Người không muốn chết

Ngày xửa ngày xưa, có một người tên là Xen-ta-rô. Họ của anh có nghĩa là Triệu Phú. Anh không giàu tới mức ấy, nhưng cũng còn xa mới tới cảnh nghèo. Cha anh để lại cho anh một gia tài nho nhỏ, anh cứ thế sống bằng của ấy, ngày tháng trôi đi vô tư lự, chẳng nghĩ ngợi gì tới chuyện làm ăn, cho tới năm chừng ba mươi hai tuổi.

Một hôm, chẳng vì cớ gì cả, ý nghĩ về cái chết và bệnh tật bỗng đến với anh. Nghĩ tới chuyện ốm đau hay chết đi, anh thấy khổ sở vô cùng.

Anh tự nhủ:

— Ta muốn sống ít ra cũng năm sáu trăm tuổi, không ốm đau gì cả. Đời người thường ngắn ngủi quá.

Anh tự hỏi không biết nếu từ nay sống thanh đạm, tiết độ, liệu có kéo dài tuổi thọ được bao lâu tuỳ ý không.

Anh biết sử sách xưa có nhiều chuyện về các vị hoàng đế sống tới nghìn tuổi, lại có một nàng công chúa xứ Ya-ma-tô, nghe nói sống tới năm trăm tuổi. Đó là chuyện sống lâu gần đây nhất người ta còn nhắc.

Xen-ta-rô vẫn thường nghe kể chuyện ông vua Trung Hoa tên là Tần Thuỷ Hoàng. Đó là một trong những bậc quân vương tài giỏi và quyền thế nhất trong sử Trung Hoa. Ông xây những cung điện nguy nga, xây cả Vạn Lý Trường Thành lừng danh. Trên đời có gì ông muốn, ông đều có cả. Thế nhưng, mặc cho bao hạnh phúc, bao xa hoa lộng lẫy nơi cung đình, mặc cho các quan khôn ngoan, triều đại vẻ vang, ông vẫn khổ sở, vì biết rằng một ngày kia ông phải chết, phải bỏ lại tất cả.

Tối đi ngủ, sáng thức dậy, suốt cả ngày, ý nghĩ về cái chết cứ đeo đẳng ông. Ông không sao thoát ra được. Chao ôi, giá mà tìm được Thuốc Trường Sinh, ông sẽ được hạnh phúc.

Sau cùng, hoàng đế triệu tập triều thần, hỏi có ai tìm được cho ông thứ Thuốc Trường Sinh mà ông vẫn thường đọc thấy, nghe nói tới không.

Một vị quan già tên là Từ Phúc tâu rằng ở xa tít bên kia biển có một xứ gọi là núi Bồng Lai. Ở đó có mấy vị tiên ẩn nắm giữ bí quyết của Thuốc Trường Sinh. Ai uống được thứ nước thần ấy thì sống mãi không chết.

Hoàng đế truyền Từ Phúc lên đường tới Bồng Lai, tìm các vị tiên ẩn, mang về cho ông một bình thuốc thần. Ông ban cho Từ Phúc một trong những chiếc thuyền buồm tốt nhất, sắm sửa đầy đủ, chất lên đó vô số của báu ngọc ngà để Từ Phúc mang làm quà biếu các vị tiên.

Từ Phúc giương buồm đi Bồng Lai, nhưng không bao giờ trở về với vị hoàng đế đang ngóng đợi. Từ đó tới nay, người ta vẫn bảo núi Phú Sĩ chính là Bồng Lai trong truyền thuyết, là nơi ở của các vị tiên nắm bí quyết thuốc trường sinh, và Từ Phúc được thờ làm vị thần bảo hộ của các vị tiên ẩn.

Xen-ta-rô quyết lên đường tìm các vị tiên ẩn, và nếu được thì chính mình cũng thành tiên, để có được thứ nước sống mãi không chết. Anh nhớ hồi bé từng nghe kể các vị tiên ấy chẳng những ở núi Phú Sĩ mà còn ở trên mọi đỉnh núi thật cao.

Thế là anh gửi ngôi nhà cũ cho họ hàng trông nom rồi lên đường đi tìm. Anh đi khắp các vùng núi non trong nước, leo lên tận đỉnh những ngọn núi cao nhất, nhưng chẳng gặp một vị tiên nào.

Sau cùng, lang thang nhiều ngày ở một vùng lạ, anh gặp một người thợ săn.

