Con cá của người hàng xóm

Chương 4: Con cá của người hàng xóm

Tối ấy, lúc cởi áo đi ngủ, tôi vừa tháo thắt lưng thì cục chì Xa-át cho, mà từ lúc ấy tôi chẳng nghĩ tới nữa, rơi xuống đất. Tôi nhặt lên, đặt vào chỗ đầu tiên thấy được.

Ngay đêm ấy, tình cờ một người đánh cá hàng xóm của tôi đang sửa lưới thì thấy lưới thiếu một cục chì. Ông chẳng có cục nào khác để thay, mà giờ ấy không thể sai đi mua, vì các cửa hàng đã đóng. Thế nhưng nếu muốn hôm sau ông và gia đình có cái ăn, ông phải đi đánh cá hai giờ trước khi trời sáng. Ông than với vợ, rồi sai vợ đi hỏi xin trong xóm.

Người vợ vâng lời, đi hết nhà này tới nhà khác, cả hai bên phố, chẳng được gì. Chị về báo với chồng. Ông kể tên mấy người hàng xóm, hỏi chị đã gõ cửa nhà họ chưa. Chị đáp đã gõ rồi.

— Thế nhà Ha-xan An-háp-ban, ông nói thêm, tôi cá là bà chưa tới?

— Đúng là tôi chưa tới đó, người vợ đáp, vì xa quá. Mà có chịu khó tới thì ông tưởng tôi kiếm được sao? Hễ cần chẳng được gì thì cứ tới đúng nhà anh ta, tôi biết rõ từ kinh nghiệm rồi.

— Không sao, người đánh cá nói, bà lười lắm, tôi muốn bà tới đó. Bà đã tới đó trăm lần không tìm được thứ bà cần, biết đâu hôm nay bà lại tìm được cục chì tôi cần. Tôi nói lại lần nữa, tôi muốn bà tới đó.

Vợ người đánh cá vừa đi vừa càu nhàu, tới gõ cửa nhà tôi. Tôi đã ngủ được một lúc, tỉnh dậy hỏi ai cần gì.

— Anh Ha-xan An-háp-ban ơi, người đàn bà cao giọng nói, chồng tôi cần chút chì để sửa lưới. Nếu tình cờ anh có, ông ấy nhờ anh cho xin.

Tôi còn nhớ rất rõ cục chì Xa-át cho, nhất là sau chuyện xảy ra lúc cởi áo, nên không thể quên được. Tôi đáp với bà hàng xóm rằng tôi có, bà chờ một lát, vợ tôi sẽ mang cho một cục.

Vợ tôi cũng bị tiếng ồn đánh thức, dậy mò mẫm tìm cục chì ở chỗ tôi chỉ, hé cửa đưa cho bà hàng xóm.

Vợ người đánh cá mừng rỡ vì không tới uổng công.

— Chị hàng xóm ơi, bà nói với vợ tôi, chị giúp vợ chồng tôi quý hoá quá, tôi xin hứa sẽ biếu chị toàn bộ số cá chồng tôi kéo được trong mẻ lưới đầu tiên, và tôi xin cam đoan anh ấy sẽ không nuốt lời.

Người đánh cá mừng vì tìm được cục chì mình thiếu, điều ông đã không mong, tán thành lời hứa vợ ông đã hứa với chúng tôi.

— Bà làm đúng ý tôi đấy, ông nói, tôi bằng lòng lắm.

Ông sửa xong lưới, đi đánh cá hai giờ trước khi trời sáng như thường lệ. Mẻ lưới đầu tiên ông chỉ kéo được một con cá, nhưng dài hơn một khuỷu tay, to tương xứng. Sau đó ông quăng thêm nhiều mẻ nữa, mẻ nào cũng được. Nhưng trong tất cả số cá ông kéo lên, chẳng con nào sánh được với con đầu tiên.

Đánh cá xong trở về nhà, việc đầu tiên người đánh cá nghĩ tới là tôi. Tôi đang làm việc thì vô cùng ngạc nhiên thấy ông tới trước mặt, mang theo con cá ấy.

— Anh hàng xóm ơi, ông nói, đêm qua vợ tôi đã hứa biếu anh số cá tôi kéo được trong mẻ lưới đầu tiên, để đền ơn anh đã giúp vợ chồng tôi, và tôi đã tán thành lời hứa ấy. Thượng đế chỉ gửi cho anh có mỗi con này, xin anh nhận cho. Nếu Người cho đầy lưới thì cũng đều là của anh cả. Xin anh cứ nhận nó như vậy, coi như nó quý giá hơn.

— Anh hàng xóm ạ, tôi đáp, cục chì tôi gửi anh chẳng đáng là bao, anh không nên trọng nó tới thế. Hàng xóm láng giềng phải giúp nhau những lúc cần vặt vãnh. Tôi chỉ làm cho anh điều tôi cũng mong được anh làm cho tôi khi gặp cảnh tương tự. Vậy lẽ ra tôi không nhận quà, nếu tôi không tin chắc anh tặng tôi thật lòng. Từ chối, tôi còn sợ làm anh phật lòng. Anh đã muốn thế thì tôi xin nhận, và cảm ơn anh.

