Gửi anh, người chưa từng biết em

Chương 1: Gửi anh, người chưa từng biết em

Sáng sớm hôm ấy, nhà văn nổi tiếng R. trở về Viên sau ba ngày nghỉ ngơi thoải mái trên núi. Ở nhà ga, ông mua một tờ báo, và vừa liếc qua ngày tháng, ông chợt nhớ ra hôm nay là sinh nhật mình. Sinh nhật thứ bốn mươi mốt, ông nhanh chóng nhẩm lại, và điều ấy chẳng làm ông vui mà cũng chẳng làm ông buồn. Ông lật vội những trang báo sột soạt rồi đi xe thuê về nhà. Người hầu báo cho ông biết trong thời gian ông vắng nhà có hai người đến thăm và vài cuộc gọi điện thoại, rồi bưng đến một cái khay đựng thư từ dồn lại. Ông hờ hững nhìn đống thư, xé mấy cái phong bì có người gửi làm ông chú ý. Một lá thư mang nét chữ lạ và có vẻ quá dày, ông tạm gạt sang một bên. Trong lúc ấy trà đã được dọn ra. Ông thoải mái ngả người vào ghế bành, lật lại tờ báo và mấy tập ấn phẩm, rồi châm một điếu xì gà và cầm lấy lá thư để riêng ban nãy.

Đó là chừng hai chục trang giấy viết vội vã bằng một nét chữ đàn bà xa lạ, run rẩy, giống một bản thảo hơn là một lá thư. Bất giác ông sờ lại cái phong bì xem có sót một mảnh thư kèm nào không. Nhưng phong bì trống rỗng, và cũng như chính những trang thư, không có địa chỉ người gửi, không có chữ ký. Lạ thật, ông nghĩ, và lại cầm lá thư lên. Trên đầu thư, như một lời gọi, như một nhan đề, có dòng chữ: “Gửi anh, người chưa từng biết em.” Ông ngạc nhiên dừng lại. Lời ấy gửi cho ông, hay gửi cho một con người tưởng tượng nào đó? Trí tò mò của ông bỗng thức dậy. Và ông bắt đầu đọc.

Con em chết hôm qua. Ba ngày ba đêm em đã giành giật với thần chết cái mạng sống bé nhỏ, mong manh này. Bốn mươi giờ liền em ngồi bên giường con, trong khi cơn cúm làm thân thể nóng hổi tội nghiệp của nó run lên trong cơn sốt. Em đắp khăn mát lên vầng trán nóng bỏng của con, em nắm lấy đôi bàn tay bé nhỏ bồn chồn của nó suốt ngày đêm. Đến tối thứ ba thì em gục xuống. Mắt em không chịu nổi nữa, chúng nhắm lại lúc nào em không biết. Em ngủ thiếp đi ba bốn tiếng trên chiếc ghế cứng, và trong lúc ấy thần chết đã mang con đi. Giờ đây nó nằm đó, đứa con trai ngọt ngào tội nghiệp của em, trong chiếc giường trẻ con hẹp của nó, y nguyên như lúc nó chết. Người ta chỉ khép mắt cho nó, đôi mắt đen thông minh của nó, người ta chắp hai tay nó lại trên chiếc áo trắng, và bốn ngọn nến cháy cao ở bốn góc giường. Em không dám nhìn, em không dám cựa quậy, vì khi những ngọn nến chập chờn, những cái bóng lướt qua mặt con và cái miệng khép chặt của nó, và lúc ấy tưởng như nét mặt con đang động đậy, và em có thể ngỡ rằng con chưa chết, rằng con sẽ tỉnh dậy và nói với em một câu gì đó trìu mến trẻ thơ bằng giọng trong trẻo của nó. Nhưng em biết, con đã chết rồi. Em không muốn nhìn nữa, để khỏi hy vọng thêm một lần, để khỏi thất vọng thêm một lần. Em biết, em biết, con em chết hôm qua. Giờ đây trên đời em chỉ còn có anh, chỉ có anh, người chẳng biết gì về em, người lúc này đang vô tư đùa vui hay đang mơn trớn với đồ vật và con người. Chỉ có anh, người chưa từng biết em, và là người em luôn luôn yêu.

