I-li-a Mu-rô-mét và tên cướp Họa Mi

Ở thành Mu-rôm lừng danh, trong làng Ca-ra-tra-rô-vô, có một bác nông dân tên là I-van Ti-mô-phê-ê-vích. Bác có đứa con yêu là I-li-a Mu-rô-mét. Chàng ngồi một chỗ suốt ba mươi năm không đi được. Ba mươi năm vừa tròn, chàng bỗng đứng dậy, chân bước vững vàng, và thấy trong mình có một sức mạnh lớn lao. Chàng sắm cho mình bộ giáp trụ, ngọn giáo thép tốt, thắng yên một con ngựa hay, đúng ngựa của tráng sĩ. Rồi chàng đến xin cha mẹ ban phúc:

"Thưa cha, thưa mẹ! Xin cha mẹ cho con đi đến kinh thành Ki-ép lừng danh, để cầu nguyện Chúa và bái kiến đại vương Ki-ép."

Cha mẹ ban phúc cho chàng, lại nghiêm giọng dặn dò:

"Con cứ đi thẳng đến thành Ki-ép, đi thẳng qua thành Tséc-ni-gốp. Dọc đường chớ làm hại ai, chớ đổ máu người Cơ Đốc vô cớ."

I-li-a Mu-rô-mét nhận lời ban phúc của cha mẹ, cầu nguyện Chúa, từ biệt cha mẹ rồi lên đường.

Chàng đi mãi vào những khu rừng tối tăm, đến nỗi lạc vào trại của một bọn cướp. Bọn cướp trông thấy I-li-a Mu-rô-mét thì lòng tham bừng bừng, thèm con ngựa tráng sĩ. Chúng bàn nhau phải cướp lấy con ngựa, vì xưa nay chưa ở đâu thấy con ngựa nào như thế, vậy mà nay lại do một kẻ không rõ là ai cưỡi. Thế là chúng xua người lao vào I-li-a, lúc mười tên, lúc hai mươi tên một lượt.

I-li-a Mu-rô-mét ghìm con ngựa lại, rút trong ống ra một mũi tên tôi lửa, lắp vào cây cung căng. Chàng bắn mũi tên là là trên mặt đất, mũi tên xé đất thành rãnh rộng cả sải tay. Thấy thế, bọn cướp sợ hãi, tụ lại thành một vòng, quỳ cả xuống mà nói:

"Thưa ngài, chàng trai tốt bụng gan dạ! Chúng tôi có tội với ngài. Để chuộc tội, xin ngài cứ lấy vàng bạc bao nhiêu tuỳ thích, lấy quần áo sặc sỡ, lấy cả từng đàn ngựa nữa."

I-li-a mỉm cười đáp:

"Ta biết để đâu cho hết! Còn các ngươi muốn sống thì từ nay đừng có liều lĩnh như thế nữa!"

Nói rồi chàng lại lên đường đến thành Ki-ép lừng danh.

Chàng đến gần thành Tséc-ni-gốp. Dưới chân thành có quân ngoại đạo đóng đông vô kể. Chúng vây thành Tséc-ni-gốp, định phá thành, đốt nhà thờ của Chúa thành tro khói, bắt sống cả vương công lẫn quan trấn thủ Tséc-ni-gốp. I-li-a Mu-rô-mét kinh hãi trước đạo quân khổng lồ ấy. Nhưng chàng phó mình cho ý Chúa, quyết đem đầu mình ra hy sinh vì đức tin. Chàng lấy giáo thép đánh vào quân ngoại đạo, đánh tan cả đạo quân, bắt sống viên hoàng tử của chúng, dắt vào thành Tséc-ni-gốp.

Dân thành Tséc-ni-gốp ra đón chàng trọng thể. Chính vương công và quan trấn thủ cũng ra đón chàng trai, dâng lời tạ ơn Chúa đã bất ngờ phái người đến giải vây, không để cả thành chết oan dưới tay đạo quân ấy. Họ đưa chàng vào cung, mở một bữa tiệc lớn, rồi tiễn chàng lên đường.

Từ Tséc-ni-gốp, I-li-a Mu-rô-mét đi thẳng con đường lớn về thành Ki-ép. Con đường ấy đã bị tên cướp Họa Mi chặn suốt ba mươi năm tròn. Hắn không cho ai qua, người cưỡi ngựa hay người đi bộ cũng vậy. Hắn giết người chẳng cần gươm giáo, chỉ bằng tiếng huýt sáo của quân cướp.

