Tấm gương Mát-xư-ya-ma

Ngày xưa, ở xứ Ê-chi-gô, một vùng mà tới tận bây giờ vẫn còn rất xa xôi hẻo lánh của nước Nhật, có hai vợ chồng sống với nhau. Khi câu chuyện này bắt đầu, họ đã lấy nhau được mấy năm và có phúc sinh được một cô con gái nhỏ. Cô bé là niềm vui, niềm tự hào của đời hai người, là nguồn hạnh phúc vô tận họ dành dụm cho tuổi già.

Trong trí nhớ của hai người, biết bao ngày đáng ghi bằng chữ vàng đã đánh dấu quãng đời con lớn lên từ thuở lọt lòng. Đó là lần đưa con lên chùa khi con vừa tròn ba mươi ngày tuổi, người mẹ hãnh diện bế con, mặc áo ki-mô-nô lễ, để gửi con vào sự che chở của vị thần giữ nhà. Rồi lễ hội búp bê đầu tiên của con, cha mẹ tặng con cả một bộ búp bê với đủ thứ đồ dùng tí hon, năm nào cũng mua thêm. Và có lẽ quan trọng hơn cả là sinh nhật lên ba, khi chiếc thắt lưng gấm đỏ vàng đầu tiên được thắt quanh cái eo bé nhỏ, đánh dấu con đã bước qua ngưỡng cửa tuổi thơ, để lại sau lưng thời còn ẵm ngửa. Giờ con đã lên bảy, đã biết nói, biết chăm cha mẹ bằng đủ thứ việc nhỏ nhặt mà lòng cha mẹ nào cũng quý, chén hạnh phúc của hai người tưởng như đã đầy. Khắp xứ sở đảo quốc này, khó tìm được một gia đình nhỏ nào hạnh phúc hơn.

Một hôm, cả nhà rộn lên vì người cha bất ngờ được gọi lên kinh đô có việc. Thời nay có xe lửa, có xe kéo và đủ thứ phương tiện đi lại nhanh chóng, thật khó mà hình dung một chuyến đi từ Mát-xư-ya-ma lên Ki-ô-tô ngày ấy nghĩa là thế nào. Đường sá gồ ghề, xấu xí, người thường phải cuốc bộ từng bước, dù đường xa một trăm hay mấy trăm dặm. Thật vậy, hồi ấy lên kinh đô là cả một việc lớn, chẳng kém gì người Nhật bây giờ vượt biển sang châu Âu.

Vì thế người vợ lo lắm khi giúp chồng sửa soạn cho chuyến đi xa, biết trước mặt chồng là cả một chặng đường gian khổ. Nàng ước được đi cùng chồng, nhưng đường xa quá, hai mẹ con không đi nổi, vả lại bổn phận người vợ là phải trông nom nhà cửa.

Cuối cùng mọi thứ đã sẵn sàng. Người chồng đứng nơi thềm, vợ con quây quanh.

Người chồng nói:

— Đừng lo, tôi sẽ về sớm. Tôi đi vắng, mình trông nom mọi thứ, nhất là con gái nhỏ của chúng ta.

Người vợ đáp, nước mắt rơi như mưa:

— Vâng, mẹ con em sẽ ổn cả. Nhưng còn mình, mình phải giữ gìn sức khoẻ, và đừng chậm một ngày nào mà về với mẹ con em nhé.

Chỉ có cô bé là tươi cười, vì cô chưa biết nỗi buồn chia ly, tưởng lên kinh đô cũng chẳng khác gì sang làng bên, việc cha vẫn làm luôn. Cô chạy tới bên cha, níu lấy ống tay áo dài giữ cha lại một chút:

— Cha ơi, trong lúc chờ cha về, con sẽ ngoan lắm, nên cha nhớ mua quà cho con nhé.

Người cha quay lại nhìn lần cuối người vợ đang khóc và đứa con đang tươi cười háo hức, thấy như có ai nắm tóc kéo mình lại. Thật khó lòng bỏ họ ở lại, vì từ trước tới nay cả nhà chưa từng xa nhau. Nhưng anh biết mình phải đi, vì lệnh gọi không thể trái. Gắng hết sức gạt mọi ý nghĩ, anh dứt khoát quay đi, rảo bước qua khu vườn nhỏ, ra khỏi cổng. Người vợ bế con chạy theo tới cổng, nhìn theo chồng đi giữa hai hàng thông, tới khi bóng anh chìm vào màn sương xa, chỉ còn thấy chiếc nón nhọn ngộ nghĩnh, rồi cuối cùng chiếc nón cũng khuất.

