Người hàng xóm làm nghề kim hoàn

Chương 5: Người hàng xóm làm nghề kim hoàn

Tôi xin thưa với bệ hạ ở chỗ này rằng giữa nhà tôi và nhà người hàng xóm gần nhất chỉ ngăn bằng một bức vách gỗ trát vữa rất mỏng. Ngôi nhà ấy là của một người Do Thái rất giàu, làm nghề kim hoàn. Căn phòng vợ chồng ông ngủ áp ngay vào bức vách. Lúc bọn trẻ nhà tôi làm ầm nhất, họ đã ngủ say. Tiếng ồn đánh thức họ, mãi lâu sau họ mới ngủ lại được.

Hôm sau, vợ người Do Thái, vừa thay mặt chồng vừa tự mình, tới than phiền với vợ tôi vì giấc ngủ đầu hôm của họ bị phá.

— Chị Ra-chen ơi, vợ tôi gọi tên vợ người Do Thái, nói, tôi rất tiếc vì chuyện đã xảy ra, xin lỗi chị. Chị biết trẻ con mà, chuyện không đâu cũng làm chúng cười, chút xíu cũng làm chúng khóc. Chị vào đây, tôi cho chị xem cái thứ khiến chị phải phàn nàn.

Bà vợ người Do Thái bước vào. Vợ tôi cầm viên kim cương, vì rốt cuộc nó đúng là kim cương, lại là một viên kỳ lạ hiếm có. Nó vẫn nằm trên bậu bếp. Chị đưa cho bà xem:

— Chị xem này, chính mảnh thuỷ tinh này gây ra tất cả tiếng ồn chị nghe tối qua đấy.

Trong lúc bà vợ người Do Thái, vốn hiểu biết mọi thứ đá quý, đang thán phục xem xét viên kim cương, vợ tôi kể cho bà nghe chị đã tìm thấy nó trong bụng cá ra sao, và mọi chuyện đã xảy ra.

Vợ tôi kể xong, bà hàng xóm biết tên vợ tôi, đặt viên kim cương vào tay chị, nói:

— Chị Ai-sa ơi, tôi cũng như chị, nghĩ nó chỉ là thuỷ tinh. Nhưng nó đẹp hơn thuỷ tinh thường, mà tôi có một mảnh thuỷ tinh gần giống thế, thỉnh thoảng vẫn đeo, có nó đi kèm thì đẹp lắm. Nếu chị muốn bán, tôi mua.

Bọn trẻ nhà tôi nghe nói bán đồ chơi của chúng, nhao nhao phản đối, cắt ngang câu chuyện, van mẹ giữ lại cho chúng. Vợ tôi đành hứa với chúng cho chúng nín.

Bà vợ người Do Thái buộc phải về. Trước khi rời vợ tôi, người đã tiễn bà ra tận cửa, bà hạ giọng dặn rằng nếu có ý bán mảnh thuỷ tinh, thì đừng cho ai xem trước khi báo cho bà.

Người Do Thái đã ra cửa hàng từ sáng sớm, ở khu phố các thợ kim hoàn. Vợ ông tới đó tìm ông, báo cho ông biết điều bà vừa phát hiện. Bà kể cho ông nghe viên kim cương to cỡ nào, nặng chừng bao nhiêu, đẹp ra sao, nước trong, ánh rực rỡ thế nào, nhất là cái lạ của nó là phát sáng ban đêm. Điều này vợ tôi kể, mà kể một cách ngây thơ, nên càng đáng tin.

Người Do Thái bảo vợ về thương lượng với vợ tôi. Trước hết trả thật ít, tuỳ bà thấy được, rồi tăng dần tuỳ theo người ta khó tới đâu, và cuối cùng giá nào cũng phải mua cho bằng được.

Theo lệnh chồng, bà vợ người Do Thái nói chuyện riêng với vợ tôi, chẳng đợi vợ tôi quyết có bán viên kim cương hay không, hỏi chị có chịu lấy hai mươi đồng tiền vàng không. Với một mảnh thuỷ tinh, như chị nghĩ, vợ tôi thấy số tiền ấy lớn lắm. Nhưng chị không nói có cũng không nói không, chỉ bảo bà hàng xóm rằng chị không thể nghe bà chừng nào chưa nói với tôi.

Đúng lúc ấy, tôi vừa nghỉ việc về nhà ăn trưa, thấy hai người đang nói chuyện ở cửa. Vợ tôi giữ tôi lại, hỏi tôi có bằng lòng bán mảnh thuỷ tinh chị tìm được trong bụng cá, với giá hai mươi đồng tiền vàng bà hàng xóm Do Thái trả không.

Tôi không trả lời ngay. Tôi nghĩ tới lời ông Xa-át quả quyết khi đưa tôi cục chì, rằng nó sẽ làm nên cơ nghiệp cho tôi. Bà vợ người Do Thái tưởng tôi im lặng vì coi khinh số tiền bà trả.

— Anh hàng xóm ơi, bà nói, tôi trả anh năm mươi đồng. Anh bằng lòng chưa?

Thấy bà từ hai mươi đồng tiền vàng tăng vội lên năm mươi, tôi giữ vững, bảo bà còn xa lắm mới tới giá tôi định bán.

— Anh hàng xóm ơi, bà nói tiếp, thôi anh lấy một trăm đồng tiền vàng. Nhiều lắm đấy. Tôi còn chẳng biết chồng tôi có chịu không.

Nghe bà tăng giá lần nữa, tôi bảo bà tôi muốn một trăm nghìn đồng tiền vàng. Tôi thấy rõ viên kim cương đáng giá hơn, nhưng vì muốn chiều lòng vợ chồng bà, là chỗ hàng xóm, tôi chỉ lấy chừng ấy, nhất định phải đủ. Nếu họ không chịu giá ấy, những thợ kim hoàn khác sẽ trả tôi cao hơn.