Em đã lấy ngọn nến thứ năm, đặt lên chiếc bàn nơi em đang viết cho anh. Vì em không thể ở một mình với đứa con đã chết mà không gào thét đến kiệt cả linh hồn. Và trong giờ phút khủng khiếp này, em biết nói với ai, nếu không phải với anh, người đã là tất cả và vẫn là tất cả đối với em! Có lẽ em không nói được với anh thật rõ ràng, có lẽ anh không hiểu em. Đầu em nặng trĩu, hai thái dương giật thình thịch, tay chân em đau nhức. Em nghĩ em đang sốt, có lẽ em cũng đã mắc cúm, cái bệnh giờ đang len lỏi từ nhà này sang nhà khác. Mà như thế thì tốt, vì lúc ấy em sẽ đi cùng con, và chẳng phải tự làm gì hại mình. Đôi khi trước mắt em tối sầm lại, có lẽ em sẽ không viết nổi lá thư này cho đến hết. Nhưng em sẽ dồn hết sức lực, để một lần, chỉ một lần này thôi, được nói với anh, anh yêu của em, người chưa từng nhận ra em.

Em chỉ muốn nói với một mình anh, lần đầu tiên nói với anh tất cả. Anh sẽ được biết cả cuộc đời em, cuộc đời lúc nào cũng thuộc về anh mà anh chẳng bao giờ hay biết. Nhưng anh chỉ được biết bí mật của em khi em đã chết, khi anh không còn phải trả lời em, khi cái thứ đang làm tay chân em lúc lạnh lúc nóng run lên thế này thật sự là kết thúc. Nếu em còn phải sống tiếp, em sẽ xé lá thư này và lại im lặng như em vẫn luôn im lặng. Còn nếu anh đang cầm nó trên tay, thì anh biết rằng ở đây một người đã chết đang kể cho anh nghe cuộc đời mình, cuộc đời đã là của anh từ giờ phút tỉnh táo đầu tiên cho tới giờ phút tỉnh táo cuối cùng. Anh đừng sợ những lời em nói. Một người chết không còn mong gì nữa. Không mong tình yêu, không mong thương hại, không mong an ủi. Em chỉ mong ở anh một điều duy nhất, là anh tin tất cả những gì nỗi đau của em, đang chạy trốn về phía anh, kể ra với anh. Anh hãy tin em tất cả, em chỉ xin anh một điều này thôi: không ai nói dối trong giờ phút đứa con duy nhất của mình chết.

Em sẽ kể cho anh nghe cả cuộc đời em, cuộc đời thật sự chỉ bắt đầu từ ngày em biết anh. Trước đó chỉ là một cái gì u ám và rối ren, nơi ký ức em không bao giờ lặn xuống nữa, một thứ hầm tối đầy những đồ vật và con người bụi bặm, giăng mạng nhện, ẩm mốc, mà trái tim em chẳng còn biết gì về chúng. Khi anh đến, em mười ba tuổi, và ở cùng ngôi nhà nơi anh bây giờ đang ở, chính ngôi nhà nơi anh đang cầm trên tay lá thư này, hơi thở cuối cùng của đời em. Em ở cùng một hành lang, ngay đối diện cửa căn hộ của anh. Chắc chắn anh không còn nhớ chúng em nữa, bà quả phụ nghèo của một viên chức kế toán, lúc nào cũng mặc đồ tang, và đứa con gái gầy gò đang tuổi lớn. Chúng em sống rất lặng lẽ, như chìm hẳn vào cảnh nghèo khó của những người tiểu thị dân. Có lẽ anh chưa bao giờ nghe tên chúng em, vì cửa căn hộ chúng em không gắn biển tên, chẳng ai đến, chẳng ai hỏi han chúng em. Mà cũng đã lâu lắm rồi, mười lăm, mười sáu năm. Không, chắc chắn anh không còn nhớ, anh yêu ạ. Nhưng em, ôi, em nhớ say đắm từng chi tiết. Em còn nhớ như in cái ngày, không, cái giờ em lần đầu tiên nghe nói về anh, lần đầu tiên nhìn thấy anh. Mà làm sao em quên được, vì chính lúc ấy thế giới mới bắt đầu đối với em. Anh yêu, hãy để em kể với anh tất cả, tất cả từ đầu. Em xin anh, đừng chán nghe em nói một khắc đồng hồ, khi em đã không chán yêu anh suốt cả một đời.