Xen-ta-rô hỏi:

— Bác có biết các vị tiên giữ Thuốc Trường Sinh ở đâu không?

Người thợ săn đáp:

— Không. Tiên ở đâu thì tôi chẳng biết, nhưng ở vùng này có một tên cướp khét tiếng. Nghe đâu hắn cầm đầu một bọn hai trăm đứa.

Câu trả lời trớ trêu ấy làm Xen-ta-rô bực mình lắm. Anh nghĩ cứ phí thời gian đi tìm tiên kiểu này thật dại dột, bèn quyết đi thẳng tới đền thờ Từ Phúc, vị thần bảo hộ các tiên ẩn, ở miền nam nước Nhật.

Tới đền, Xen-ta-rô cầu khấn suốt bảy ngày, van xin Từ Phúc chỉ đường cho anh tới gặp một vị tiên có thể ban cho anh điều anh hằng khao khát.

Nửa đêm ngày thứ bảy, lúc Xen-ta-rô đang quỳ trong đền, cánh cửa điện thờ bên trong bỗng bật mở, Từ Phúc hiện ra giữa một đám mây sáng rực. Ngài gọi Xen-ta-rô lại gần rồi phán:

— Mong ước của ngươi ích kỷ lắm, chẳng dễ gì mà ban cho. Ngươi tưởng mình muốn thành tiên để tìm Thuốc Trường Sinh. Ngươi có biết đời tiên ẩn khắc khổ thế nào không? Tiên chỉ được ăn hoa quả rừng và vỏ thông. Tiên phải lìa bỏ trần thế để lòng trong như vàng ròng, sạch hết mọi ham muốn trần tục. Giữ những phép tắc nghiêm ngặt ấy lâu dần, người tu tiên không còn biết đói, biết rét hay biết nóng, thân thể nhẹ tới nỗi có thể cưỡi hạc, cưỡi cá chép, đi trên mặt nước mà chân không ướt.

Ngài nói tiếp:

— Còn ngươi, Xen-ta-rô, ngươi ham ăn ngon mặc đẹp, ham mọi thứ tiện nghi. Ngươi còn chẳng bằng người thường, vì ngươi lười hơn hẳn thiên hạ, lại sợ nóng sợ rét hơn phần đông mọi người. Ngươi chẳng bao giờ đi chân đất nổi, chẳng bao giờ mặc nổi một manh áo mỏng giữa mùa đông! Ngươi nghĩ mình có đủ kiên nhẫn, đủ sức chịu đựng mà sống đời tiên ẩn được sao?

— Tuy vậy, đáp lời cầu khấn của ngươi, ta sẽ giúp ngươi theo một cách khác. Ta sẽ đưa ngươi tới xứ Sống Mãi, nơi cái chết không bao giờ tới, nơi người ta sống đời đời!

Nói rồi Từ Phúc đặt vào tay Xen-ta-rô một con hạc nhỏ gấp bằng giấy, bảo anh ngồi lên lưng nó, nó sẽ chở anh tới đó.

Xen-ta-rô ngỡ ngàng làm theo. Con hạc lớn dần lên, đủ cho anh cưỡi thoải mái. Rồi nó dang cánh, bay vút lên cao, vượt qua núi non, bay thẳng ra biển.

Lúc đầu Xen-ta-rô sợ lắm, nhưng dần dần anh quen với những chuyến bay vun vút giữa không trung. Cứ thế, người và chim bay mãi, bay mãi hàng nghìn dặm. Con chim không hề dừng lại nghỉ hay ăn uống. Nó là chim giấy nên hẳn chẳng cần ăn, nhưng lạ thay, Xen-ta-rô cũng không thấy cần.

Mấy ngày sau, họ tới một hòn đảo. Con hạc bay sâu vào trong đảo một quãng rồi đáp xuống.

Xen-ta-rô vừa bước xuống khỏi lưng chim, con hạc đã tự gấp mình lại, bay tọt vào túi áo anh.

Xen-ta-rô bắt đầu ngỡ ngàng nhìn quanh, tò mò muốn biết xứ Sống Mãi ra sao. Anh dạo một vòng quanh vùng quê, rồi đi vào thành phố. Mọi thứ đương nhiên đều rất lạ, khác hẳn quê nhà. Nhưng cả đất đai lẫn con người trông đều sung túc, nên anh quyết ở lại, thuê trọ ở một quán.

