cũng vậy. Kiện nhau, rồi người này hay người kia bị phạt tiền hay bị giam, và vì thế mà lòng họ càng sôi lên căm giận nhau. "Mày cứ chờ đấy, rồi tao sẽ bắt mày trả lại hết." Chuyện cứ thế kéo dài sáu năm. Chỉ có ông cụ trên bệ lò là vẫn nói một câu như cũ. Nhiều khi ông cụ khuyên giải:

— Các con làm cái gì thế? Bỏ hết những chuyện thù vặt ấy đi, lo lấy công việc, đừng giận dữ người ta, thế thì tốt hơn. Càng giận dữ thì càng tệ.

Không ai nghe ông cụ.

Sang năm thứ bảy, trong một đám cưới, cô con dâu nhà I-van bêu xấu Gáp-ri-la trước mặt mọi người, kể tội anh ta từng bị bắt quả tang ăn trộm ngựa. Gáp-ri-la đang say, không kìm được lòng, đánh người đàn bà, đánh mạnh tới mức cô phải nằm liệt một tuần, mà lúc ấy cô lại đang có mang. I-van mừng lắm, đem đơn lên quan điều tra, nghĩ bụng: "Lần này thì mình rảnh nợ với thằng hàng xóm. Thế nào nó cũng phải vào tù, hoặc bị đày đi Xi-bi-ri." Nhưng lần này I-van lại không được việc. Quan điều tra không nhận đơn. Người ta khám cho cô con dâu, thì cô đã dậy đi lại được, chẳng còn dấu vết gì. I-van lên toà hoà giải, toà hoà giải lại chuyển vụ việc về phòng xã. I-van bèn chạy chọt ở phòng xã, mời ông thư ký với ông xã trưởng uống hết nửa thùng rượu ngọt, thế là xin được một bản án bắt Gáp-ri-la chịu đòn roi vào lưng. Người ta đọc bản án cho Gáp-ri-la nghe ngay tại toà.

Ông thư ký đọc:

— Toà quyết định: phạt nông dân Gáp-ri-la Goóc-đê-ép hai mươi roi tại trụ sở xã.

I-van cũng ngồi nghe bản án, nhìn sang Gáp-ri-la, xem bây giờ hắn sẽ ra sao. Gáp-ri-la nghe xong, mặt trắng bệch như tấm khăn, quay người đi ra hành lang. I-van đi ra theo, định ra chỗ con ngựa, thì nghe Gáp-ri-la nói:

— Được lắm. Nó cho người quất vào lưng tao, lưng tao sẽ nóng rát lên. Nhưng coi chừng có cái gì của nó còn cháy rát hơn thế.

I-van nghe thấy câu ấy, lập tức quay vào chỗ các ông quan toà.

— Thưa các ông quan toà công minh! Nó doạ đốt nhà tôi. Các ông nghe đấy, nó nói trước mặt người làm chứng.

Người ta gọi Gáp-ri-la vào.

— Có thật anh nói thế không?

— Tôi chẳng nói gì cả. Các ông có quyền thì cứ đánh đi. Chắc chỉ có mình tôi phải chịu khổ vì lẽ phải của mình, còn nó thì muốn làm gì cũng được.

Gáp-ri-la còn muốn nói thêm điều gì, nhưng môi và má anh ta run lên. Anh ta quay mặt vào tường. Các ông quan toà nhìn Gáp-ri-la mà cũng đâm sợ. Họ nghĩ bụng, coi chừng anh ta làm điều gì dại dột thật, với người hàng xóm hoặc với chính mình.

Ông quan toà già bèn nói:

— Thế này nhé, các anh. Tốt nhất là các anh làm lành với nhau đi. Anh Gáp-ri-la này, anh đánh một người đàn bà đang có mang như thế thì có hay ho gì không? May mà Chúa còn thương, chứ không thì anh đã phạm một tội tày đình rồi. Như thế có hay ho gì không? Anh nhận lỗi đi, cúi đầu xin lỗi người ta. Người ta sẽ tha cho anh. Chúng tôi sẽ viết lại bản án.

Ông thư ký nghe thế liền nói:

— Không được ạ. Căn cứ điều một trăm mười bảy, việc hoà giải đã không thành, mà đã có bản án của toà, nên bản án phải được thi hành.

Nhưng ông quan toà không nghe ông thư ký.

— Thôi, đừng lắm mồm nữa. Điều luật đầu tiên chỉ có một, ông bạn ạ: phải nhớ tới Chúa, mà Chúa thì dạy người ta làm lành với nhau.

Ông quan toà lại khuyên giải hai bác nông dân, nhưng không được. Gáp-ri-la không nghe ông.

— Tôi sắp năm mươi tuổi đầu, tôi đã có con trai có vợ, từ thuở cha sinh mẹ đẻ tới giờ chưa bị ai đánh đòn, thế mà bây giờ thằng Van-ca mặt rỗ bắt tôi phải nằm chịu roi, rồi tôi lại còn phải cúi đầu trước nó nữa à? Thôi, đủ rồi. Rồi thằng Van-ca sẽ còn nhớ tới tôi.

Giọng Gáp-ri-la lại run lên. Anh ta không nói được nữa, quay người đi ra.

— Hết chương 1 —