I-li-a Mu-rô-mét ra đến cánh đồng trống, thấy những vết chân tráng sĩ in sâu trên đất, chàng cứ theo đó mà đi. Chàng đến những khu rừng Bri-an-xcơ, những bãi lầy lún ngập, những cây cầu gỗ kim ngân, và con sông Xmô-rô-đin-ca.

Tên cướp Họa Mi linh cảm thấy ngày tận số và tai hoạ lớn của mình. Khi I-li-a Mu-rô-mét còn cách hai mươi dặm, hắn đã huýt một tiếng thật mạnh. Nhưng trái tim tráng sĩ không hề run sợ. Khi chàng còn cách mười dặm, hắn huýt to hơn nữa, tiếng huýt làm con ngựa của I-li-a vấp khuỵu cả chân.

I-li-a Mu-rô-mét đến tận dưới tổ của hắn. Cái tổ ấy làm trên ngọn mười hai cây sồi. Tên cướp Họa Mi ngồi trên tổ, thấy người tráng sĩ đất Nga thánh thiện, liền huýt hết sức bình sinh, định giết chết I-li-a Mu-rô-mét.

I-li-a Mu-rô-mét tháo cây cung căng, lắp mũi tên tôi lửa, bắn thẳng lên tổ Họa Mi. Mũi tên trúng mắt phải, làm hắn lòi mắt. Tên cướp Họa Mi rơi từ trên tổ xuống như một bó yến mạch.

I-li-a Mu-rô-mét bắt lấy hắn, trói chặt vào bàn đạp thép của mình, rồi đi tiếp đến thành Ki-ép lừng danh.

Dọc đường có dinh thự của tên cướp Họa Mi. Khi I-li-a Mu-rô-mét đi ngang qua, các cửa sổ đang mở toang, ba cô con gái của tên cướp đứng nhìn ra. Cô út trông thấy chàng, reo lên với các chị:

"Kìa, cha mình về, mang theo của cướp được, lại dắt một thằng nhà quê trói vào bàn đạp thép nữa kìa."

Cô cả nhìn ra rồi khóc nức nở:

"Không phải cha mình đâu. Đó là một người lạ nào đó, đang dắt cha mình đi."

Ba cô gọi chồng:

"Hỡi các chồng yêu quý! Hãy cưỡi ngựa ra đón đường thằng nhà quê ấy, cướp cha chúng ta về, đừng để dòng họ ta phải chịu nhục thế này."

Chồng của ba cô đều là những tráng sĩ khoẻ mạnh. Họ cưỡi ngựa ra đánh người tráng sĩ đất Nga. Ngựa của họ tốt, giáo của họ sắc, họ định xốc I-li-a lên mũi giáo. Tên cướp Họa Mi trông thấy, liền bảo:

"Các con rể yêu quý! Đừng tự chuốc nhục, đừng chọc giận người tráng sĩ mạnh như thế, kẻo tất cả đều chết dưới tay hắn. Tốt hơn hãy nhún nhường mời hắn vào nhà ta uống một chén rượu."

Nghe các chàng rể nài nỉ, I-li-a rẽ vào nhà, chẳng hề biết lòng dạ độc ác của họ. Cô con gái cả kéo cánh cổng sắt treo trên dây xích lên cao, định thả xuống đè chết chàng. Nhưng I-li-a nhìn thấy cô ta trên cổng, liền phóng giáo, đâm chết cô ta.

Đến thành Ki-ép, I-li-a Mu-rô-mét cưỡi ngựa vào thẳng sân cung, bước vào cung điện đá trắng, cầu nguyện Chúa rồi cúi chào đại vương. Đại vương Ki-ép hỏi:

"Chàng trai tốt kia, hãy nói cho ta biết chàng tên gì, quê ở thành nào?"

I-li-a Mu-rô-mét thưa:

"Tâu bệ hạ, thần tên là I-li-út-ca, con trai I-van, quê ở làng Ca-ra-tra-rô-vô, thành Mu-rôm."

Đại vương hỏi:

"Chàng đi từ Mu-rôm đến đây theo đường nào?"

"Thần đi qua thành Tséc-ni-gốp. Dưới chân thành Tséc-ni-gốp, thần đánh tan đạo quân ngoại đạo đông vô kể, giải vây cho thành. Từ đó thần đi theo con đường thẳng, bắt được tên cướp Họa Mi lợi hại, trói vào bàn đạp thép dắt về đây."