Ông chủ quán là người tốt bụng. Nghe Xen-ta-rô kể mình là khách lạ tới đây sinh sống, ông hứa sẽ lo liệu mọi thủ tục cần thiết với quan trấn thủ thành để anh được ở lại. Ông còn tìm cho khách một ngôi nhà. Thế là Xen-ta-rô đạt được ước nguyện lớn, thành cư dân của xứ Sống Mãi.

Trong trí nhớ của mọi người dân trên đảo, chưa từng có ai chết ở đây, còn bệnh tật là thứ chẳng ai biết tới. Đã có những nhà sư từ Ấn Độ, từ Trung Hoa sang, kể cho họ nghe về một xứ sở tuyệt đẹp gọi là Cõi Cực Lạc, nơi lòng người tràn ngập hạnh phúc, an vui, mãn nguyện, nhưng chỉ có chết đi mới tới được cổng xứ ấy. Lời ấy được truyền từ đời này sang đời khác qua bao thời đại, nhưng chẳng ai biết rõ chết là gì, chỉ biết rằng nó dẫn tới Cõi Cực Lạc.

Khác hẳn Xen-ta-rô và những người thường khác, dân ở đây chẳng những không sợ chết mà ai ai, giàu cũng như nghèo, đều mong được chết như mong một điều tốt đẹp, đáng ao ước. Họ đã chán ngán cuộc sống dài dằng dặc của mình, khao khát được tới miền an vui gọi là Cõi Cực Lạc mà các nhà sư đã kể từ nhiều thế kỷ trước.

Trò chuyện với dân đảo, chẳng mấy chốc Xen-ta-rô biết hết những điều ấy. Theo cách nghĩ của anh, anh đã lạc vào một xứ sở lộn ngược. Mọi thứ đều đảo lộn. Anh muốn trốn cái chết. Anh tới xứ Sống Mãi lòng nhẹ nhõm, vui mừng, để rồi thấy chính dân ở đây, những người phải chịu số phận không bao giờ chết, lại coi được chết là hạnh phúc.

Những thứ trước nay anh coi là thuốc độc thì dân ở đây ăn như món ngon, còn những món anh quen ăn thì họ lại chê. Hễ có thương nhân nước ngoài tới, nhà giàu lại xô tới, tranh nhau mua thuốc độc. Họ háo hức nuốt lấy, mong cái chết tới để được lên Cõi Cực Lạc.

Nhưng những thứ thuốc độc chết người ở xứ khác lại chẳng ăn thua gì ở cái xứ lạ lùng này. Ai nuốt vào mong được chết, ít lâu sau chỉ thấy người khoẻ hơn chứ chẳng yếu đi.

Họ cố hình dung cái chết ra sao mà không được. Nhà giàu sẵn lòng đem hết tiền bạc của cải đổi lấy việc rút ngắn đời mình, dù chỉ xuống còn hai ba trăm năm. Cứ sống mãi chẳng đổi thay gì, dân xứ này thấy thật buồn chán và ảm đạm.

Ở các hiệu thuốc có một thứ thuốc lúc nào cũng đắt hàng, vì người ta tin rằng dùng nó trăm năm thì tóc sẽ hơi ngả bạc và bụng dạ sinh rối loạn.

Xen-ta-rô sửng sốt thấy cá nóc độc được dọn ra ở quán ăn như một món ngon tuyệt, còn ngoài phố thì người bán rong đi rao bán nước chấm làm bằng bọ ban miêu. Anh chưa thấy ai ốm sau khi ăn những thứ ghê rợn ấy, thậm chí cũng chẳng thấy ai sổ mũi bao giờ.

Xen-ta-rô thích lắm. Anh tự nhủ mình sẽ chẳng bao giờ chán sống, và cho rằng mong chết là phạm thượng. Anh là người duy nhất trên đảo thấy hạnh phúc. Riêng anh, anh muốn sống hàng nghìn năm để hưởng đời. Anh mở một cửa hàng buôn bán, và lúc ấy chẳng hề mơ tới chuyện trở về quê cũ.

Nhưng năm tháng trôi qua, mọi việc không còn suôn sẻ như lúc đầu. Anh làm ăn thua lỗ nặng, mấy lần lại có chuyện xích mích với hàng xóm. Những chuyện ấy làm anh bực bội vô cùng.

Thời gian với anh trôi nhanh như tên bay, vì anh bận rộn từ sáng tới tối. Ba trăm năm trôi qua đều đều như thế, và cuối cùng anh bắt đầu chán sống ở xứ này. Anh nhớ quê, nhớ ngôi nhà cũ. Sống ở đây bao lâu thì đời cũng mãi như thế, ở mãi đây chẳng phải là ngu ngốc và chán ngắt sao?

