Hai người bạn tìm tới

Chương 6: Hai người bạn tìm tới

Tôi bỏ căn nhà nhỏ cũ, dọn tới nhà mới được một thời gian thì ông Xa-đi và ông Xa-át, xưa nay chẳng nghĩ tới tôi nữa, chợt nhớ ra. Họ hẹn nhau một ngày đi dạo. Đi qua con phố họ từng thấy tôi, họ ngạc nhiên lắm vì không thấy tôi ngồi bện thừng như trước. Họ hỏi tôi ra sao rồi, còn sống hay đã chết. Họ càng ngạc nhiên hơn khi biết người họ hỏi đã thành một nhà buôn lớn, người ta không gọi đơn giản là Ha-xan nữa, mà là Cô-gia Ha-xan An-háp-ban, tức ông chủ Ha-xan bện thừng, và đã xây ở một con phố, người ta nói tên cho họ, một ngôi nhà trông như cung điện.

Hai người bạn tới con phố ấy tìm tôi. Dọc đường, Xa-đi không sao tin được cục chì Xa-át cho tôi lại là nguyên do của cơ nghiệp lớn lao ấy, bèn nói với Xa-át:

— Tôi vui mừng trọn vẹn vì đã làm nên cơ nghiệp cho Ha-xan An-háp-ban. Nhưng tôi không thể tán thành việc anh ta đã hai lần nói dối để moi của tôi bốn trăm đồng tiền vàng thay vì hai trăm. Vì bảo cơ nghiệp ấy là nhờ cục chì anh cho thì tôi không thể tin, mà chẳng ai tin cả.

— Đó là ý anh, Xa-át đáp, nhưng không phải ý tôi. Tôi không hiểu sao anh lại bất công với Cô-gia Ha-xan mà coi anh ta là kẻ dối trá. Anh cho phép tôi tin rằng anh ta đã nói thật với chúng ta, chẳng hề nghĩ tới chuyện che giấu gì, và chính cục chì tôi cho mới là nguyên do duy nhất làm nên hạnh phúc của anh ta. Cô-gia Ha-xan sắp sửa làm rõ cho anh và tôi thôi.

Vừa đi vừa trò chuyện như vậy, hai người bạn tới con phố có nhà tôi. Họ hỏi nhà tôi ở đâu, người ta chỉ cho. Nhìn mặt tiền, họ khó lòng tin đó là nhà tôi. Họ gõ cửa, người gác cổng của tôi ra mở.

Sợ thất lễ nếu nhầm nhà một vị quyền quý nào đó với ngôi nhà mình tìm, Xa-đi hỏi người gác cổng:

— Người ta chỉ cho chúng tôi nhà này là nhà ông Cô-gia Ha-xan An-háp-ban. Anh cho biết chúng tôi có nhầm không?

— Thưa ông, không nhầm đâu ạ, người gác cổng đáp, mở rộng cửa hơn. Đúng là nhà ông ấy. Mời các ông vào. Ông chủ đang ở trong phòng khách, các ông sẽ gặp một người nô lệ vào báo cho.

Người ta vào báo hai người bạn tới, tôi nhận ra họ. Vừa thấy họ, tôi đứng dậy chạy tới, định nắm vạt áo họ mà hôn. Họ ngăn lại, tôi đành để họ ôm mình. Tôi mời họ lên một chiếc tràng kỷ lớn, chỉ cho họ một chiếc nhỏ hơn đủ bốn người ngồi, nhô ra phía vườn. Tôi mời họ ngồi, họ lại muốn tôi ngồi chỗ danh dự.

— Thưa hai ông, tôi nói, tôi chưa quên mình là Ha-xan An-háp-ban nghèo khổ. Giả như tôi có khác hẳn bây giờ, giả như tôi không mang ơn hai ông như vậy, tôi cũng biết điều gì là phải với hai ông. Xin hai ông đừng làm tôi ngượng thêm nữa.

Họ ngồi vào chỗ của họ, tôi ngồi chỗ của tôi đối diện.

Xa-đi lên tiếng, nói với tôi:

— Cô-gia Ha-xan, tôi không sao tả hết niềm vui được thấy anh gần đúng như tôi mong khi tôi tặng anh, không chút trách móc, hai trăm đồng tiền vàng, cả lần đầu lẫn lần sau. Tôi tin chắc chính bốn trăm đồng ấy đã làm nên sự đổi đời kỳ diệu mà tôi vui mừng được thấy. Chỉ có một điều làm tôi phiền lòng, là tôi không hiểu vì lẽ gì anh lại hai lần che giấu sự thật với tôi, viện cớ những mất mát do những rủi ro mà tôi đã thấy, và giờ vẫn thấy, là khó tin. Phải chăng lần cuối chúng tôi gặp anh, cả với hai trăm đồng đầu lẫn hai trăm đồng sau, công việc nhỏ của anh vẫn chưa tiến được mấy, nên anh xấu hổ không dám thú thật? Tôi muốn tin trước như vậy, và chờ anh xác nhận cho tôi.