Chúng tôi chỉ khách sáo với nhau tới đó. Tôi mang con cá vào cho vợ.

— Mình cầm lấy con cá này, tôi bảo, ông đánh cá hàng xóm vừa mang tới để đền ơn cục chì đêm qua ông ấy sai người tới xin. Tôi nghĩ đó là tất cả những gì ta có thể mong từ món quà ông Xa-át cho tôi hôm qua, khi ông hứa nó sẽ mang may mắn cho tôi.

Lúc ấy tôi mới kể với vợ chuyện hai người bạn quay lại, và những gì đã xảy ra giữa họ với tôi.

Vợ tôi lúng túng khi thấy con cá to và dài như thế.

— Mình muốn mình với tôi làm gì với nó bây giờ? Chị nói. Vỉ nướng nhà mình chỉ nướng được cá nhỏ, mà nhà mình chẳng có nồi nào đủ to để luộc nó.

— Việc ấy là của mình, tôi bảo. Mình muốn làm thế nào thì làm, nướng hay luộc tôi cũng bằng lòng.

Nói rồi tôi quay ra làm việc.

Trong lúc làm cá, vợ tôi lấy ra từ ruột cá một viên kim cương to. Rửa sạch rồi, chị tưởng đó là mảnh thuỷ tinh. Chị có nghe người ta nói tới kim cương, nhưng nếu có từng thấy, từng cầm, thì chị cũng chẳng đủ hiểu biết để phân biệt. Chị đưa cho đứa con út làm đồ chơi. Mấy anh chị nó cũng muốn xem, muốn cầm, chuyền tay nhau ngắm nghía vẻ đẹp, vẻ lấp lánh, vẻ sáng chói của nó.

Tối đến, đèn thắp lên rồi, bọn trẻ vẫn chơi, chuyền nhau viên kim cương ngắm hết đứa này tới đứa khác. Chúng để ý thấy hễ mẹ đi lại sửa soạn bữa tối, che mất ánh đèn, thì viên đá lại toả sáng. Thế là chúng giành nhau để thử. Nhưng những đứa nhỏ khóc khi bọn lớn không cho cầm lâu như chúng muốn, bọn lớn đành trả lại cho chúng nín.

Chuyện nhỏ thôi cũng đủ làm trẻ con vui, cũng đủ làm chúng cãi nhau, mà chuyện ấy vẫn thường xảy ra, nên cả vợ tôi lẫn tôi chẳng để ý vì sao chúng làm ầm ĩ tới điếc tai. Cuối cùng chúng thôi khi bọn lớn ngồi vào bàn ăn tối với chúng tôi, và vợ tôi đã chia phần cho từng đứa nhỏ.

Ăn tối xong, bọn trẻ lại xúm vào nhau, lại ầm ĩ như trước. Lúc ấy tôi mới muốn biết chúng cãi nhau chuyện gì. Tôi gọi đứa lớn, hỏi vì sao chúng làm ồn đến thế.

— Cha ơi, nó nói, có một mảnh thuỷ tinh phát sáng khi bọn con quay lưng lại cái đèn mà nhìn.

Tôi bảo nó mang tới, rồi tự thử. Tôi thấy lạ lắm, bèn hỏi vợ mảnh thuỷ tinh ấy là gì.

— Tôi không biết, chị đáp. Đó là mảnh thuỷ tinh tôi lấy được trong bụng con cá lúc làm cá.

Tôi cũng như chị chẳng tưởng nó là gì khác ngoài thuỷ tinh. Dù vậy tôi thử thêm. Tôi bảo vợ giấu cái đèn vào trong bếp lò. Chị làm theo. Tôi thấy mảnh thuỷ tinh kia phát ra ánh sáng mạnh tới mức nhà tôi chẳng cần đèn cũng đủ sáng để đi ngủ. Tôi cho tắt đèn, tự tay đặt mảnh thuỷ tinh lên bậu bếp cho sáng nhà.

— Đây, tôi nói, lại thêm một cái lợi nữa mà cục chì của người bạn ông Xa-đi mang lại cho ta, khỏi phải mua dầu thắp.

Thấy tôi cho tắt đèn mà mảnh thuỷ tinh vẫn soi sáng thay, bọn trẻ thán phục điều kỳ diệu ấy, la hét ầm ĩ tới mức vang cả xa trong xóm. Vợ chồng tôi quát to bắt chúng im, lại càng thêm ồn. Mãi tới khi chúng đi nằm, rì rầm bàn tán theo kiểu của chúng một hồi lâu về ánh sáng kỳ diệu của mảnh thuỷ tinh rồi ngủ thiếp đi, chúng tôi mới thắng được hẳn.

Vợ chồng tôi đi ngủ sau chúng. Sáng sớm hôm sau, chẳng nghĩ gì thêm về mảnh thuỷ tinh, tôi lại đi làm như thường lệ. Chuyện ấy xảy ra với một người như tôi cũng chẳng có gì lạ. Tôi quen nhìn thuỷ tinh, chưa thấy kim cương bao giờ, mà nếu có thấy, tôi cũng chẳng để tâm biết giá trị của nó.

— Hết chương 4 —