Câu thần chú Mát-sun

Ngày xưa, trong một mái nhà tranh nhỏ giữa vùng đồi, có hai mẹ con sống với nhau. Bà mẹ buồn lắm, vì cậu con trai mới ngoài hai mươi tuổi mà trên đầu chẳng có lấy một sợi tóc, trọc lóc như đầu đứa trẻ mới đẻ. Đã trông già trước tuổi, cậu lại còn lười. Mẹ gửi đi học nghề gì cậu cũng không chịu làm, chỉ vài hôm là lại lững thững về nhà.

Một buổi sáng mùa hè đẹp trời, cậu đang nằm lim dim như mọi bận trong mảnh vườn nhỏ trước nhà, thì công chúa con vua đi ngựa qua, theo sau là một đoàn thị nữ áo quần rực rỡ. Cậu uể oải chống khuỷu tay nhỏm dậy nhìn. Chỉ một cái nhìn ấy thôi mà cả con người cậu đổi khác.

"Ta sẽ cưới nàng, ngoài nàng ra không ai cả," cậu nghĩ. Rồi cậu bật dậy, chạy đi tìm mẹ.

— Mẹ phải lên cung ngay, thưa với nhà vua rằng con muốn cưới con gái ngài làm vợ.

— Cái gì?

Bà mẹ kêu lên, lùi tít vào góc nhà. Chỉ có hoá điên bất thình lình mới bày ra được một việc động trời như thế.

— Mẹ không hiểu sao? Mẹ phải lên cung ngay, thưa với nhà vua rằng con muốn cưới con gái ngài làm vợ.

Cậu sốt ruột nhắc lại. Bà mẹ lắp bắp:

— Nhưng... nhưng con có biết con đang nói gì không? Nghề ngỗng thì không chịu học, của cải chỉ có năm đồng vàng cha con để lại. Con tưởng nhà vua lại đem gả công chúa cho một gã trọc đầu không một xu dính túi như con sao?

— Việc ấy là việc của con. Mẹ cứ làm như con bảo.

Rồi ngày cũng như đêm, cậu không để cho mẹ yên lấy một lúc. Cuối cùng, hết cách, bà đành mặc bộ áo đẹp nhất, quấn khăn che mặt, băng qua đồi tới cung vua.

Hôm ấy đúng là ngày nhà vua dành để nghe dân chúng kêu ca, xin xỏ, nên bà được vào tận nơi chẳng khó khăn gì.

— Xin ngài đừng cho tôi là đứa điên, dù tôi biết trông tôi chẳng khác gì đứa điên. Tôi có một thằng con trai. Từ hôm nó trông thấy công chúa đi qua, nó không để tôi yên lấy một ngày một đêm, cho tới khi tôi chịu lên đây xin ngài gả công chúa cho nó. Tôi đã bảo nó rằng làm thế có khi mất đầu như chơi, nhưng nó nhất định không nghe. Thế nên tôi mới tới đây. Ngài muốn xử tôi thế nào thì xử.

Nhà vua vốn thích những gì khác thường, mà chuyện này thì quả là xưa nay chưa từng có. Vì thế, thay vì sai lính đánh đòn hay tống người đàn bà đang run lẩy bẩy kia vào ngục như nhiều ông vua khác có lẽ đã làm, ngài chỉ phán:

— Bảo con trai bà tới đây.

Bà mẹ trố mắt ra nhìn. Nhưng khi nhà vua nhắc lại câu ấy, giọng còn dịu dàng hơn trước, mặt chẳng có vẻ gì giận dữ, bà mới vững dạ, cúi chào rồi vội vã về nhà.

Vừa thấy mẹ bước qua ngưỡng cửa, cậu con đã hỏi dồn:

— Thế nào hả mẹ?

— Con phải lên cung ngay, nói chuyện thẳng với nhà vua.

Nghe tin vui, mặt cậu sáng bừng lên, đẹp lạ lùng, đến nỗi bà mẹ thầm tiếc: giá nó có tóc thì cũng thành chàng trai đẹp chứ chẳng chơi.

— Tia chớp cũng không nhanh bằng con đâu, mẹ ạ!

Cậu reo lên, và chỉ thoáng sau đã mất hút.

Thế nhưng khi nhà vua trông thấy cái đầu trọc lốc của kẻ đến hỏi con gái mình, ngài hết còn bụng dạ nào mà đùa. Ngài quyết phải tìm cách tống khứ anh chàng phiền phức này. Có điều, chính ngài đã cho gọi cậu lên, giờ chẳng lẽ đuổi về mà không có cớ gì, nên ngài vội nói:

— Ta nghe nói ngươi muốn cưới con gái ta? Được lắm. Nhưng kẻ làm chồng nó trước hết phải gom được tất cả chim muông trên đời đem về vườn ngự. Xưa nay chưa có con chim nào chịu làm tổ trên cây trong vườn của ta cả.

