Người thợ săn

Một buổi trưa nóng bức, ngột ngạt. Trên trời không một gợn mây… Cỏ cháy khô dưới nắng trông buồn rầu, tuyệt vọng: dù có mưa thì nó cũng chẳng xanh lại được nữa… Rừng đứng im lặng, bất động, như đang dùng những ngọn cây nhìn về một nơi nào đó, hay đang chờ đợi một điều gì.

Dọc theo bìa khoảng rừng mới đốn, một người đàn ông chừng bốn mươi tuổi, cao, vai hẹp, mặc áo sơ mi đỏ, quần của nhà quyền quý thải ra đã vá víu, đi đôi ủng to, đang uể oải bước đi lắc lư. Anh lững thững đi trên con đường. Bên phải là khoảng rừng đốn xanh mướt, bên trái là cả một biển lúa mạch đen chín vàng óng, trải dài tận chân trời… Mặt anh đỏ gay, đẫm mồ hôi. Trên mái tóc vàng hoe đẹp đẽ, anh đội lệch một cách ngang tàng chiếc mũ lưỡi trai nhỏ màu trắng, lưỡi trai thẳng như mũ của người cưỡi ngựa đua, hẳn là quà của một cậu ấm nhà giàu nào đó lúc cao hứng. Qua vai anh vắt một cái túi săn, trong túi là một con gà gô trống bị vò nhàu. Anh cầm khẩu súng hai nòng đã lên cò, nheo mắt nhìn con chó già gầy gò của mình chạy phía trước, hít hít các bụi cây. Xung quanh im ắng, không một tiếng động… Mọi sinh vật đều đã trốn biệt khỏi cái nóng.

— Anh I-ê-go Vla-xư-ích! người thợ săn bỗng nghe một giọng khe khẽ.

Anh giật mình, nhìn quanh, rồi cau mày. Bên cạnh anh, như từ dưới đất mọc lên, là một người đàn bà chừng ba mươi tuổi, mặt xanh xao, tay cầm cái liềm. Chị cố nhìn vào mặt anh, và mỉm cười bẽn lẽn.

— A, cô đấy à, Pê-la-ghê-a! người thợ săn nói, dừng lại, chậm rãi hạ cò súng xuống. Hừm!.. Sao cô lại đến tận đây?

— Mấy chị em làng tôi làm thuê ở đây, nên tôi cũng đi với họ… Đi làm thuê, anh I-ê-go Vla-xư-ích ạ.

— Thế à… I-ê-go Vla-xư-ích ậm ừ, rồi chậm rãi đi tiếp.

Pê-la-ghê-a đi theo anh. Họ lặng lẽ đi được chừng hai mươi bước.

— Lâu lắm rồi tôi không được gặp anh, anh I-ê-go Vla-xư-ích ạ… Pê-la-ghê-a nói, âu yếm nhìn đôi vai và hai bả vai của người thợ săn đang chuyển động. Từ bận lễ Phục Sinh anh ghé vào nhà mình xin cốc nước uống, từ bấy đến giờ tôi không được thấy anh nữa… Lễ Phục Sinh anh ghé vào có một lát, mà lại chẳng ra làm sao… trong lúc say rượu… Anh chửi mắng, đánh đập, rồi đi mất… Tôi chờ mãi, chờ mãi… mỏi cả mắt mà trông anh… Ôi, anh I-ê-go Vla-xư-ích, anh I-ê-go Vla-xư-ích ơi! Giá anh về được lấy một lần!

— Thế tôi về nhà cô làm gì?

— Thì đã đành là chẳng có việc gì, nhưng mà… dù sao cũng là nhà cửa… Về xem cái gì ra sao… Anh là chủ nhà mà… Kìa, anh bắn được con gà gô rồi đấy. Anh I-ê-go Vla-xư-ích! Hay anh ngồi xuống, nghỉ một lát…

Vừa nói những điều ấy, Pê-la-ghê-a vừa cười như một con ngốc, ngước nhìn lên mặt I-ê-go… Gương mặt chị cứ rạng ngời lên hạnh phúc…

— Ngồi à? Cũng được… I-ê-go nói bằng giọng dửng dưng, rồi chọn một chỗ giữa hai cây thông con mọc sát nhau. Cô đứng đấy làm gì? Cô cũng ngồi đi!

Pê-la-ghê-a ngồi xuống cách xa một chút, chỗ có nắng, và xấu hổ vì niềm vui của mình, chị đưa tay che cái miệng đang cười. Hai phút trôi qua trong im lặng.

— Giá anh về được lấy một lần, Pê-la-ghê-a khẽ nói.