Người mẹ vừa quay vào nhà vừa nói:

— Cha đi rồi, giờ mẹ con mình phải trông nom mọi thứ cho tới khi cha về.

Cô bé gật gù:

— Vâng, con sẽ ngoan lắm. Cha về, mẹ nhớ kể với cha con ngoan thế nào nhé, rồi biết đâu cha lại cho con quà.

— Thế nào cha cũng mang về cho con thứ con thích lắm. Mẹ biết mà, vì mẹ đã dặn cha mua cho con một con búp bê. Ngày nào con cũng phải nhớ tới cha, cầu cho cha đi đường bình an cho tới khi cha về nhé.

Cô bé vỗ tay, mặt rạng rỡ vì ý nghĩ vui sướng ấy:

— Ôi, vâng, cha về, con sẽ sướng biết mấy!

Nhìn gương mặt con, người mẹ thấy tình thương của mình như mỗi lúc một sâu thêm.

Rồi nàng bắt tay vào may áo mùa đông cho cả ba người. Nàng dựng chiếc xa quay sợi bằng gỗ đơn sơ, kéo sợi trước rồi mới dệt vải. Lúc nghỉ tay, nàng bày trò cho con chơi, dạy con đọc những câu chuyện xưa của đất nước. Cứ thế, người vợ tìm niềm an ủi trong công việc suốt những ngày cô quạnh vắng chồng. Trong khi thời gian lặng lẽ trôi nhanh trong ngôi nhà yên tĩnh, người chồng đã xong việc, trở về.

Ai không quen biết anh thật kỹ, hẳn khó mà nhận ra anh. Ngày này qua ngày khác, dầm mưa dãi nắng ròng rã cả tháng trời, anh sạm đen như đồng hun. Nhưng vợ con anh nhận ra ngay từ cái nhìn đầu tiên, chạy ùa ra đón, mỗi người níu lấy một bên tay áo anh mà mừng rỡ. Hai vợ chồng đều vui sướng thấy nhau mạnh khoẻ. Hai mẹ con xúm vào tháo đôi dép rơm, gỡ chiếc nón rộng vành cho anh, mà cả nhà ai cũng thấy sao lâu thế, rồi anh lại được ngồi giữa vợ con trong gian phòng quen thuộc từng trống trải biết bao những ngày anh đi vắng.

Vừa ngồi xuống chiếu trắng, người cha đã mở chiếc giỏ tre mang theo, lấy ra một con búp bê tuyệt đẹp và một hộp sơn mài đầy bánh.

Anh nói với con gái:

— Đây là quà cho con. Thưởng con đã trông nom mẹ và nhà cửa giỏi giang trong lúc cha đi vắng.

Cô bé cúi rạp đầu xuống chiếu:

— Con cảm ơn cha.

Rồi cô chìa bàn tay xinh như chiếc lá phong, những ngón tay háo hức xoè ra, đón lấy con búp bê và chiếc hộp. Cả hai món đều từ kinh đô mang về, đẹp hơn bất cứ thứ gì cô từng thấy. Không lời nào tả nổi cô bé sướng tới mức nào. Gương mặt cô như muốn tan ra vì vui, mắt cô, trí cô chẳng còn thiết gì khác nữa.

Người chồng lại lục giỏ, lần này lấy ra một chiếc hộp gỗ vuông, buộc cẩn thận bằng dây đỏ dây trắng, đưa cho vợ:

— Còn đây là quà cho mình.

Người vợ đón lấy chiếc hộp, cẩn thận mở ra, lấy ra một chiếc đĩa bằng kim loại có gắn tay cầm. Một mặt sáng loáng như pha lê, mặt kia chạm nổi hình cây thông và chim hạc, khắc trên mặt kim loại nhẵn bóng sống động như thật. Chưa bao giờ trong đời nàng thấy thứ gì như thế, vì nàng sinh ra và lớn lên ở vùng quê Ê-chi-gô. Nàng nhìn vào chiếc đĩa sáng loáng, rồi ngẩng lên, mặt đầy vẻ ngạc nhiên, sửng sốt:

— Em thấy có ai đang nhìn em trong cái vật tròn tròn này! Mình cho em cái gì thế?