Trước khi anh dọn đến nhà chúng em, sau cánh cửa của anh là những con người xấu xa, độc ác, hay gây gổ. Nghèo như chính họ, họ lại căm ghét nhất cái nghèo của hàng xóm, cái nghèo của chúng em, vì nó không muốn dính dáng gì tới sự thô lỗ vô sản sa đoạ của họ. Người chồng là một tên nát rượu, hay đánh vợ. Nhiều đêm chúng em thức giấc vì tiếng ghế đổ, tiếng bát đĩa vỡ loảng xoảng. Có lần người vợ chạy ra cầu thang, bị đánh máu me đầm đìa, tóc tai rũ rượi, còn tên chồng say rượu gào thét đuổi theo sau, cho tới khi mọi người từ các cửa bước ra doạ gọi cảnh sát. Ngay từ đầu, mẹ em đã tránh mọi quan hệ với họ và cấm em nói chuyện với con họ, thế là lũ trẻ ấy nhân mọi dịp trả thù em. Hễ gặp em ngoài phố, chúng lại hét những lời bẩn thỉu theo sau em, có lần chúng ném em bằng những hòn tuyết cứng đến nỗi máu chảy ròng ròng trên trán em. Cả ngôi nhà, như theo một bản năng chung, căm ghét những con người ấy. Và khi bỗng có một chuyện xảy ra, em nghĩ là người chồng bị bắt giam vì tội ăn trộm, và họ phải dọn đi với đống đồ đạc lỉnh kỉnh của mình, chúng em ai cũng thở phào. Mấy ngày liền tờ giấy cho thuê nhà dán ở cổng, rồi người ta gỡ nó xuống, và qua ông gác cổng, tin nhanh chóng lan ra rằng một nhà văn, một người đàn ông độc thân, trầm lặng, đã thuê căn hộ. Đó là lần đầu tiên em nghe tên anh.

Mấy hôm sau, thợ sơn, thợ quét vôi, thợ lau dọn, thợ dán giấy tường đã đến để quét sạch căn hộ sau những người chủ cũ dơ dáy. Người ta đóng búa, gõ gõ, lau chùi, cạo cọ, nhưng mẹ em chỉ thấy hài lòng, mẹ bảo thế là cuối cùng cái lối sống bẩn thỉu bên kia đã chấm dứt. Chính anh thì em vẫn chưa được thấy mặt, kể cả trong lúc dọn nhà. Mọi công việc ấy do người hầu của anh trông coi, cái ông quản gia nhỏ người, nghiêm nghị, tóc hoa râm, lặng lẽ chỉ huy mọi thứ với một vẻ điềm đạm, đúng mực, từ trên cao. Ông làm tất cả chúng em rất nể phục, trước hết vì ở cái nhà ngoại ô của chúng em, một ông quản gia của nhà quyền quý là chuyện hoàn toàn mới lạ. Và sau nữa vì ông lịch sự với mọi người vô cùng, mà không vì thế mà tự đặt mình ngang hàng với đám đầy tớ hay sa vào những câu chuyện suồng sã với họ. Ngay từ ngày đầu, ông đã kính cẩn chào mẹ em như chào một quý bà. Ngay cả với em, con bé ranh con, ông cũng luôn tin cậy và nghiêm trang. Mỗi khi ông nhắc tới tên anh, bao giờ cũng với một sự tôn kính, một sự trọng vọng đặc biệt. Nhìn là biết ngay ông gắn bó với anh vượt xa mức phục vụ thông thường. Và em đã yêu quý ông biết bao vì thế, bác Giô-han già tốt bụng, dù em ghen tị với bác vì bác được luôn ở bên anh và phục vụ anh.

