Bài thơ oán trời của anh tú tài già

Chương 1: Bài thơ oán trời của anh tú tài già

Rối rít đời người lao khổ, đợi đủ thì bao giờ mới đủ? Theo cái đã định sẵn, nhà giàu nghèo ra sao cứ thế mà sống, rụt đầu như rùa là được. Lúc đắc ý nhất chớ tiến thêm bước, phải đề phòng việc đời lắm phen lật ngửa. Uổng công khiến người bạc mái đầu xanh, bận rộn chỉ hoài công. Ai chẳng muốn nhà vàng? Ai chẳng muốn nghìn chung thóc? Tính theo ngũ hành, không phải đề mục như thế. Uổng dùng tâm cơ tính toán vụn vặt, con cháu tự có phúc của con cháu. Cần gì phải hái thuốc tìm núi Bồng Lai? Chỉ cần ít ham muốn.

Bài từ này tên là Mãn Giang Hồng, do hoà thượng Hối Am làm, có ý khuyên người vui với trời, biết mệnh. Phàm người ta muôn việc đều không thoát khỏi số mệnh. Nếu trong số có, thì tự nhiên không cầu mà đến. Nếu trong số không có, thì uổng công nhọc trí, đành thôi. Các vị đâu phải tú tài Tư Mã Trùng Tương, lẽ nào lại đi làm ầm với Diêm La vương?

Các vị hẳn sẽ hỏi: Tư Mã Trùng Tương làm ầm với Diêm La vương thế nào? Rốt cuộc ai phải, ai trái? Xin nghe sau sẽ rõ. Thơ rằng: việc oan trên đời muôn nghìn, muốn tìm thang dài lên hỏi ông trời. Chớ trách ông trời ít công bằng, đời đời kiếp kiếp đều do nhân duyên từ trước.

Chuyện kể đời vua Linh Đế nhà Đông Hán, ở Ích Châu quận Thục có một chàng tú tài họ kép Tư Mã, tên Mạo, tên chữ là Trùng Tương. Tư chất thông minh, một lần nhìn đọc được mười dòng. Tám tuổi đã viết văn, quận nhà cử đi thi đồng tử, đưa lên kinh. Vì ăn nói hỗn hào, xúc phạm quan chấm thi, nên bị đánh hỏng.

Đến khi lớn lên, ông rất hối hận vì thói khinh bạc ngày trước, sửa mình đoan chính cẩn trọng, đóng cửa đọc sách, không hỏi việc ngoài. Cha mẹ mất, ông dựng lều ở bên mộ sáu năm, người ta khen là hiếu. Làng xóm nhiều lần cử ông vào các khoa hiếu liêm, hữu đạo, bác học hoành từ, đều bị kẻ có thế lực cướp mất, buồn bực không được thoả chí.

Từ khi vua Linh Đế mở Tây Để bán quan bán tước, theo chức quan cao thấp, nộp tiền nhiều ít, đều có giá định sẵn. Muốn làm Tam công thì giá nghìn vạn, muốn làm Khanh thì giá năm trăm vạn. Thôi Liệt nhờ được ân tình của bà vú, nộp năm trăm vạn mà được làm Tư đồ. Đến ngày nhận chức tạ ơn, vua Linh Đế giậm chân tiếc rẻ:

— Chức quan tốt thế, tiếc là bán rẻ mất! Nếu làm khó một chút, ắt được nghìn vạn.

Vua lại lập trường Hồng Đô môn, sắc cho các châu, quận, Tam công cử con nhà giàu làm học trò. Nếu nộp được nhiều tiền, ra thì làm Thứ sử, vào thì làm Thượng thư. Người quân tử xấu hổ không muốn đứng chung hàng.

Tư Mã Trùng Tương nhà nghèo, vì thế không ai nâng đỡ, lận đận đến năm mươi tuổi, uổng ôm một bụng tài học mà không được ra làm quan, chịu khuất lẫn giữa đám đông, trong lòng bực bội bất bình. Nhân lúc say rượu, ông lấy giấy bút nghiên mực, vừa ngâm vừa viết, thành một bài Oán từ. Lời rằng: trời sinh ta có tài, lẽ nào không dùng? Tự hẹn mình là hào kiệt, khổ nỗi số phận hẩm hiu! Năm mươi tuổi không gặp thời, khốn đốn nơi cỏ rậm. Lố nhố kẻ đeo ấn vàng dây tía, đó là hạng người gì? Bụng chẳng có một chữ, túi lại thừa tiền. Kẻ giàu cưỡi mây, kẻ nghèo rơi xuống bùn. Hiền ngu đảo lộn, gọi trống là mái. Vận đời suy đồi, khiến ta gập ghềnh. Đạo trời biết gì, hay là có tư vị? Muốn gõ khúc cuối, nước mắt buồn tuôn rơi.

Viết xong, ông ngâm đi ngâm lại mấy lần, còn chưa hết ý, lại đề thêm tám câu: được mất cùng thông, kiếp trước đều định sẵn. Hỏi lúc định sẵn ấy, sao không phân trung nịnh? Người lành than bị vùi lấp, kẻ ác được hoành hành. Nếu ta làm Diêm La, việc đời đều sửa lại cho ngay.

Chẳng mấy chốc trời tối, thắp đèn lên. Trùng Tương dưới đèn ngâm mấy lượt bài thơ trên, bỗng nổi giận, đem bản thơ đốt vào đèn, kêu:

— Ông trời ơi, ông trời ơi! Nếu ông có biết, lấy lời gì mà đáp? Tư Mã Mạo ta một đời cương trực, chẳng hề gian nịnh. Dù có bắt ta đến trước điện Diêm La, ta cũng lý thẳng khí hùng, chẳng sợ gì!

Nói xong, ông thấy người mỏi mệt, tựa bàn mà nằm.

Chỉ thấy bảy tám tên quỷ sứ mặt xanh nanh dài, tên nào cũng cao hơn ba thước, từ gầm bàn chui ra, trêu chọc Trùng Tương một hồi, nói:

— Mày là thằng tú tài có tài học gì mà dám oán trời trách đất, gièm chê âm ti! Nay chúng tao đến bắt mày đi gặp Diêm La vương, cho mày có miệng mà không mở được.

Trùng Tương nói:

— Diêm La vương các ngươi tự không công chính, lại trách người khác gièm chê, là lẽ gì!

Lũ quỷ chẳng cho phân trần, cùng xông lên, kẻ kéo tay, kẻ kéo chân, lôi Trùng Tương khỏi ghế, lấy dây đen tròng vào cổ. Trùng Tương kêu to một tiếng, tỉnh lại, khắp người mồ hôi lạnh. Chỉ thấy một ngọn đèn lùn, nửa sáng nửa tắt, rất là thê thảm.

Trùng Tương rùng mình mấy cái, thấy trong người khó chịu, gọi vợ là bà Uông:

— Pha cho chén trà nóng.

Bà Uông pha trà mang đến. Trùng Tương uống xong, lại thấy tinh thần mê mệt, đầu nặng chân nhẹ. Bà Uông dìu ông lên giường. Hôm sau, ông mê man không tỉnh, gọi cũng không thưa, chẳng biết bệnh gì. Đến chập tối, miệng hết hơi, nằm thẳng đơ mà chết. Bà Uông khóc một trận. Thấy tay chân ông còn mềm, ngực còn hơi ấm, bà không dám dịch chuyển, chỉ ngồi bên đầu ông kêu trời kêu đất.

— Hết chương 1 —