Người chồng cười:

— Thì chính mặt mình đấy chứ ai. Thứ tôi mang về cho mình gọi là cái gương. Ai nhìn vào mặt gương trong vắt cũng thấy được hình dáng của chính mình. Ở chốn hẻo lánh này chẳng ai có, nhưng ở kinh đô người ta dùng nó từ thuở xa xưa. Ở đó, gương được coi là thứ đàn bà nhất thiết phải có. Có câu ngạn ngữ xưa rằng: thanh gươm là hồn của người võ sĩ, tấm gương là hồn của người đàn bà. Theo lời truyền trong dân gian, tấm gương của người đàn bà là hình bóng tấm lòng nàng. Giữ gương sáng trong thì lòng cũng trong sạch, hiền lành. Gương còn là một trong những báu vật làm nên ấn tín của nhà vua. Vậy nên mình phải quý tấm gương này, dùng nó cho cẩn thận.

Người vợ nghe hết lời chồng, vui vì được biết bao điều mới lạ. Nàng càng vui hơn vì món quà quý, vật làm tin chồng mang về sau chuyến đi xa.

— Nếu tấm gương là hồn em thì em nhất định sẽ giữ nó như của quý, chẳng bao giờ dùng nó cẩu thả.

Nói rồi nàng nâng tấm gương lên ngang trán, tỏ lòng biết ơn món quà, rồi cẩn thận cất vào hộp.

Thấy chồng mệt lắm, người vợ dọn bữa tối, lo cho chồng mọi điều thoải mái nhất có thể. Cả gia đình nhỏ như thấy xưa nay mình chưa từng biết hạnh phúc thật sự là gì, vì được sum họp với nhau quá đỗi vui mừng. Tối ấy, người cha kể biết bao chuyện về chuyến đi và mọi điều anh được thấy ở chốn kinh đô rộng lớn.

Thời gian trôi qua trong ngôi nhà yên ấm. Hai vợ chồng thấy ước mong tha thiết nhất của mình thành sự thật khi con gái từ một đứa trẻ lớn lên thành một thiếu nữ mười sáu tuổi xinh đẹp. Như người chủ nâng niu viên ngọc vô giá trong tay, họ đã nuôi con bằng tình thương và chăm chút không ngơi. Giờ công lao ấy được đền đáp gấp bội. Cô là nguồn an ủi lớn biết bao cho mẹ khi cô quán xuyến một phần việc nhà, và cha cô tự hào về cô biết mấy, vì ngày ngày cô làm ông nhớ tới vợ mình thuở mới cưới.

Nhưng than ôi, trên đời chẳng gì còn mãi. Mặt trăng cũng đâu tròn mãi, có lúc phải khuyết, hoa nở rồi cũng tàn. Thế là cuối cùng, hạnh phúc của gia đình ấy bị một nỗi đau lớn phá tan. Người vợ, người mẹ hiền dịu một hôm lâm bệnh.

Những ngày đầu, hai cha con tưởng bà chỉ bị cảm, chẳng lo gì lắm. Nhưng ngày tháng trôi qua mà bà vẫn không khá lên, chỉ mỗi ngày một nặng, thầy thuốc cũng bó tay, vì chạy chữa đủ cách mà người đàn bà tội nghiệp mỗi ngày một yếu. Hai cha con đau đớn rã rời, cô gái ngày đêm không rời mẹ nửa bước. Nhưng dù hai cha con hết lòng hết sức, mạng sống của bà vẫn không giữ được.

Một hôm, cô gái đang ngồi bên giường mẹ, cố giấu nỗi lo đang gặm nhấm trong lòng sau một nụ cười tươi tắn, thì người mẹ gắng gượng cầm lấy tay con, đăm đăm nhìn vào mắt con đầy thương yêu. Hơi thở bà nặng nhọc, bà nói một cách khó khăn:

— Con gái ơi. Mẹ biết chắc giờ chẳng gì cứu được mẹ nữa. Mẹ mất đi rồi, con hứa với mẹ là sẽ chăm sóc người cha thân yêu, và cố làm một người phụ nữ ngoan hiền, có hiếu nhé.