Nghe xong, chàng trai rụng rời. Làm sao bẫy được hết ngần ấy chim? Mà dẫu có bắt được, chở về tới cung cũng phải mất bao nhiêu năm trời! Nhưng chàng quá kiêu hãnh, không muốn để nhà vua nghĩ rằng mình chịu bỏ công chúa mà không vùng vẫy lấy một lần. Chàng cứ thế đi theo con đường chạy ngang qua cung điện, đi mãi, chẳng để ý mình đang đi đâu.

Cứ thế một tuần trôi qua. Rồi chàng thấy mình đang băng qua một vùng sa mạc, đá tảng nằm rải rác đây đó. Trong bóng râm của một tảng đá có một vị tu hành khổ hạnh đang ngồi. Ông vẫy chàng lại ngồi cạnh.

— Có điều gì làm con phiền muộn. Hãy kể cho ta nghe, may ra ta giúp được con.

— Thưa cha, con muốn cưới công chúa nước con, nhưng nhà vua không chịu gả, trừ khi con gom được hết chim muông trên đời đem về vườn ngự. Con hay bất kỳ ai khác, làm sao làm nổi việc ấy?

— Đừng tuyệt vọng. Việc ấy không khó như con tưởng đâu. Từ đây đi hai ngày đường, theo hướng mặt trời lặn, có một cây bách to hơn mọi cây bách trên mặt đất. Con hãy ngồi vào chỗ bóng râm sẫm nhất, sát bên gốc cây, và giữ thật im lặng. Một lúc sau, con sẽ nghe tiếng cánh vỗ ào ào như gió lốc. Tất cả chim chóc trên đời sẽ bay về đậu kín các cành. Con nhớ đừng gây ra một tiếng động nào cho tới khi mọi thứ đã yên ắng trở lại. Lúc ấy con hãy nói: "Mát-sun!" Thế là lũ chim buộc phải ở yên chỗ cũ, không con nào nhúc nhích nổi khỏi cành đậu. Con cứ việc đặt chúng lên đầu, lên tay, lên khắp người, rồi mang chúng về cho nhà vua.

Chàng trai mừng rỡ cảm ơn vị tu hành, rồi làm đúng từng lời ông dặn. Vài hôm sau, có một hình thù kỳ lạ, phủ kín lông vũ mềm mại, bước vào chầu nhà vua. Vua cha của công chúa sửng sốt, vì cả đời ngài chưa từng thấy cảnh nào như thế. Ôi, những tấm thân bé nhỏ mới xinh xắn làm sao, những cặp mắt tròn long lanh, sợ hãi mới đáng yêu làm sao! Chẳng mấy chốc có tiếng sột soạt khe khẽ, rồi vô số đôi cánh xoè ra: cánh xanh lam, cánh vàng, cánh đỏ, cánh xanh lá. Chàng trai khẽ nói: "Đi đi." Lũ chim bay mấy vòng quanh đầu nhà vua rồi ùa qua khung cửa sổ đang mở, ra vườn chọn chỗ làm tổ.

— Tâu bệ hạ, thần đã làm xong việc ngài giao. Xin ngài gả công chúa cho thần.

Nhà vua vội vàng đáp:

— Phải, phải! Ngươi làm ta vừa lòng lắm! Chỉ còn thiếu một chút nữa thôi là ngươi thành chàng rể mà cô gái nào cũng ao ước. Cái đầu của ngươi ấy mà, trọc quá, trọc lắm! Hãy làm sao cho nó mọc đầy tóc dày, tóc quăn, rồi ta sẽ gả con gái cho. Ngươi khôn ngoan như thế, chắc việc này chẳng làm khó ngươi chút nào.

Chàng trai lặng im nghe nhà vua nói hết, rồi lặng im ngồi trong bếp nhà mẹ suốt bao nhiêu ngày. Cho tới một buổi sáng, có tin đồn tới tai chàng: nhà vua đã hứa gả công chúa cho con trai quan tể tướng, và đám cưới sẽ cử hành ngay trong cung, không chậm trễ.

Chàng đứng phắt dậy, giận sôi gan. Chàng lặng lẽ, nhanh chân tìm tới một cánh cửa nhỏ bên hông, chỉ dành cho thợ ra vào sửa sang cung điện. Không ai trông thấy, chàng lẻn vào đền thờ, rồi theo một dãy hành lang trên cao đi thẳng vào cung, tới chỗ nhìn xuống đại sảnh. Dưới ấy, cô dâu chú rể và vài người bạn đang tụ họp, chờ nhà vua ra để ký giấy hôn ước.

— Mát-sun!

Chàng thì thầm từ trên cao. Lập tức, mọi người bên dưới đứng chôn chân tại chỗ. Mấy người đưa tin nhà vua sai tới xem mọi thứ đã sẵn sàng chưa cũng chịu chung số phận.

Chờ mãi không thấy ai, nhà vua vừa giận vừa sốt ruột, đành tự mình xuống xem có chuyện gì. Không ai giải thích được gì cho ngài, ngài bèn sai một người hầu đi mời một thầy phép ở gần cổng thành tới, để giải cái bùa mà hẳn là con quỷ dữ nào đó đã yểm.

