Một

Chương 1: Một

— Này ông cụ, ông ở đâu?

Một gã trai trẻ dáng thợ thuyền hỏi người phu xe già đứng bên cạnh. Người phu xe già đã ngoài năm mươi, có lẽ cũng chẳng còn bao lâu nữa là sáu mươi. Ông cất giọng yếu ớt như đói lả, lại run lên vì lạnh:

— Xin tha cho con, từ nay con nhất định cẩn thận. Vâng, vâng.

Ông cuống quýt rối rít.

— Ông cụ đừng cuống. Này, tôi đâu phải tuần cảnh. Hả, ông, tội nghiệp chưa, xem ra ông hoảng lắm. Ông nhát gan quá đấy. Có ai đòi trói ông đâu mà phải run thế. Tôi đứng một bên nghe mà còn tức điên lên không chịu được. Hả, ông, nghe như hắn bắt lỗi ông vì ăn mặc chẳng ra sao, nhưng bắt lỗi gì mà dữ thế, hay ông còn làm sai điều gì nữa, hả ông?

Bị hỏi, người phu xe già thở dài:

— Vâng, con hoảng quá. Bị ông tuần cảnh bắt lỗi, lão già này đây là lần đầu, vâng, con chẳng biết rồi sẽ ra sao, hồn vía lên mây. Con chẳng được cái gan nào, nhưng bù lại, chẳng bao giờ làm điều gì mờ ám. Vừa rồi cũng chẳng phải có điều gì sai phép, chỉ là cái quần chẽn rách, từ đầu gối trở xuống hở cả ra, nên ông ấy bảo trông khó coi. Luật lệ con cũng chẳng phải không biết, nhưng chẳng lo liệu được. Bất thình lình ông ấy quát "Này!", con giật mình, tới giờ ngực vẫn còn thình thịch.

Gã trai trẻ gật đầu lia lịa:

— Ừ, phải rồi. Người thời trước Duy Tân nhát gan thường hay sợ tuần cảnh. Có gì đâu, chỉ vì cái quần chẽn mà bắt bẻ dữ thế thì chẳng đáng. Có phải xe nhà ông chủ nó đâu. Hừ, lắm chuyện. Phải không ông. Chẳng cần hắn nói, trời rét thế này thì mình cũng muốn mặc quần chứ. Có điều mỗi người mỗi cảnh, không mặc được nên không mặc. Đâu phải mình không chịu mặc. Mà lại đêm tối, chỉ có ánh đèn lồng mới thấy, phong tục với chả phong hoá cái gì. Nghề nó phải chịu rét, thì cũng chẳng việc gì trút lên đầu dân. Hừ, đồ quạ lạnh. Cái thứ người như hắn hiếm có lắm. Chỗ ít người qua lại thì ban ngày tiểu tiện bậy người ta còn làm ngơ cho, tức thật. Tôi cũng chẳng việc gì mượn khố người khác mà vật, nhưng nếu đây là người trẻ thì chẳng nói, đằng này tội nghiệp, một ông cụ lụ khụ. Này, ông đừng giận nhé, nói thật chứ, cái thân thế này mà còn kéo xe, chắc là cùng đường lắm rồi. Chậc, đồ khốn, không có thanh kiếm thì tôi đã đánh cho một trận rồi, ra oai cũng vừa phải thôi chứ. Hừ, bờ hào này là đường của bọn tôi đấy, sơ sẩy thì tôi tung hắn lên rồi quẳng xuống cho vịt nó vờn.

Gã chửi thậm tệ viên tuần cảnh đã đi khuất, trút hết hơi nóng trong lồng ngực, bất giác xoa xoa cánh tay. Nhưng nhìn người phu xe già vừa thay cây nến trong chiếc đèn lồng ám khói đề chữ "Phường xe Y-ô-tsư-y-a", rồi nhấc càng xe lên chẳng chút sức lực, gã trai thương xót tới mức chùng cả người xuống:

— Thế ông cụ, trong nhà chỉ mình ông đi làm thôi à, không có con cháu gì sao?

Được hỏi han dịu dàng, người phu xe già rưng rưng:

— Vâng, cảm ơn anh. Ấy, may mà con có một thằng con trai hiếu thảo, nó làm lụng giỏi lắm, anh ạ, những đêm như đêm nay con được ôm lồng ấp mà nằm, sướng chẳng đáng. Nhưng thằng con, anh ạ, mùa thu này bị bắt đi lính, ở nhà còn con dâu với hai đứa cháu, đứa nào cũng chăm lo cho con tử tế, nhưng khổ nỗi chẳng đủ sống, con nhà nòi thì lại theo nghề nhà, lão già này ngày trước cũng làm nghề này, già rồi nhưng cũng còn hiểu chút ít ngón nghề, nên kéo cái xe của thằng con thế này. Nhưng có điều, bao nhiêu người trẻ khoẻ, xe sạch, giá rẻ, đủ cả ba thứ ra mà tranh nhau, thì cái xe như của con, trừ người lẩm cẩm hay khách nào phúc đức lắm, chứ chẳng ai chịu ngồi. Người ta bảo chịu khó thì không nghèo, nhưng làm lụng bao nhiêu cũng chẳng đủ qua ngày, nên quần áo cũng chẳng chăm chút được, thành ra phiền tới ông tuần cảnh, vâng.

Gã trai trẻ nghe những lời kể lể dài dòng ấy chẳng thấy sốt ruột, lòng xúc động vô cùng:

— Ông cụ ơi, thế thì chẳng trách được, ừ, phải lắm. Nghe nói đứa con trai độc nhất đang đi lính, chắc cũng ra trận đấy nhỉ. Thế thì ông đừng im mà nói thẳng vào mặt hắn, rồi đòi hắn tiền rượu bù cho ông mất công.

— Ấy chết, đâu dám. Nhưng để thanh minh, con cũng đã nói chuyện ấy, mà ông ấy nhất định không nghe.

Gã trai trẻ càng tức, càng thương:

— Đồ gỗ đá gì thế, đồ quạ lạnh ác độc. Nói thế cũng chẳng làm gì được. Này ông cụ, chẳng mất bao lâu đâu, ông đi với tôi ra đằng kia một quãng. Ta ngồi hơ lửa làm vài chén. Ông đừng ngại, tôi có chuyện muốn bàn. Chà, được mà. Chẳng giống dân lao động gì cả. Đồ khốn, túm một ông cụ thế này mà quát tháo dữ dội, nó tưởng nó là ai. Này, động tới ông một ngón tay thử xem, giờ tôi là người đỡ đầu ông đấy.

Ánh mắt đầy phẫn nộ, khinh miệt và oán hận của gã hướng về phía bức tường đất toà công sứ Anh ở phố I-chi-ban-chô khu Cô-gi-ma-chi, nơi có một ngọn đèn lồng lúc khuất lúc hiện giữa hàng liễu, đang đi về phía nam. Ánh đèn ấy như mắt một con quái thú trong đêm tối.

— Hết chương 1 —