Cô gái nước mắt trào ra:

— Ôi, mẹ ơi, mẹ đừng nói thế. Mẹ chỉ cần mau mau khoẻ lại thôi, thế là cha với con hạnh phúc nhất rồi.

— Ừ, mẹ biết, và những ngày cuối đời, biết con mong mẹ khỏi tới chừng nào, mẹ thấy an ủi lắm. Nhưng không được đâu con. Con đừng buồn rầu như thế. Kiếp trước đã định rằng kiếp này mẹ phải mất đúng lúc này. Biết vậy nên mẹ cam lòng chấp nhận số phận. Giờ mẹ có cái này cho con, để con nhớ tới mẹ khi mẹ không còn nữa.

Bà đưa tay lấy bên gối ra một chiếc hộp gỗ vuông buộc dây tơ có tua. Bà cẩn thận cởi dây, lấy trong hộp ra tấm gương chồng tặng bà năm nào.

— Hồi con còn bé tí, cha con lên kinh đô, mang về tặng mẹ báu vật này. Nó gọi là cái gương. Mẹ trao nó cho con trước khi mẹ đi. Sau này, khi mẹ không còn ở cõi đời nữa, nếu con thấy cô đơn, thỉnh thoảng nhớ mẹ, muốn gặp mẹ, thì con cứ lấy tấm gương này ra. Trên mặt gương trong sáng, con sẽ luôn thấy mẹ. Thế là con sẽ gặp mẹ được thường xuyên, kể cho mẹ nghe hết nỗi lòng. Mẹ không nói được, nhưng mẹ sẽ hiểu, sẽ thương con, dù sau này có chuyện gì xảy tới với con.

Nói rồi người mẹ sắp lìa đời trao tấm gương cho con gái.

Lòng người mẹ hiền như đã yên. Bà ngả lưng xuống, không nói thêm lời nào, và ngay hôm ấy, linh hồn bà lặng lẽ ra đi.

Hai cha con đau đớn tưởng phát điên, buông mình chìm trong nỗi buồn cay đắng. Họ thấy không thể nào từ biệt người đàn bà yêu dấu đã lấp đầy cả cuộc đời họ cho tới giờ, không thể nào đem thân xác bà vùi xuống đất. Nhưng cơn đau điên dại ấy rồi cũng qua, và họ lấy lại được lòng mình, dẫu tan nát mà đành cam chịu. Dù vậy, với cô gái, đời vẫn hoang vắng vô cùng. Lòng thương nhớ mẹ chẳng hề phai theo năm tháng. Cô nhớ mẹ da diết tới nỗi mọi điều trong cuộc sống hằng ngày, cả tiếng mưa rơi, cả tiếng gió thổi, đều gợi cô nhớ tới cái chết của mẹ, nhớ tới tất cả những gì hai mẹ con từng yêu, từng chia sẻ cùng nhau.

Một hôm cha đi vắng, cô làm việc nhà một mình, nỗi cô đơn và buồn khổ như quá sức cô chịu nổi. Cô gieo mình xuống trong phòng mẹ, khóc như ruột gan đứt từng khúc. Đứa con tội nghiệp chỉ mong được thấy gương mặt yêu thương ấy dù chỉ một thoáng, được nghe giọng nói ấy gọi tên cưng của mình dù chỉ một lần, hay được quên đi khoảng trống nhức nhối trong lòng dù chỉ một khắc. Bỗng cô ngồi bật dậy. Lời trăng trối của mẹ, lâu nay bị nỗi đau làm mờ đi, chợt vang lên trong trí nhớ.

— Ôi! Lúc trao tấm gương làm quà từ biệt, mẹ đã bảo hễ nhìn vào đó là mình sẽ gặp được mẹ, thấy được mẹ. Suýt nữa mình quên mất lời cuối cùng của mẹ, mình ngốc quá. Mình phải lấy gương ra ngay, xem có thật thế không!