Đại vương nổi giận:

"Sao ngươi dám nói dối!"

Hai tráng sĩ A-li-ô-sa Pô-pô-vích và Đô-bơ-rư-nhi-a Ni-ki-tích nghe thế, liền chạy ra xem. Thấy tận mắt, họ trở vào tâu với đại vương rằng chuyện ấy là thật. Đại vương bèn truyền dâng chén rượu cho chàng trai.

Rồi đại vương muốn nghe thử tiếng huýt của tên cướp. I-li-a lấy tấm áo lông chồn quấn kín đại vương và hoàng hậu, kẹp hai người vào hai bên nách, rồi gọi tên cướp Họa Mi đến, bảo hắn chỉ được huýt nửa tiếng thôi. Nhưng tên cướp Họa Mi huýt hết sức bình sinh, làm các tráng sĩ choáng váng ngã lăn ra sàn. Vì thế I-li-a Mu-rô-mét giết chết hắn.

I-li-a Mu-rô-mét kết nghĩa anh em với Đô-bơ-rư-nhi-a Ni-ki-tích. Hai người thắng yên ngựa, rong ruổi khắp các cánh đồng trống suốt ba tháng tròn, mà chẳng gặp được ai xứng làm đối thủ.

Một hôm, giữa cánh đồng trống, họ gặp một người hành khất to lớn đang đi. Chiếc áo choàng của ông nặng năm mươi pút, cái mũ nặng chín pút, cây gậy dài mười sải. I-li-a Mu-rô-mét thúc ngựa lao vào ông, muốn thử sức tráng sĩ của mình. Người hành khất thấy I-li-a Mu-rô-mét, liền nói:

"Này I-li-a Mu-rô-mét! Anh có nhớ không, hai ta từng học chữ cùng một trường. Thế mà nay anh lại thúc ngựa xông vào một kẻ hành khất như tôi, như thể xông vào kẻ thù. Anh đâu có biết thành Ki-ép lừng danh đang gặp tai hoạ lớn. Một tên tráng sĩ ngoại đạo hung bạo đã kéo đến, tên là Tượng Quỷ. Đầu hắn to bằng cái vạc nấu bia, vai rộng một sải, khoảng cách giữa hai lông mày bằng một gang tay, giữa hai tai dài bằng một mũi tên. Mỗi bữa hắn ăn một con bò, mỗi lần uống hết một vạc. Đại vương Ki-ép buồn rầu nhắc đến anh mãi, trách anh bỏ ngài giữa lúc khổ đau thế này."

I-li-a Mu-rô-mét mặc bộ áo của người hành khất, đi thẳng vào sân cung, gọi to bằng giọng tráng sĩ:

"Hỡi đại vương Ki-ép! Xin hãy bố thí cho kẻ hành khất qua đường này!"

Đại vương trông thấy, liền nói:

"Vào cung đây, ông hành khất! Ta sẽ cho ông ăn uống, lại cho ông vàng làm lộ phí."

Người hành khất bước vào cung, đứng cạnh bếp lò mà nhìn. Tượng Quỷ đòi ăn. Người ta mang đến cho hắn cả một con bò quay. Hắn ăn hết, cả xương. Tượng Quỷ đòi uống. Người ta khiêng đến một vạc bia, phải hai mươi người mới khiêng nổi. Hắn cầm hai quai vạc, tu một hơi cạn sạch.

I-li-a Mu-rô-mét nói:

"Cha tôi ngày trước có một con ngựa cái phàm ăn. Nó ăn quá nhiều, rồi bội thực mà chết!"

Tượng Quỷ không nhịn được, quát lên:

"Này lão hành khất kia! Sao mày dám chọc tao? Loại như mày, tao chẳng thèm động tay vào! Đừng nói mày, đến cái thằng I-li-a Mu-rô-mét gì đó của bọn mày, tao cũng dám đánh cho một trận."

"Nó đây này!" I-li-a Mu-rô-mét nói.

Chàng giật cái mũ trên đầu xuống, gõ nhẹ vào đầu hắn một cái. Chỉ nhè nhẹ thôi, mà đầu hắn bay xuyên qua tường cung điện. Chàng nhấc nốt cái thân của Tượng Quỷ ném theo ra ngoài.

Vì công ấy, đại vương hết lời ngợi khen I-li-a Mu-rô-mét, và xếp chàng vào hàng những tráng sĩ hùng mạnh nhất của mình.

— Hết —