Muốn thoát khỏi xứ Sống Mãi, Xen-ta-rô nhớ tới Từ Phúc, người đã giúp anh trước kia khi anh muốn trốn cái chết, và anh cầu xin vị thần đưa anh trở về quê.

Anh vừa khấn xong, con hạc giấy đã nhảy ra khỏi túi áo. Xen-ta-rô kinh ngạc thấy sau ngần ấy năm, nó vẫn còn nguyên vẹn. Một lần nữa, con chim lớn dần, lớn dần, đủ cho anh cưỡi lên. Anh vừa ngồi lên, chim đã dang cánh, bay vút ra biển, nhắm hướng nước Nhật.

Lòng người ương bướng thật: anh lại ngoái nhìn, tiếc rẻ tất cả những gì mình bỏ lại sau lưng. Anh cố bắt chim dừng lại, nhưng vô ích. Con hạc cứ bay thẳng hàng nghìn dặm qua đại dương.

Rồi một cơn bão ập tới. Con hạc giấy kỳ diệu bị ướt, nhàu nát, rơi xuống biển. Xen-ta-rô rơi theo. Sợ chết đuối quá, anh gào to gọi Từ Phúc cứu mình. Anh nhìn quanh, chẳng thấy một con thuyền nào. Anh uống phải bao nhiêu nước biển, càng thêm khốn đốn. Đang vùng vẫy cố nổi lên thì anh thấy một con cá mập khổng lồ bơi về phía mình. Tới gần, nó há cái miệng to tướng, sắp nuốt chửng anh. Thấy cái chết đã kề bên, Xen-ta-rô sợ cứng cả người, gào lên hết sức gọi Từ Phúc tới cứu.

Và kìa, Xen-ta-rô bị chính tiếng thét của mình đánh thức. Thì ra trong lúc cầu khấn lâu, anh đã ngủ thiếp đi trước điện thờ, và mọi cuộc phiêu lưu kỳ lạ, khủng khiếp kia chỉ là một giấc mơ hoang đường. Anh toát mồ hôi lạnh vì sợ, ngơ ngác chẳng biết đâu mà lần.

Bỗng một luồng sáng rực rỡ tiến về phía anh. Giữa luồng sáng có một vị sứ giả đứng đó, tay cầm một cuốn sách. Vị ấy nói với Xen-ta-rô:

— Ta được Từ Phúc sai tới đây. Đáp lời cầu khấn của ngươi, ngài đã cho ngươi được thấy xứ Sống Mãi trong giấc mơ. Nhưng ngươi đã chán sống ở đó, xin được trở về quê để được chết. Để thử lòng ngươi, Từ Phúc đã cho ngươi rơi xuống biển, rồi sai cá mập tới nuốt ngươi. Lòng muốn chết của ngươi đâu có thật, vì ngay lúc ấy ngươi đã gào lên kêu cứu.

— Ngươi mong thành tiên, mong tìm Thuốc Trường Sinh cũng là hão huyền. Những thứ ấy không dành cho người như ngươi, đời ngươi không đủ khắc khổ. Tốt nhất ngươi hãy về nhà cha ông, sống một đời lương thiện, chăm chỉ. Đừng bao giờ quên giỗ tổ tiên, và hãy coi việc lo tương lai cho con cái là bổn phận của mình. Có thế, ngươi sẽ sống thọ và hạnh phúc. Nhưng hãy bỏ cái ước muốn hão huyền trốn tránh cái chết, vì chẳng ai làm được điều ấy, và tới giờ hẳn ngươi đã hiểu rằng ngay cả khi những ham muốn ích kỷ được thoả mãn, chúng cũng chẳng đem lại hạnh phúc.

— Trong cuốn sách ta trao cho ngươi đây có nhiều lời dạy tốt ngươi nên biết. Nếu ngươi chịu học, chúng sẽ dẫn ngươi đi đúng con đường ta vừa chỉ.

Nói xong, vị sứ giả nhà trời biến mất. Xen-ta-rô khắc ghi bài học vào lòng. Cầm cuốn sách trong tay, anh trở về ngôi nhà cũ, từ bỏ mọi ước muốn hão huyền ngày trước, cố sống một đời lương thiện, có ích, làm theo những lời dạy trong sách. Và từ đó về sau, anh cùng cả nhà làm ăn thịnh vượng.

— Hết —