Cô vội lau nước mắt, tới chiếc tủ lấy ra chiếc hộp đựng gương. Tim đập rộn ràng vì mong đợi, cô nhấc tấm gương ra, nhìn vào mặt gương nhẵn bóng. Kìa, lời mẹ nói là thật! Trong tấm gương tròn trước mặt, cô thấy gương mặt mẹ. Nhưng ôi, mừng biết bao, đó không phải người mẹ gầy mòn, tiều tuỵ vì bệnh tật, mà là người phụ nữ trẻ trung, xinh đẹp như cô còn nhớ từ những ngày xa xưa thuở cô còn bé tí. Cô gái thấy như gương mặt trong gương sắp cất tiếng, như cô nghe thấy giọng mẹ dặn lại mình phải lớn lên thành người phụ nữ hiền hậu, người con hiếu thảo, vì đôi mắt trong gương nhìn lại cô tha thiết đến thế.

— Đúng là linh hồn mẹ mình rồi. Mẹ biết mình khổ thế nào khi không có mẹ nên mẹ tới an ủi mình. Hễ mình nhớ mẹ, mẹ sẽ gặp mình ở đây. Mình phải biết ơn biết bao!

Từ đó, gánh nặng buồn đau trong lòng cô gái trẻ vơi đi nhiều. Mỗi sáng, để lấy sức cho công việc trong ngày, và mỗi tối, để tìm niềm an ủi trước khi đi ngủ, cô lại lấy gương ra, ngắm cái hình bóng mà tấm lòng ngây thơ, chất phác của cô tin là linh hồn mẹ. Ngày qua ngày, tính nết cô càng giống người mẹ đã khuất, hiền hoà, tử tế với mọi người, và là đứa con hiếu thảo của cha.

Một năm để tang đã trôi qua như thế trong gia đình nhỏ. Nghe lời khuyên của họ hàng, người cha lấy vợ khác, và cô gái giờ sống dưới quyền một bà mẹ kế. Đó là cảnh ngộ khó khăn. Nhưng những ngày sống trong nỗi nhớ người mẹ yêu dấu, luôn cố gắng làm người mà mẹ mong muốn, đã khiến cô gái trẻ trở nên ngoan ngoãn, nhẫn nại. Cô quyết sẽ hiếu thảo và kính thuận người vợ của cha về mọi mặt. Một thời gian, mọi việc trong nhà xem chừng êm ả dưới nếp sống mới. Chẳng có sóng gió bất hoà nào làm gợn mặt nước đời thường, và người cha thấy hài lòng.

Nhưng đàn bà dễ sa vào nhỏ nhen, hẹp hòi, mà chuyện mẹ kế thì khắp thế gian đâu cũng thành câu cửa miệng. Lòng bà này cũng không như nụ cười buổi đầu. Ngày thành tuần, tuần thành tháng, bà mẹ kế bắt đầu đối xử tệ bạc với cô gái mồ côi mẹ, tìm cách chen vào giữa hai cha con.

Có khi bà ta tới gặp chồng, kể tội con chồng. Nhưng người cha biết thế nào cũng có chuyện này nên chẳng để tâm tới những lời cằn nhằn ác ý. Bà ta muốn ông bớt thương con, nhưng những lời than vãn ấy chỉ làm ông nghĩ tới con nhiều hơn. Chẳng mấy chốc người đàn bà thấy chồng lại càng lo cho đứa con cô đơn hơn trước. Bà ta chẳng vui chút nào, bèn bắt đầu tính đủ cách để đuổi con chồng ra khỏi nhà. Lòng người đàn bà trở nên quanh co tới thế.

Bà ta để ý cô gái rất kỹ. Một sáng sớm, nhìn trộm vào phòng cô, bà tưởng mình đã phát hiện ra một tội đủ nặng để tố với cha cô. Chính bà ta cũng hơi sợ trước điều mình vừa thấy.

Bà ta tới ngay chỗ chồng, lau mấy giọt nước mắt giả, nói bằng giọng buồn rầu:

— Xin mình cho em được đi khỏi đây ngay hôm nay.

Người chồng bị lời xin bất ngờ làm cho sửng sốt, chẳng hiểu có chuyện gì.

Ông hỏi:

— Mình thấy ở nhà tôi khó chịu tới mức không ở nổi nữa sao?

— Không! Không! Chẳng phải tại mình. Ngay cả trong mơ em cũng chưa từng nghĩ muốn rời xa mình. Nhưng nếu cứ sống ở đây, em sợ mất mạng mất, nên em nghĩ tốt nhất cho cả nhà là mình cho em về!

