Phiên tòa của quan Se-mi-a-ca

Ở một xứ nọ có hai anh em. Người anh giàu, người em nghèo.

Một hôm người em nghèo đến nhà người anh giàu, mượn con ngựa để vào rừng kéo củi. Người anh giàu cho mượn ngựa. Người em nghèo lại xin mượn thêm cái vòng cổ để buộc xe. Người anh giàu bực mình, không cho mượn vòng cổ.

Người em nghèo đành nghĩ ra cách buộc chiếc xe trượt vào đuôi ngựa. Anh vào rừng, chặt được một xe củi to, to đến mức con ngựa kéo hết sức mới nổi. Về đến nhà, anh mở cổng, nhưng quên tháo tấm ván chắn dưới chân cổng. Con ngựa lao qua tấm ván chắn, chiếc xe vướng lại, thế là đuôi ngựa đứt phăng.

Người em nghèo dắt con ngựa cụt đuôi đến trả người anh giàu. Người anh giàu thấy con ngựa mất đuôi, không chịu nhận, mà đi thẳng lên tỉnh kiện em với quan tòa Se-mi-a-ca.

Người em nghèo biết tai họa đã đến. Thế nào người ta cũng sai người đến bắt, mà kẻ trắng tay như anh thì xưa nay đã rõ, chẳng có gì mà đút lót cho người đi bắt. Vì thế anh tự đi theo sau người anh.

Hai anh em đến xin ngủ nhờ nhà một bác nông dân giàu có. Bác chủ nhà cùng người anh giàu ăn uống, vui vẻ với nhau, còn người em nghèo thì chẳng ai buồn mời. Người em leo lên nằm trên sạp gỗ sát trần nhà, ngó xuống nhìn họ ăn uống. Bỗng anh trượt chân, rơi từ trên sạp xuống, đè trúng chiếc nôi, làm đứa bé trong nôi chết ngạt. Bác chủ nhà cũng lên tỉnh kiện người em nghèo với quan tòa Se-mi-a-ca.

Thế là cả bọn cùng lên tỉnh. Người anh giàu và bác chủ nhà đi trước, người em nghèo lẽo đẽo theo sau. Dọc đường họ phải đi qua một cây cầu cao. Người em nghèo nghĩ bụng, với quan tòa Se-mi-a-ca thì thế nào mình cũng không sống nổi, bèn nhảy từ trên cầu xuống, định tự tử cho xong. Đúng lúc ấy, dưới gầm cầu có một người con trai đang kéo xe trượt chở người cha ốm đi nhà tắm hơi. Người em nghèo rơi trúng vào xe trượt, đè chết ông cụ. Người con trai cũng lên tỉnh kiện người em nghèo với quan tòa Se-mi-a-ca, vì tội giết cha mình.

Người anh giàu đến trước mặt quan tòa Se-mi-a-ca, kể lể chuyện người em giật đứt đuôi ngựa của mình. Người em nghèo nhặt một hòn đá, gói vào khăn, đứng sau lưng người anh mà giơ lên cho quan tòa thấy. Trong bụng anh nghĩ: "Nếu quan xử không có lợi cho mình, mình sẽ ném chết quan."

Quan tòa thấy cái gói, tưởng rằng anh hứa đút lót một trăm rúp cho vụ này. Thế là quan phán: người anh giàu phải giao con ngựa cho người em nghèo, đến khi nào con ngựa mọc lại đuôi thì mới được lấy về.

Tiếp đến bác nông dân giàu có dâng đơn kiện tội giết đứa trẻ, rồi bắt đầu kể lể. Người em nghèo lại rút hòn đá gói trong khăn ra, giơ lên cho quan tòa thấy sau lưng bác nông dân. Quan tòa tưởng anh hứa đút lót thêm một trăm rúp nữa cho vụ thứ hai. Thế là quan phán: bác nông dân phải giao vợ mình cho người em nghèo, đến khi nào chị ấy sinh được một đứa con khác thì bác mới được nhận lại vợ cùng đứa con.

Rồi đến lượt người con trai kiện chuyện người em nghèo đè chết cha mình. Người em nghèo lại rút hòn đá ấy ra, giơ lên cho quan tòa thấy. Quan tòa tưởng anh hứa đút lót thêm một trăm rúp cho vụ này nữa. Thế là quan phán: người con trai hãy đứng lên cầu, còn người em nghèo đứng dưới gầm cầu. "Rồi anh, người con trai kia, cũng nhảy từ trên cầu xuống người em nghèo, đè cho hắn chết đi."

Xử xong, quan tòa Se-mi-a-ca sai một người hầu đến chỗ người em nghèo, đòi ba trăm rúp. Người em nghèo giơ hòn đá ra cho người hầu xem, rồi nói:

"Nếu quan tòa mà xử không có lợi cho tôi, thì tôi đã lấy hòn đá này ném chết quan rồi."

Người hầu quay về, kể lại với quan tòa:

"Bẩm quan, nếu quan mà xử không có lợi cho hắn, thì hắn đã định lấy hòn đá ấy ném chết quan rồi đấy ạ."

Quan tòa vội vàng làm dấu thánh:

"Tạ ơn Chúa, may mà ta đã xử có lợi cho hắn!"

Theo lệnh quan tòa, người em nghèo đến nhà người anh giàu đòi con ngựa cụt đuôi, để giữ cho đến khi nó mọc lại đuôi. Người anh giàu không muốn đưa ngựa, đành đưa em năm rúp, ba đấu lúa mì và một con dê sữa, rồi làm lành với em, hứa từ nay không bao giờ kiện tụng nữa.

Người em nghèo lại đến nhà bác nông dân, theo lệnh quan tòa mà đòi dẫn vợ bác về cho đến khi chị sinh được đứa con. Bác nông dân vội vàng xin làm lành, đưa cho anh năm mươi rúp, một con bò cái với một con bê, một con ngựa cái với một con ngựa con, lại thêm bốn đấu lúa mì, và hứa từ nay không bao giờ kiện tụng nữa.

Người em nghèo lại tìm đến người con trai đã mất cha, bảo:

"Theo lệnh quan tòa, anh phải đứng trên cầu, còn tôi đứng dưới gầm cầu. Rồi anh nhảy xuống người tôi mà đè cho tôi chết."

Người con trai nghĩ bụng: "Mình mà nhảy từ trên cầu xuống, chưa chắc đã đè chết được hắn, có khi chính mình lại gãy cổ mà chết!" Thế là anh ta cũng xin làm lành, đưa cho người em nghèo hai trăm rúp, một con ngựa và năm đấu lúa mì, hứa từ nay không bao giờ kiện tụng nữa.

— Hết —