Vua Ô-Tun và con ngỗng

Ôi chao, tôi cứ tưởng cả thiên hạ, gần xa, ai cũng nghe nói tới vua Ô-Tun rồi chứ. Thôi, thôi, cái sự mù tịt của người đời thật không kể xiết! Vậy thì ông bạn phải biết thế này, vì trước giờ ông bạn chưa nghe bao giờ: ngày xửa ngày xưa, có một ông vua tên là vua Ô-Tun. Ông là một ông vua già tử tế, ở cái thời xa xưa lắm rồi, và chính ông là chủ của mấy ngôi nhà thờ hồi ấy.

Ông vua ấy, ông bạn thấy đấy, là người đàng hoàng, một tay chơi thực thụ. Ông mê thú tiêu khiển như mê mạng sống của mình, nhất là săn bắn. Hễ mặt trời mọc là ông trở dậy, băng qua núi đuổi theo bầy hươu. Thời ấy thật là sung sướng.

Thế rồi mọi chuyện đều tốt đẹp cả, chừng nào nhà vua còn khoẻ. Nhưng ông bạn thấy đấy, năm tháng trôi qua, nhà vua già đi, chân tay cứng đơ, và khi đã có tuổi thì ông nản lòng, buồn chán vô cùng vì chẳng còn thú vui nào, bởi ông không đi săn được nữa. Và có trời chứng giám, cuối cùng ông vua tội nghiệp đành phải nuôi một con ngỗng cho vui.

Ồ, ông bạn cứ cười nếu thích, nhưng tôi kể thật đấy. Con ngỗng làm vua vui theo cách thế này: ông bạn thấy đấy, nó thường bơi qua hồ, lặn xuống bắt cá hồi, ngày thứ sáu thì bắt cá cho nhà vua ăn, còn những ngày khác thì nó bay vòng quanh hồ, làm cho ông vua tội nghiệp vui lòng.

Mọi chuyện đều trôi chảy cả, cho tới khi, có trời chứng giám, con ngỗng cũng già đi như chủ nó, chẳng làm vua vui được nữa. Lúc ấy thì ông vua tội nghiệp mới thật là buồn chán hết chỗ nói.

Một buổi sáng, nhà vua đang đi dạo bên bờ hồ, than thân trách phận, nghĩ tới chuyện nhảy xuống hồ cho xong, vì đời mình chẳng còn chút thú vui nào. Thì bỗng nhiên, vừa rẽ qua một khúc quanh, ông gặp ai nào? Một chàng trai trẻ trông rất mực tử tế đang đi tới.

"Chúa phù hộ cậu," nhà vua nói với chàng trai.

"Chúa phù hộ ngài, vua Ô-Tun," chàng trai đáp.

"Đúng là ta đấy," nhà vua nói. "Ta là vua Ô-Tun, chúa tể cả vùng này. Nhưng sao cậu biết?"

"Ồ, chuyện ấy không quan trọng," thánh Ca-vin nói.

Ông bạn thấy đấy, đó đúng là thánh Ca-vin, chính ngài thánh cải trang chứ chẳng phải ai khác.

"Ồ, chuyện ấy không quan trọng," ngài nói. "Tôi còn biết nhiều hơn thế cơ. Tôi có thể mạn phép hỏi con ngỗng của ngài dạo này ra sao không, vua Ô-Tun?"

"Trời đất quỷ thần ơi, sao cậu biết chuyện con ngỗng của ta?" nhà vua hỏi.

"Ồ, không sao, tôi được người ta cho biết thế," thánh Ca-vin nói.

Nói chuyện thêm một lúc, nhà vua hỏi: "Cậu làm nghề gì?"

"Tôi là một người lương thiện," thánh Ca-vin đáp.

"Thôi được, cậu lương thiện," nhà vua nói, "thế cậu kiếm tiền dễ dàng bằng cách nào?"

"Bằng cách làm cho đồ cũ mới lại như đồ mới," thánh Ca-vin đáp.

"Cậu là thợ hàn nồi à?" nhà vua hỏi.

"Không," ngài thánh nói. "Tôi không làm nghề hàn nồi, vua Ô-Tun ạ. Tôi có nghề còn hay hơn thợ hàn nồi. Ngài nghĩ sao nếu tôi làm cho con ngỗng già của ngài mới lại như xưa?"

Ông bạn thân mến ơi, vừa nghe nói làm cho con ngỗng mới lại như xưa, mắt ông vua già tội nghiệp như muốn lồi ra khỏi đầu. Nhà vua liền huýt sáo một tiếng, và con ngỗng tội nghiệp lạch bạch đi tới, y như con chó săn, tới bên ông chủ tàn tật của nó, mà trông nó giống chủ y như hai giọt nước. Ngài thánh vừa liếc mắt nhìn con ngỗng đã nói:

"Tôi sẽ làm việc ấy cho ngài, vua Ô-Tun."

"Trời ơi!" vua Ô-Tun nói. "Nếu cậu làm được, ta sẽ bảo cậu là tay khéo nhất bảy giáo xứ này."

"Ồ, có trời chứng giám," thánh Ca-vin nói, "ngài phải nói hơn thế cơ. Tôi đâu có khờ đến nỗi chữa con ngỗng già của ngài mà không lấy công. Ngài sẽ cho tôi cái gì nếu tôi làm việc ấy cho ngài? Đó mới là chuyện chính," thánh Ca-vin nói.