Rồi người đàn bà lại khóc. Người chồng thấy vợ khổ sở thế thì lo lắng, lại nghĩ có lẽ mình nghe nhầm, bèn nói:

— Mình nói rõ cho tôi nghe xem nào! Ở đây sao mình lại nguy đến tính mạng?

— Mình đã hỏi thì em xin nói. Con gái mình ghét em vì em là mẹ kế. Đã lâu nay, sáng tối nó cứ đóng cửa ở lì trong phòng. Em đi ngang nhìn vào, em tin chắc nó đã làm một hình nhân giống em, đang dùng bùa phép để giết em, ngày ngày nguyền rủa em. Như thế thì em ở đây không yên được. Thật đấy, thật đấy, em phải đi thôi, chúng ta không thể sống chung một mái nhà nữa.

Người chồng nghe câu chuyện khủng khiếp, nhưng ông không tin nổi đứa con gái hiền lành của mình lại làm điều độc ác ấy. Ông biết trong dân gian có mê tín rằng người ta có thể làm cho kẻ mình ghét chết dần bằng cách làm một hình nhân giống kẻ ấy rồi ngày ngày nguyền rủa. Nhưng con gái ông còn trẻ thế, học đâu ra những chuyện ấy? Không thể nào. Thế nhưng ông lại nhớ dạo này để ý thấy con gái hay ở trong phòng, tránh mặt mọi người, kể cả khi có khách tới nhà. Đặt điều ấy cạnh nỗi sợ của vợ, ông nghĩ biết đâu câu chuyện lạ lùng kia có phần nào cơ sở.

Lòng ông giằng xé giữa ngờ vợ và tin con, chẳng biết phải làm sao. Ông quyết tới ngay chỗ con gái tìm cho ra sự thật. Dỗ dành vợ, cam đoan rằng nỗi sợ của bà là vô căn cứ, ông lặng lẽ đi tới phòng con.

Đã từ lâu, cô gái sống rất khổ. Cô đã cố tỏ thiện ý, cố làm dịu lòng người vợ mới bằng sự dịu dàng và vâng lời, mong phá được bức tường thành kiến, hiểu lầm mà cô biết thường ngăn cách mẹ kế với con chồng. Nhưng chẳng mấy chốc cô thấy mọi cố gắng đều vô ích. Bà mẹ kế chẳng bao giờ tin cô, việc gì cô làm bà cũng hiểu sai, và cô gái tội nghiệp biết rõ bà thường mang những chuyện ác ý, sai sự thật tới kể với cha. Cô không khỏi so cảnh khổ bây giờ với hồi mẹ cô còn sống, mới cách đây hơn một năm. Chỉ trong thời gian ngắn ngủi mà đổi thay tới thế! Sáng tối, cô lại khóc khi nhớ về ngày xưa. Hễ có dịp là cô vào phòng, kéo cửa giấy lại, lấy tấm gương ra ngắm cái mà cô tưởng là gương mặt mẹ. Đó là niềm an ủi duy nhất của cô trong những ngày khốn khổ này.

Người cha bắt gặp cô đang làm đúng việc ấy. Kéo cánh cửa giấy sang bên, ông thấy con đang chăm chú cúi xuống vật gì đó. Ngoái lại xem ai vào phòng, cô gái ngạc nhiên thấy cha, vì thường thì muốn nói gì với cô, ông cho gọi cô tới. Cô cũng bối rối vì bị bắt gặp đang nhìn gương, vì cô chưa từng kể với ai lời hứa cuối cùng của mẹ, mà giữ nó như điều bí mật thiêng liêng trong lòng. Vì thế, trước khi quay lại phía cha, cô giấu tấm gương vào ống tay áo dài. Thấy con bối rối, lại giấu vật gì đó, người cha nghiêm giọng hỏi:

— Con gái, con đang làm gì ở đây? Và con giấu cái gì trong tay áo thế kia?

Cô gái sợ hãi trước vẻ nghiêm khắc của cha. Chưa bao giờ ông nói với cô bằng giọng ấy. Nỗi bối rối của cô biến thành sợ hãi, mặt cô từ đỏ ửng chuyển sang trắng bệch. Cô ngồi câm lặng, xấu hổ, không đáp được lời nào.