Nghe nhà vua kể xong, thầy phép nói:

— Lỗi là ở chính bệ hạ. Giá bệ hạ không nuốt lời hứa với chàng trai kia, thì con gái bệ hạ đâu đến nỗi gặp hoạ này. Bây giờ chỉ còn một cách: chú rể mà bệ hạ chọn phải nhường chỗ cho chàng trai trọc đầu.

Lòng đau như cắt, nhưng nhà vua biết thầy phép khôn ngoan hơn mình. Ngài lập tức sai những người hầu tin cẩn nhất đi tìm chàng trai đưa về cung, không được chậm lấy một khắc.

Suốt lúc ấy, chàng trai vẫn nấp sau một cây cột. Nghe vậy, chàng mỉm cười một mình, rồi vội vã về nhà, dặn mẹ:

— Nếu có người của nhà vua tới hỏi con, mẹ nhớ bảo rằng con đi đã lâu lắm rồi, mẹ không biết con ở đâu. Nhưng nếu họ cho mẹ đủ tiền đi đường, vì mẹ nghèo, thì mẹ sẽ cố hết sức đi tìm con.

Nói xong chàng trèo lên gác xép trốn, để nghe được hết mọi chuyện bên dưới.

Ngay sau đó có tiếng gõ cửa rầm rầm. Bà mẹ đứng dậy ra mở.

— Thằng con trai trọc đầu của bà có nhà không? Nếu có thì bảo nó đi theo tôi, nhà vua muốn gặp nó ngay.

Bà mẹ đưa góc khăn lên chấm mắt:

— Khổ thân tôi, thưa ông, nó bỏ tôi đi lâu lắm rồi, từ bấy tới giờ tôi chẳng được một tin tức gì.

— Ôi, bà cụ tốt bụng ơi, bà không đoán ra nó có thể ở đâu sao? Nhà vua định gả con gái cho nó đấy, và ai đưa được nó về chắc chắn sẽ được thưởng hậu.

Bà cụ lắc đầu:

— Nó chẳng bao giờ bảo tôi nó đi đâu. Nhưng nhà vua ban cho nó vinh dự lớn thế, thì cũng đáng bỏ công đi tìm. Có vài nơi may ra tìm được nó, mà chỉ mình tôi biết những nơi ấy thôi. Có điều tôi là đứa đàn bà nghèo, chẳng có tiền đi đường.

— Ồ, cái đó thì có khó gì! Trong túi này có một nghìn đồng vàng, bà cứ tiêu thoải mái. Bà chỉ cho tôi chỗ tìm thấy nó, bà sẽ được thêm chừng ấy nữa.

— Được, thế là xong. Giờ thì ông về đi, tôi còn phải sửa soạn. Chậm lắm là vài hôm nữa ông sẽ có tin của tôi.

Gần một tuần liền, hai mẹ con cẩn thận không ra khỏi nhà khi trời chưa tối, sợ hàng xóm trông thấy. Họ cũng chẳng nhóm bếp, chẳng thắp đèn, nên ai cũng tưởng căn nhà đã bỏ không. Rồi một buổi sáng đẹp trời, chàng trai dậy sớm, mặc áo quần tề chỉnh, quấn chiếc khăn đẹp nhất lên đầu, ăn vội bữa sáng rồi lên đường tới cung vua.

Người lính gác to lớn trước cổng rõ ràng đã chờ sẵn, chẳng nói chẳng rằng, cho chàng đi qua. Một người hầu khác đứng chờ bên trong dẫn chàng vào thẳng chỗ nhà vua. Nhà vua mừng rỡ đón chàng:

— A, con trai của ta! Bấy lâu nay con trốn đi đâu thế?

Chàng trai trọc đầu đáp:

— Tâu bệ hạ, thần đã đường đường chính chính giành được công chúa, vậy mà bệ hạ nuốt lời, không chịu gả nàng cho thần. Từ đó thần chán cả nhà cửa, bỏ đi lang thang khắp thế gian. Giờ bệ hạ đã hối hận vì sự thất tín của mình, thần trở về để nhận người vợ vốn dĩ thuộc về thần. Vậy xin bệ hạ truyền quan tể tướng soạn giấy hôn ước.

Thế là một tờ hôn ước mới được soạn ra. Theo ý chú rể mới, nhà vua và quan tể tướng ký ngay trong căn phòng họ đang gặp nhau. Xong xuôi, chàng trai xin nhà vua dẫn mình tới chỗ công chúa. Hai người cùng bước vào đại sảnh, nơi mọi người vẫn đứng y nguyên như lúc chàng thốt ra tiếng thần chú.

Nhà vua lo lắng hỏi:

— Con có giải được bùa không?

— Thần nghĩ là được.

Chàng trai đáp. Nói thật, chính chàng cũng hơi lo. Chàng bước lên một bước, cất tiếng:

— Hỡi những ai bị Mát-sun giữ chân, hãy được tự do!

Lời vừa dứt, những người đứng im như tượng kia sống lại. Cô dâu vui mừng đặt tay mình vào tay chú rể mới. Còn chú rể cũ thì biến mất tăm, và chẳng ai còn biết anh ta ra sao nữa.

— Hết —