"Cậu xin gì ta cũng cho," nhà vua nói. "Thế là công bằng chứ?"

"Chẳng có gì công bằng hơn," ngài thánh nói. "Làm ăn là phải thế. Giờ thì," ngài nói, "đây là điều kiện tôi đặt ra với ngài, vua Ô-Tun. Ngài có bằng lòng cho tôi toàn bộ đất đai mà con ngỗng bay qua, trong lần bay đầu tiên, sau khi tôi làm cho nó mới lại như xưa không?"

"Bằng lòng," nhà vua nói.

"Ngài không nuốt lời chứ?" thánh Ca-vin hỏi.

"Lấy danh dự mà thề!" vua Ô-Tun nói, chìa nắm tay ra.

"Lấy danh dự mà thề!" thánh Ca-vin đáp lại. "Thế là xong. Lại đây!" ngài gọi con ngỗng già tội nghiệp. "Lại đây, con ngỗng già tàn tật khốn khổ kia, ta sẽ biến mày thành một con chim tung hoành."

Nói rồi, ông bạn thân mến ơi, ngài túm hai cánh con ngỗng, vừa nói "Dấu thánh giá trên mình mày," vừa làm dấu ban phúc cho nó, rồi tung nó lên không. "Vù!" ngài thổi một hơi để đẩy nó lên. Thế là, bạn quý của tôi ơi, con ngỗng cất cánh, bay vút đi như một con đại bàng, lượn nhào lộn chẳng kém con chim én trước cơn mưa rào.

Ông bạn thân mến ơi, thật là một cảnh đẹp mắt, nhìn ông vua đứng há hốc mồm, ngước theo con ngỗng già tội nghiệp của mình đang bay nhẹ như chim sơn ca, còn giỏi hơn cả hồi trước. Và khi nó đáp xuống dưới chân ông, ông vỗ vỗ đầu nó, nói:

"Cưng ơi, mày đúng là bảo bối của cả thế gian."

"Thế ngài nói gì với tôi," thánh Ca-vin hỏi, "vì đã làm cho nó được như thế?"

"Có trời chứng giám," nhà vua nói, "ta nói rằng chẳng có gì hơn được tài khéo của con người, trừ lũ ong ra."

"Ngài chỉ nói có thế thôi sao?" thánh Ca-vin hỏi.

"Và ta mang ơn cậu," nhà vua nói.

"Nhưng ngài sẽ cho tôi toàn bộ đất đai mà con ngỗng vừa bay qua chứ?" thánh Ca-vin hỏi.

"Cho," vua Ô-Tun nói, "và cậu cứ việc nhận lấy, dù đó là mẫu đất cuối cùng ta có."

"Nhưng ngài sẽ giữ lời chứ?" ngài thánh hỏi.

"Chắc như mặt trời mọc," nhà vua đáp.

"Ngài nói được câu ấy là phúc cho ngài đấy, vua Ô-Tun," ngài nói. "Vì nếu ngài không nói câu ấy, thì con ngỗng của ngài đừng hòng còn bay được thêm tí nào nữa."

Thấy nhà vua giữ đúng lời hứa, thánh Ca-vin hài lòng lắm, và lúc ấy ngài mới cho nhà vua biết mình là ai.

"Vua Ô-Tun," ngài nói, "ngài là một người tử tế, vì tôi tới đây chỉ để thử ngài thôi. Ngài không nhận ra tôi, vì tôi cải trang."

"Trời ơi! Thế thì cậu là ai?" nhà vua hỏi.

"Ta là thánh Ca-vin," ngài thánh nói, rồi tự làm dấu thánh giá.

"Ôi, lạy Đức Bà trên trời!" nhà vua kêu lên, làm dấu thánh giá giữa hai mắt, rồi quỳ sụp xuống trước ngài thánh. "Có phải đây là thánh Ca-vin vĩ đại, mà nãy giờ ta trò chuyện mà không hề biết, cứ như thể ngài là một thằng nhóc vô danh? Thế ra ngài là một vị thánh?"

"Đúng vậy," thánh Ca-vin nói.

"Có trời chứng giám, ta cứ tưởng mình chỉ đang nói chuyện với một cậu thanh niên tử tế," nhà vua nói.

"Thôi, giờ thì ngài đã biết chỗ khác nhau rồi đấy," ngài thánh nói. "Ta là thánh Ca-vin, vị thánh vĩ đại nhất trong các vị thánh."

Thế là nhà vua có lại con ngỗng mới như xưa, để làm vui cho ông những ngày còn lại. Còn ngài thánh, sau khi nhận đất, thì chu cấp cho nhà vua cho tới tận ngày ông qua đời.

Còn con ngỗng thì chẳng bao lâu sau cũng chết. Vào một ngày thứ sáu, con ngỗng tội nghiệp cứ tưởng mình đang bắt một con cá hồi. Nhưng bạn quý của tôi ơi, nó lầm to rồi. Đó không phải cá hồi mà là một con lươn ngựa chuyên ăn trộm. Và thay vì con ngỗng giết con cá hồi cho bữa tối của nhà vua, thì có trời chứng giám, con lươn lại giết chết con ngỗng của nhà vua. Mà cũng chẳng trách nó được. Nhưng nó không dám ăn con ngỗng, vì nó đâu dám ăn thứ mà thánh Ca-vin đã đặt bàn tay thánh thiện của ngài lên.

— Hết —