— Để làm gì? I-ê-go thở dài, cất chiếc mũ lưỡi trai, lấy tay áo lau cái trán đỏ gay. Chẳng có việc gì cần cả. Về một hai tiếng thì chỉ thêm rắc rối, chỉ làm cô xao xuyến thêm, còn sống hẳn ở làng thì tâm hồn tôi không chịu nổi… Cô cũng biết đấy, tôi là người được nuông chiều quen rồi… Tôi cần phải có giường nằm, có trà ngon, có chuyện trò tế nhị… phải có đủ mọi thứ đâu ra đấy, còn ở chỗ cô, ở làng, toàn nghèo đói, khói bồ hóng… Tôi không sống nổi một ngày. Giả sử mà có lệnh trên bắt tôi nhất định phải sống với cô, thì hoặc là tôi đốt nhà, hoặc là tôi tự tử. Từ thuở bé tôi đã có cái tật được nuông chiều ấy rồi, chẳng làm sao được.

— Bây giờ anh ở đâu?

— Ở chỗ ông chủ Đmi-tơ-ri I-va-nư-ích, làm thợ săn. Tôi săn thú rừng cho bàn ăn của ông ấy, chứ thật ra thì… ông ấy giữ tôi lại cho vui thôi.

— Việc của anh chẳng đứng đắn gì cả, anh I-ê-go Vla-xư-ích ạ… Với người ta thì đấy là trò chơi, mà với anh lại thành như một cái nghề… một việc làm thật sự…

— Cô ngốc lắm, cô chẳng hiểu gì đâu, I-ê-go nói, mơ màng nhìn lên trời. Từ thuở cha sinh mẹ đẻ cô đã chẳng hiểu, mà cả đời cô cũng chẳng hiểu được tôi là người thế nào… Theo cô thì tôi là thằng điên, thằng lạc lối, còn với người biết điều, thì tôi là tay bắn giỏi nhất cả huyện. Các ông lớn đều cảm thấy thế, người ta còn in bài về tôi trên tạp chí. Không một ai sánh được với tôi về chuyện săn bắn… Còn chuyện tôi chán ghét công việc nhà quê của các người, thì không phải vì tôi được nuông chiều, cũng chẳng phải vì kiêu ngạo đâu. Cô biết không, từ hồi còn bé tí, ngoài khẩu súng và lũ chó, tôi chẳng biết làm việc gì khác. Người ta lấy mất khẩu súng, là tôi cầm cần câu, lấy mất cần câu, là tôi kiếm sống bằng hai bàn tay. Rồi tôi còn buôn ngựa, lùng sục khắp các hội chợ, những khi có tiền. Mà cô cũng biết đấy, người nông dân nào đã vào nghề săn hay nghề buôn ngựa, thì vĩnh biệt cái cày. Một khi cái chất tự do đã ngấm vào người, thì chẳng có gì moi nó ra được nữa. Cũng như ông quý tộc nào đã đi làm diễn viên, hay theo một nghề nghệ thuật nào khác, thì đừng hòng làm quan hay làm địa chủ được nữa. Cô là đàn bà, cô không hiểu, nhưng cái đó thì phải hiểu.

— Tôi hiểu mà, anh I-ê-go Vla-xư-ích.

— Thế là cô không hiểu, vì cô đang sắp khóc kia kìa…

— Tôi… tôi có khóc đâu… Pê-la-ghê-a nói, quay mặt đi. Anh làm thế là có tội đấy, anh I-ê-go Vla-xư-ích! Giá anh sống với con khổ này lấy một ngày thôi cũng được. Tôi lấy anh đã mười hai năm rồi, mà… mà giữa hai ta chưa một lần có tình yêu!.. Tôi… tôi có khóc đâu…

— Tình yêu… I-ê-go lẩm bẩm, gãi gãi tay. Chẳng có tình yêu nào được đâu. Chỉ được cái danh là vợ chồng, chứ có thật thế đâu? Với cô, tôi là một con người hoang dã, với tôi, cô là một người đàn bà quê mùa, chẳng hiểu biết gì. Chúng mình có xứng đôi không? Tôi thì tự do, được nuông chiều, lêu lổng, còn cô thì làm thuê, đi giày vỏ cây, sống trong bùn đất, quanh năm không đứng thẳng lưng lên được. Tôi hiểu về mình thế này, tôi là người số một về nghề săn, còn cô thì nhìn tôi bằng con mắt thương hại… Thế thì xứng đôi ở chỗ nào?

— Nhưng mà chúng mình đã làm lễ cưới ở nhà thờ rồi, anh I-ê-go Vla-xư-ích! Pê-la-ghê-a nức nở.