Bề ngoài rõ ràng là bất lợi cho cô. Cô gái trẻ trông như có tội, và người cha nghĩ có lẽ những gì vợ nói là thật, bèn giận dữ nói:

— Vậy ra có thật là ngày ngày con nguyền rủa mẹ kế, cầu cho bà ấy chết sao? Con quên lời cha dặn rồi à, rằng dù bà ấy là mẹ kế, con cũng phải vâng lời và một lòng với bà? Ma quỷ nào đã ám vào lòng con mà con độc ác đến thế? Con thay đổi thật rồi, con gái ạ! Cái gì đã khiến con ngỗ nghịch, bất trung như vậy?

Và mắt người cha bỗng nhoà lệ khi nghĩ mình phải trách mắng con gái như thế.

Còn cô gái thì không hiểu cha nói gì, vì cô chưa từng nghe tới cái mê tín rằng cầu nguyện trước một hình nhân có thể khiến người mình ghét phải chết. Nhưng cô thấy mình phải nói, phải minh oan bằng cách nào đó. Cô yêu cha tha thiết, không chịu nổi ý nghĩ cha giận mình. Cô đặt tay lên gối cha, van vỉ:

— Cha ơi! Cha ơi! Cha đừng nói với con những lời khủng khiếp ấy. Con vẫn là đứa con biết vâng lời của cha. Thật đấy cha ạ. Con có ngốc nghếch tới đâu cũng chẳng bao giờ nguyền rủa được người nào thuộc về cha, huống chi cầu cho người cha thương phải chết. Chắc hẳn ai đó đã nói dối cha, cha bị rối trí nên chẳng biết mình đang nói gì, hay là có ma quỷ nào ám vào lòng cha rồi. Còn con, con chẳng biết gì, không, dù chỉ bằng một giọt sương thôi, về điều xấu xa cha đang buộc tội con.

Nhưng người cha nhớ lúc mới bước vào, con đã giấu vật gì đó, nên ngay cả lời thanh minh tha thiết ấy cũng không làm ông yên lòng. Ông muốn gỡ hết mối ngờ một lần cho xong.

— Thế sao dạo này con cứ ở một mình trong phòng? Con nói cha nghe, con giấu cái gì trong tay áo, đưa cha xem ngay.

Bấy giờ cô gái, dù ngượng ngùng không muốn thú nhận mình đã nâng niu kỷ niệm về mẹ ra sao, thấy rằng phải kể hết với cha mới minh oan được. Cô rút tấm gương trong ống tay áo ra, đặt trước mặt cha.

Cô nói:

— Đây là cái cha vừa thấy con nhìn đấy ạ.

Ông kêu lên, sửng sốt vô cùng:

— Ơ kìa, đây là tấm gương cha mua tặng mẹ con hồi lên kinh đô mấy năm trước! Vậy ra con giữ nó suốt bấy lâu nay? Thế sao con lại ngồi trước tấm gương này lâu thế?

Cô bèn kể cho cha nghe lời trăng trối của mẹ, kể mẹ đã hứa sẽ gặp con hễ con nhìn vào gương. Nhưng người cha vẫn chưa hiểu tâm tính chất phác của con, chẳng biết rằng hình bóng con thấy trong gương thật ra là gương mặt chính mình chứ không phải mặt mẹ.

Ông hỏi:

— Con nói vậy là sao? Cha không hiểu nhìn vào tấm gương này mà con gặp được hồn người mẹ đã khuất là thế nào?

Cô gái đáp:

— Thật đấy cha ạ. Cha không tin lời con thì cha cứ nhìn đi.

Rồi cô đặt tấm gương trước mặt mình. Trên mặt kim loại nhẵn bóng, gương mặt dịu dàng của chính cô đang nhìn lại. Cô nghiêm trang chỉ vào hình bóng ấy, ngước nhìn cha, tha thiết hỏi:

— Cha vẫn còn ngờ con sao?

Người cha chợt hiểu ra, kêu lên một tiếng, vỗ hai tay vào nhau.