Em kể với anh tất cả những điều ấy, anh yêu, tất cả những chuyện nhỏ nhặt gần như nực cười ấy, để anh hiểu vì sao ngay từ đầu anh đã có thể có một quyền lực lớn như thế đối với đứa trẻ rụt rè, nhút nhát là em ngày ấy. Ngay cả trước khi chính anh bước vào đời em, quanh anh đã có một vầng hào quang, một bầu không khí của giàu sang, khác lạ và bí ẩn. Tất cả chúng em trong ngôi nhà ngoại ô nhỏ bé ấy, vì những con người sống chật hẹp bao giờ cũng tò mò về mọi điều mới mẻ trước cửa nhà mình, đều đã nóng lòng chờ anh dọn đến. Và cái sự tò mò về anh ấy, nó còn tăng lên biết bao ở em, khi một buổi chiều đi học về, em thấy chiếc xe chở đồ đạc đỗ trước nhà. Phần lớn, những món nặng, phu khuân vác đã mang lên rồi, giờ người ta đang mang lên từng món nhỏ. Em đứng lại ở cửa để được ngắm tất cả, vì mọi đồ đạc của anh đều khác lạ đến thế, em chưa từng thấy bao giờ. Có những tượng thần Ấn Độ, những pho tượng Ý, những bức tranh lớn màu sắc rực rỡ chói chang, và rồi cuối cùng là sách, nhiều và đẹp đến mức em chưa từng nghĩ có thể có. Người ta chất tất cả thành chồng ở cửa, rồi người hầu nhận lấy, cẩn thận dùng gậy và chổi lông phủi bụi từng cuốn một. Em tò mò lảng vảng quanh chồng sách mỗi lúc một cao, người hầu không đuổi em đi, nhưng cũng chẳng khuyến khích em. Vì thế em không dám chạm vào cuốn nào, dù em rất muốn sờ vào lớp da mềm của vài cuốn. Em chỉ rụt rè nhìn nghiêng những cái tựa sách. Có những cuốn tiếng Pháp, tiếng Anh, và nhiều cuốn bằng những thứ tiếng em không hiểu. Em nghĩ em có thể đứng ngắm tất cả hàng giờ liền, thì mẹ gọi em vào.

Suốt buổi tối hôm ấy em cứ phải nghĩ về anh, ngay cả khi chưa biết anh. Bản thân em chỉ có chừng một tá cuốn sách rẻ tiền đóng bìa các tông sờn rách, em yêu chúng hơn tất cả và đọc đi đọc lại mãi. Và giờ đây em bị ám ảnh bởi câu hỏi người sở hữu và đã đọc tất cả những cuốn sách tuyệt đẹp ấy, người biết tất cả những thứ tiếng ấy, vừa giàu có lại vừa uyên bác đến thế, sẽ là người như thế nào. Một nỗi tôn kính gần như siêu trần gắn liền trong em với hình ảnh bao nhiêu là sách ấy. Em cố hình dung ra anh. Anh là một ông già đeo kính, râu dài trắng, giống thầy dạy địa lý của chúng em, chỉ có điều hiền hậu hơn nhiều, đẹp hơn và dịu dàng hơn. Em không hiểu vì sao hồi ấy em đã tin chắc anh phải đẹp, trong khi em còn nghĩ về anh như một ông già. Đêm hôm ấy, khi chưa biết anh, em đã mơ thấy anh lần đầu tiên.