— Có phải tự nguyện mà cưới đâu… Cô quên rồi à? Cô cảm ơn ông bá tước Xéc-gây Páp-lư-ích ấy… mà cảm ơn cả cô nữa. Ông bá tước ghen vì tôi bắn giỏi hơn ông ta, nên chuốc rượu cho tôi suốt một tháng trời, mà người đã say thì chẳng những cưới cho được, mà bắt bỏ đạo theo đạo khác cũng xong. Thế là để trả thù, ông ta cưới cô cho tôi lúc tôi đang say… Thợ săn mà lấy cô chăn bò! Cô thấy tôi say rồi, sao cô còn lấy? Cô đâu phải là nông nô, cô có thể cưỡng lại được cơ mà! Đành rằng cô chăn bò lấy được thợ săn là phúc, nhưng cũng phải biết suy nghĩ chứ. Thế đấy, giờ thì cô cứ việc mà khổ, mà khóc. Ông bá tước thì được trò cười, còn cô thì khóc… đập đầu vào tường…

Im lặng bao trùm. Ba con vịt trời bay qua khoảng rừng đốn. I-ê-go nhìn chúng, đưa mắt dõi theo cho đến khi chúng chỉ còn là ba chấm nhỏ mờ mờ, rồi đáp xuống xa xa sau cánh rừng.

— Cô sống bằng gì? anh hỏi, chuyển mắt từ lũ vịt sang Pê-la-ghê-a.

— Bây giờ thì tôi đi làm thuê, còn mùa đông thì tôi nhận một đứa bé ở trại trẻ bỏ rơi về nuôi bằng bình sữa. Người ta trả mỗi tháng một rúp rưỡi.

— Thế à…

Lại im lặng. Từ thửa ruộng đã gặt vẳng lại một tiếng hát khe khẽ, vừa cất lên đã tắt. Nóng quá, chẳng hát nổi…

— Nghe người ta nói anh vừa dựng cho chị A-cu-li-na một cái nhà mới, Pê-la-ghê-a nói.

I-ê-go im lặng.

— Thế là anh ưng chị ấy…

— Số cô nó thế, phận cô nó thế! người thợ săn nói, vươn vai. Cố mà chịu đựng, cô gái côi cút ạ. Thôi, chào nhé, tôi tán gẫu lâu quá rồi… Trước tối tôi còn phải đến kịp Bôn-tô-vô…

I-ê-go đứng dậy, vươn vai, vắt súng lên vai. Pê-la-ghê-a cũng đứng lên.

— Thế bao giờ anh về làng? chị khẽ hỏi.

— Về làm gì. Lúc tỉnh thì tôi chẳng bao giờ về, còn lúc say thì cô cũng chẳng được lợi lộc gì. Say vào là tôi cáu bẳn lắm… Chào nhé!

— Anh đi nhé, anh I-ê-go Vla-xư-ích…

I-ê-go đội mũ lưỡi trai lệch ra sau gáy, chặc lưỡi gọi con chó, rồi đi tiếp. Pê-la-ghê-a đứng yên tại chỗ, nhìn theo anh… Chị nhìn thấy đôi bả vai anh chuyển động, cái gáy ngang tàng, dáng đi uể oải, lơ đễnh, và đôi mắt chị đong đầy nỗi buồn và niềm âu yếm dịu dàng… Ánh mắt chị lướt trên cái dáng cao gầy của chồng, mơn trớn, nâng niu anh… Anh như cảm thấy ánh mắt ấy, dừng lại, ngoái nhìn… Anh im lặng, nhưng nhìn nét mặt anh, nhìn đôi vai nhô lên của anh, Pê-la-ghê-a thấy anh muốn nói với chị một điều gì. Chị rụt rè đến bên anh, nhìn anh bằng đôi mắt van nài.

— Cầm lấy! anh nói, quay mặt đi.

Anh đưa cho chị một tờ một rúp nhàu nát, rồi bước nhanh đi.

— Anh đi nhé, anh I-ê-go Vla-xư-ích! chị nói, đón lấy tờ một rúp như cái máy.

Anh đi trên con đường dài, thẳng như một sợi dây da căng ra… Còn chị, xanh xao, bất động như một pho tượng, đứng đó mà đuổi theo từng bước chân anh bằng ánh mắt. Rồi màu đỏ của chiếc áo sơ mi hoà vào màu sẫm của chiếc quần, không còn thấy bước chân nữa, không còn phân biệt được con chó với đôi ủng. Chỉ còn thấy chiếc mũ lưỡi trai nhỏ, nhưng rồi… I-ê-go bỗng rẽ ngoặt sang phải, vào khoảng rừng đốn, và chiếc mũ lưỡi trai biến mất trong màu xanh cây lá.

— Anh đi nhé, anh I-ê-go Vla-xư-ích! Pê-la-ghê-a thì thầm, rồi kiễng chân lên, để được nhìn thấy chiếc mũ lưỡi trai trắng thêm một lần nữa.

— Hết —