— Cha ngốc quá! Giờ cha hiểu rồi. Mặt con giống mẹ con như hai nửa quả dưa, thế là bấy lâu nay con nhìn bóng mặt mình mà cứ ngỡ được gặp mặt người mẹ đã khuất! Con quả là đứa con chí hiếu. Thoạt nghe tưởng là việc khờ dại, nhưng thật ra không phải thế. Nó cho thấy lòng hiếu thảo của con sâu nặng biết bao, tấm lòng con trong trắng biết bao. Sống trong nỗi nhớ mẹ không nguôi đã giúp tính nết con ngày càng giống mẹ. Mẹ con dặn con làm thế mới khéo làm sao. Cha cảm phục và kính trọng con, con gái ạ. Cha xấu hổ khi nghĩ rằng đã có lúc cha tin câu chuyện của bà mẹ kế đa nghi, ngờ con làm điều ác, lại tới đây định mắng con một trận nặng nề, trong khi bấy lâu nay con vẫn ngay thẳng và hiền thảo như thế. Trước mặt con, cha chẳng còn mặt mũi nào nữa, cha xin con tha thứ cho cha.

Nói tới đây, người cha khóc. Ông nghĩ đứa con tội nghiệp hẳn đã cô đơn biết chừng nào, đã chịu bao điều khổ sở dưới tay bà mẹ kế. Con gái ông vẫn giữ trọn lòng tin và sự chất phác giữa cảnh ngộ trái ngang như thế, nhẫn nại và hiền hoà chịu đựng mọi nỗi khổ, khiến ông ví con như đoá sen vươn lên rực rỡ từ bùn lầy ao hào, hình ảnh của một tấm lòng đi qua cõi đời mà vẫn giữ được trong sạch.

Bà mẹ kế nóng lòng muốn biết chuyện gì sẽ xảy ra, nãy giờ vẫn đứng ngoài phòng. Càng nghe bà càng chú ý, kéo dần tấm cửa giấy ra cho tới khi thấy rõ mọi chuyện bên trong. Đúng lúc ấy, bà bỗng bước vào, quỳ sụp xuống chiếu, cúi đầu trên hai bàn tay xoè ra trước mặt con chồng.

Bà kêu lên, giọng đứt quãng:

— Tôi xấu hổ quá! Tôi xấu hổ quá! Tôi không biết con là đứa con hiếu thảo tới thế. Con chẳng có lỗi gì, chỉ vì cái lòng ghen của người mẹ kế mà tôi ghét con suốt bấy lâu. Bản thân ghét con tới thế, nên tôi đinh ninh con cũng ghét lại tôi. Thấy con cứ lui vào phòng luôn, tôi rình theo, và thấy con ngày ngày nhìn vào gương thật lâu, tôi kết luận rằng con đã biết tôi ghét con, nên muốn trả thù bằng cách dùng bùa phép lấy mạng tôi. Còn sống ngày nào, tôi sẽ không bao giờ quên điều sai trái tôi đã làm với con khi xét đoán con oan uổng như thế, lại khiến cha con nghi ngờ con. Từ hôm nay, tôi vứt bỏ tấm lòng xấu xa cũ, thay vào đó một tấm lòng mới, trong sạch và đầy hối hận. Tôi sẽ coi con như con do chính tôi đẻ ra. Tôi sẽ hết lòng thương yêu, nâng niu con, để bù đắp mọi nỗi khổ tôi đã gây ra cho con. Vậy nên con hãy cho những chuyện đã qua trôi theo dòng nước, và tôi xin con, hãy dành cho tôi một chút lòng hiếu thảo mà xưa nay con vẫn dành cho người mẹ đã khuất của con.

Thế là bà mẹ kế độc ác hạ mình xin cô gái mà bà đã đối xử bất công tha thứ.

Tâm tính cô gái dịu hiền tới mức cô sẵn lòng tha thứ cho mẹ kế, và về sau chẳng bao giờ giận hờn hay oán trách bà dù chỉ một khắc. Người cha nhìn mặt vợ, thấy bà thật lòng hối hận về chuyện cũ, và ông nhẹ cả người khi thấy nỗi hiểu lầm khủng khiếp được cả kẻ gây lỗi lẫn người chịu oan xoá khỏi ký ức.

Từ đó về sau, ba người sống với nhau đầm ấm như cá gặp nước. Chẳng còn chuyện rắc rối nào như thế phủ bóng lên gia đình nữa. Trong tình thương và sự chăm chút dịu dàng mà người mẹ kế giờ dành cho cô, cô gái trẻ dần quên đi năm tháng khổ sở ấy. Cuối cùng, lòng nhẫn nại và hiền thảo của cô đã được đền đáp.

— Hết —