Hôm sau anh dọn đến, nhưng dù rình rập thế nào em cũng không thấy được mặt anh, điều ấy chỉ làm em càng tò mò hơn. Cuối cùng, đến ngày thứ ba, em trông thấy anh. Và thật bàng hoàng biết bao khi em thấy anh khác hẳn, hoàn toàn chẳng dính dáng gì tới hình ảnh ông già hiền như Chúa Cha trong trí tưởng tượng trẻ con của em. Em đã mơ thấy một cụ già hiền hậu đeo kính, thế mà anh đến, anh, y như anh bây giờ, anh người không hề thay đổi, năm tháng cứ thế lướt qua anh. Anh mặc một bộ đồ thể thao màu nâu nhạt tuyệt đẹp, và chạy lên cầu thang với cái dáng nhẹ nhàng như con trai không ai sánh được của anh, lúc nào cũng bước hai bậc một. Anh cầm mũ trên tay, nên em ngạc nhiên không sao tả nổi khi thấy gương mặt sáng sủa, linh hoạt và mái tóc trẻ trung của anh. Thật sự em giật mình vì ngạc nhiên, anh trẻ biết bao, đẹp biết bao, thanh mảnh nhanh nhẹn và lịch lãm biết bao. Mà chẳng phải lạ sao, ngay trong giây đầu tiên ấy, em đã cảm nhận rất rõ điều mà em và mọi người khác lần nào cũng lại ngạc nhiên cảm nhận ở anh như một điều độc nhất: rằng anh là một con người hai mặt. Một chàng trai nồng nhiệt, sống phóng khoáng, hoàn toàn đắm mình trong cuộc chơi và phiêu lưu, và đồng thời trong nghệ thuật của mình lại là một người đàn ông nghiêm túc không khoan nhượng, có ý thức trách nhiệm, đọc nhiều vô tận và học vấn sâu rộng. Em đã vô thức cảm thấy điều mà về sau ai cũng nhận ra ở anh, rằng anh sống một cuộc đời kép, một cuộc đời với một mặt sáng sủa hướng cởi mở ra thế giới, và một mặt hoàn toàn tối tăm mà chỉ mình anh biết. Cái tính hai mặt sâu thẳm nhất ấy, bí mật của sự tồn tại của anh, em, cô bé mười ba tuổi, đã cảm thấy ngay từ cái nhìn đầu tiên, và bị nó hút về như có phép màu.

Giờ anh đã hiểu chưa, anh yêu, anh hẳn phải là một điều kỳ diệu thế nào, một câu đố hấp dẫn thế nào đối với em, đứa trẻ! Một người mà người ta kính nể vì ông ta viết sách, vì ông ta nổi tiếng trong cái thế giới lớn lao kia, bỗng hoá ra là một chàng trai hai mươi lăm tuổi trẻ trung, lịch lãm, vui tươi như con trai! Em còn phải nói với anh rằng từ ngày ấy, trong ngôi nhà của chúng em, trong cả thế giới trẻ thơ nghèo nàn của em, chẳng gì làm em quan tâm ngoài anh, rằng với tất cả sự cứng đầu, sự kiên trì dai dẳng của một đứa trẻ mười ba tuổi, em chỉ còn quanh quẩn quanh cuộc sống của anh, sự tồn tại của anh. Em quan sát anh, quan sát những thói quen của anh, quan sát những người đến thăm anh, và tất cả những điều ấy chỉ làm tăng thêm chứ không làm giảm đi nỗi tò mò của em về chính anh. Vì toàn bộ tính hai mặt trong con người anh thể hiện qua sự khác biệt của những người khách ấy. Có những người trẻ tuổi, bạn bè của anh, anh cười đùa, nghịch ngợm với họ, những sinh viên ăn mặc tồi tàn. Rồi lại có những quý bà đến bằng ô tô. Có lần là ông giám đốc nhà hát nhạc kịch, vị nhạc trưởng lừng danh mà em chỉ từng kính cẩn nhìn từ xa đứng trên bục chỉ huy. Rồi lại có những cô gái nhỏ còn đang học trường thương mại, bối rối lẻn vào cửa. Nói chung có nhiều, rất nhiều đàn bà. Em chẳng nghĩ ngợi gì đặc biệt về chuyện ấy, kể cả khi một buổi sáng trên đường đi học, em thấy một quý bà trùm kín mạng từ chỗ anh bước ra. Em mới mười ba tuổi, và nỗi tò mò say đắm mà em dùng để rình rập, theo dõi anh, trong đứa trẻ ấy vẫn chưa biết rằng mình đã là tình yêu.

— Hết chương 1 —