Xa-át nghe Xa-đi nói, hết sức sốt ruột, chẳng muốn nói là phẫn nộ, ông cúi mắt lắc đầu tỏ ý. Nhưng ông vẫn để bạn nói hết, không mở miệng. Xa-đi nói xong, ông mới đáp:

— Xa-đi, anh tha lỗi nếu trước khi Cô-gia trả lời anh, tôi nói trước đôi lời. Tôi lấy làm lạ anh cứ thành kiến với lòng thành thật của anh ta, cứ khăng khăng không tin lời anh ta đã cam đoan trước đây. Tôi đã nói với anh, giờ tôi nhắc lại, ngay từ đầu tôi đã tin anh ta, chỉ qua lời kể về hai tai nạn ấy. Anh nói gì thì nói, tôi vẫn tin chúng là thật. Nhưng ta để anh ta nói đi. Chính anh ta sẽ cho ta biết ai trong hai ta đã xét đúng về anh ta.

Hai người bạn nói xong, tôi lên tiếng, nói với cả hai:

— Thưa hai ông, tôi sẽ tự bắt mình im lặng mãi về điều hai ông muốn làm rõ, nếu tôi không tin chắc cuộc tranh luận giữa hai ông vì tôi không đủ sức cắt đứt sợi dây tình bạn gắn bó hai trái tim. Vậy tôi xin giải bày, vì hai ông đòi hỏi. Nhưng trước hết tôi xin cam đoan với hai ông, trước kia tôi đã kể những gì xảy ra với tôi cũng thành thật y như bây giờ.

Rồi tôi kể cho họ nghe từng chi tiết một, đúng như bệ hạ vừa nghe, không sót điều nhỏ nhất.

Lời cam đoan của tôi chẳng đủ sức chữa cho Xa-đi khỏi thành kiến. Tôi vừa dứt lời, ông nói:

— Cô-gia Ha-xan, chuyện con cá, chuyện viên kim cương tìm thấy đúng lúc trong bụng nó, với tôi cũng khó tin như chuyện diều hâu cướp khăn quấn đầu và chuyện vò cám đổi lấy đất sét. Dù thế nào, tôi cũng chẳng vì vậy mà kém tin rằng anh không còn nghèo nữa, mà đã giàu, đúng như tôi muốn anh trở nên giàu nhờ tôi. Và tôi mừng thật lòng.

Trời đã muộn, ông đứng dậy cáo từ, Xa-át cũng đứng dậy cùng ông. Tôi cũng đứng dậy, giữ họ lại:

— Thưa hai ông, xin hai ông cho phép tôi xin một ân huệ, và xin đừng từ chối. Ấy là cho tôi được vinh dự mời hai ông một bữa tối đạm bạc, rồi mỗi người một giường nghỉ. Mai tôi đưa hai ông đi thuyền tới một ngôi nhà nhỏ ở thôn quê tôi mới mua, thỉnh thoảng ra đó hóng mát. Rồi cũng trong ngày ấy, tôi sẽ đưa hai ông về bằng đường bộ, mỗi người một con ngựa trong tàu ngựa nhà tôi.

— Nếu Xa-át không có việc gì phải đi đâu, tôi xin vui lòng, Xa-đi nói.

— Tôi chẳng có việc gì, Xa-át đáp, hễ được ở bên anh. Vậy phải cho người tới nhà anh và nhà tôi báo đừng chờ.

Tôi gọi một người nô lệ tới. Trong lúc họ giao việc ấy cho anh ta, tôi tranh thủ dặn dò bữa tối.

Trong lúc chờ tới giờ ăn, tôi dẫn hai ân nhân đi xem nhà và mọi thứ trong nhà. Họ thấy nó được sắp đặt hợp lý, vừa với địa vị của tôi. Tôi gọi cả hai là ân nhân, chẳng phân biệt, vì không có Xa-đi thì Xa-át đã chẳng cho tôi cục chì, còn không có Xa-át thì Xa-đi đã chẳng tìm tới tôi để tặng bốn trăm đồng tiền vàng, mà tôi coi đó là cội nguồn hạnh phúc của mình. Tôi đưa họ về phòng khách. Họ hỏi tôi nhiều điều về công việc buôn bán, tôi trả lời sao cho họ có vẻ hài lòng về cách tôi làm ăn.

Cuối cùng người ta báo bữa tối đã dọn. Bàn bày ở một phòng khác, tôi mời họ sang. Họ trầm trồ trước ánh đèn sáng rực, trước sự sạch sẽ của căn phòng, trước tủ bày đồ, và thấy các món ăn hợp khẩu vị. Trong bữa ăn, tôi còn đãi họ một buổi hoà nhạc cả hát lẫn đàn. Dọn bàn xong, lại có một đoàn vũ công nam nữ và nhiều trò vui khác. Tôi cố hết sức cho họ thấy lòng biết ơn sâu sắc của tôi đối với họ.

Hôm sau, vì đã hẹn với Xa-đi và Xa-át lên đường thật sớm cho mát, chúng tôi ra bờ sông trước khi mặt trời mọc. Chúng tôi xuống một chiếc thuyền rất sạch sẽ, trải thảm, sửa soạn sẵn. Nhờ sáu tay chèo khoẻ và dòng nước xuôi, đi chừng một giờ rưỡi, chúng tôi tới ngôi nhà ngoài thôn quê của tôi.

Lên bờ, hai người bạn dừng lại, không phải để ngắm vẻ đẹp bên ngoài của ngôi nhà, mà để thán phục cái thế đất tuyệt đẹp của nó, tầm nhìn chẳng hẹp quá cũng chẳng xa quá, khiến bốn phía đều dễ chịu. Tôi dẫn họ đi khắp các gian phòng, chỉ cho họ những chỗ phụ, những tiện nghi, khiến họ thấy nó thật tươi vui, rất đáng yêu.

— Hết chương 6 —