Chính bà vợ người Do Thái lại làm tôi vững lòng hơn, vì bà nóng lòng muốn kết thúc mua bán, trả đi trả lại mãi tới năm mươi nghìn đồng tiền vàng. Tôi từ chối.

— Tôi không dám trả cao hơn nữa, bà nói, nếu chồng tôi chưa bằng lòng. Tối nay ông ấy về. Tôi chỉ xin anh kiên nhẫn chờ ông ấy nói chuyện với anh, xem viên kim cương đã.

Tôi hứa với bà như vậy.

Tối ấy, người Do Thái về nhà, nghe vợ kể bà chẳng thoả thuận được gì với vợ tôi và tôi, bà đã trả tôi năm mươi nghìn đồng tiền vàng, và đã xin tôi chờ.

Người Do Thái rình đúng lúc tôi nghỉ việc về nhà.

— Anh Ha-xan ơi, ông tới gần tôi nói, tôi xin anh cho xem viên kim cương vợ anh đã cho vợ tôi xem.

Tôi mời ông vào, đưa ông xem.

Trời đã tối lắm, đèn chưa thắp. Nhờ ánh sáng viên kim cương toả ra, nhờ vẻ rực rỡ của nó giữa lòng bàn tay tôi sáng bừng lên, ông biết ngay vợ mình đã kể đúng. Ông cầm lấy, ngắm nghía rất lâu, thán phục không ngớt.

— Thế nào, anh hàng xóm, ông nói, vợ tôi bảo đã trả anh năm mươi nghìn đồng tiền vàng. Để anh vừa lòng, tôi trả thêm anh hai mươi nghìn nữa.

— Anh hàng xóm ạ, tôi đáp, vợ anh hẳn đã nói tôi đòi một trăm nghìn. Hoặc anh trả đủ, hoặc viên kim cương vẫn là của tôi. Chẳng có giá ở giữa.

Ông mặc cả một hồi lâu, mong tôi để lại rẻ hơn chút ít. Nhưng ông chẳng được gì. Sợ tôi đem cho các thợ kim hoàn khác xem, mà tôi định làm thật, ông không chịu đi khi chưa thoả thuận xong với giá tôi đòi. Ông nói trong nhà không có sẵn một trăm nghìn đồng tiền vàng, nhưng ngày mai, trước giờ này, ông sẽ giao đủ. Ngay hôm ấy, ông mang tới hai bao, mỗi bao một nghìn đồng, để chốt vụ mua bán.

Hôm sau, tôi chẳng biết người Do Thái đi vay bạn bè, hay hùn với các thợ kim hoàn khác, chỉ biết ông gom đủ một trăm nghìn đồng tiền vàng, mang tới đúng giờ đã hứa. Tôi trao viên kim cương vào tay ông.

Bán xong viên kim cương, giàu có vượt xa mọi điều mong ước, tôi tạ ơn Thượng đế đã nhân từ rộng lượng. Tôi hẳn đã tới quỳ dưới chân ông Xa-át tỏ lòng biết ơn, nếu tôi biết nhà ông. Với ông Xa-đi cũng vậy, người tôi mang ơn đầu tiên về hạnh phúc của mình, dù thiện ý của ông dành cho tôi đã không thành.

Rồi tôi nghĩ tới việc dùng món tiền lớn ấy sao cho tốt. Vợ tôi, đầu óc đã đầy những ý thích phô trương, đề nghị ngay may những bộ áo sang trọng cho chị và các con, mua một ngôi nhà, bày biện cho thật giàu sang.

— Mình ơi, tôi bảo chị, ta không nên bắt đầu bằng những khoản chi ấy. Mình cứ để tôi lo. Những gì mình muốn rồi sẽ tới với thời gian. Tiền tuy làm ra để tiêu, nhưng phải tiêu sao cho nó sinh ra một cái vốn để rút ra mãi mà không cạn. Tôi đang nghĩ tới chuyện ấy, ngay mai tôi sẽ bắt đầu lập cái vốn ấy.

Hôm sau, tôi dành cả ngày tới nhà phần lớn những người cùng nghề, những người chẳng khá giả gì hơn tôi trước kia. Tôi ứng tiền trước cho họ, thuê họ làm cho tôi đủ loại đồ thừng chão, mỗi người tuỳ tài, tuỳ sức. Tôi hứa sẽ không bắt họ chờ, họ mang hàng tới đến đâu tôi trả công sòng phẳng tới đó. Hôm sau nữa, tôi thuê nốt những người thợ thừng khác cùng cảnh như vậy làm cho tôi. Từ đó tới nay, tất cả thợ thừng ở Bát-đa vẫn làm cho tôi, rất hài lòng vì tôi giữ đúng lời đã hứa.

Thợ đông như thế thì hàng làm ra cũng nhiều tương xứng. Tôi thuê nhiều kho ở nhiều nơi, mỗi kho đặt một người coi, vừa nhận hàng vừa bán buôn bán lẻ. Chẳng bao lâu, nhờ cách làm ăn ấy, tôi kiếm được món lời và thu nhập đáng kể.

Rồi để gom bao nhiêu kho rải rác về một chỗ, tôi mua một toà nhà lớn trên một khu đất rộng, nhưng đã đổ nát. Tôi cho phá đi, xây lên ngôi nhà bệ hạ thấy hôm qua. Nhưng dù trông bề thế, nó chỉ gồm những kho tôi cần dùng, và chỗ ở vừa đủ cho tôi và gia đình.

— Hết chương 5 —