Hoàng tử đi qua rừng quỷ

Có lần, đức Phật ở trong một khu rừng gần thị trấn Đê-sa-ca, xứ Xum-ba. Ngài giảng cho các vị tỳ kheo nghe một ví dụ:

— Này các tỳ kheo, giả như có một đám đông tụ họp lại, reo hò: "Hoa khôi của xứ sở kìa! Hoa khôi của xứ sở kìa!" Rồi một đám đông còn lớn hơn nữa kéo tới, reo lên: "Hoa khôi đang múa hát kìa!" Bấy giờ có một người ham sống sợ chết, ham sướng sợ khổ, đi qua đó. Người ta bảo anh ta: "Này anh kia! Anh phải bưng cái bát dầu đầy tới miệng này đi xuyên qua giữa đám đông và nàng hoa khôi. Sau lưng anh sẽ có một người cầm gươm tuốt trần đi theo. Anh mà làm sánh ra một giọt thôi, người ấy sẽ chém đầu anh." Các thầy nghĩ sao? Người ấy có dám lơ đễnh, không cẩn thận bưng bát dầu ấy không?

— Bạch Thế Tôn, chắc chắn là không ạ.

— Ta đặt ra ví dụ ấy để các thầy hiểu điều ta muốn nói. Bát dầu đầy tới miệng chính là cái tâm luôn tỉnh thức, không lúc nào lơi lỏng. Người tu phải giữ tâm mình như người kia giữ bát dầu, không để rơi một giọt.

Nghe xong, các vị tỳ kheo thưa:

— Bạch Thế Tôn, người kia bưng bát dầu đi qua mà không ngó tới nàng hoa khôi, thật là việc khó.

— Chẳng khó chút nào cả, này các tỳ kheo. Dễ lắm, vì có người cầm gươm tuốt trần đi theo doạ chém. Cái khó thật sự là việc mà những người hiền trí ngày xưa đã làm: giữ cho tâm mình tỉnh thức, nén lòng mình lại, không thèm nhìn tới một vẻ đẹp tuyệt trần của cõi trời. Vậy mà họ đã làm được, và nhờ thế mà được cả một vương quốc.

Rồi Ngài kể lại chuyện ngày xưa.

Ngày xưa, khi vua Phạm Dự trị vì thành Ba-la-nại, đức Bồ Tát sinh làm con út trong số một trăm người con trai của nhà vua, rồi lớn khôn thành người. Hồi ấy có các vị Phật Độc Giác vẫn thường tới cung điện thọ trai, và đức Bồ Tát là người lo việc hầu hạ các vị.

Một hôm, nghĩ tới chuyện mình có đông anh em quá, đức Bồ Tát tự hỏi không biết mình có bao giờ được nối ngôi cha ở kinh thành này không. Chàng quyết định hỏi các vị Phật Độc Giác xem mai sau sẽ ra sao.

Hôm sau, các vị Phật Độc Giác tới, lấy bình nước dành riêng cho việc thanh tịnh, lọc nước, rửa chân, lau chân, rồi ngồi xuống dùng bữa. Đang lúc các vị ngồi, đức Bồ Tát tới, cung kính chào, ngồi xuống bên cạnh, rồi thưa hỏi. Các vị đáp:

— Hoàng tử ạ, hoàng tử sẽ không bao giờ làm vua ở kinh thành này. Nhưng ở xứ Găng-đa-ra, cách đây hai nghìn do-tuần, có thành Tắc-ca-si-la. Nếu tới được thành ấy, bảy ngày sau hoàng tử sẽ làm vua ở đó. Nhưng đường tới đó rất nguy hiểm, phải đi xuyên qua một khu rừng lớn. Đi vòng quanh rừng thì xa gấp đôi đi xuyên qua. Trong rừng có quỷ dạ xoa ở. Những nữ quỷ dạ xoa làm phép cho mọc lên những làng mạc, nhà cửa bên đường. Dưới một tấm màn trướng đẹp đẽ thêu đầy sao, chúng làm phép bày ra những chiếc giường sang trọng, quây kín bằng những tấm rèm nhuộm màu kỳ lạ. Chúng ngồi trong đó, lộng lẫy như tiên nữ, buông lời ngọt ngào dụ dỗ khách qua đường: "Trông chàng mệt mỏi quá. Vào đây ăn uống đã rồi hãy đi tiếp." Ai nghe lời chúng mà vào thì được mời ngồi, rồi bị sắc đẹp của chúng làm cho mê mẩn. Vừa sa vào lưới của chúng là chúng giết ngay, ăn thịt khi máu còn đang nóng. Chúng làm mê hoặc mọi giác quan của con người: mắt thì bằng sắc đẹp tuyệt trần, tai thì bằng tiếng nhạc du dương, mũi thì bằng hương thơm cõi trời, lưỡi thì bằng những món ăn ngon tuyệt diệu, thân thì bằng những chiếc giường nệm đỏ êm ái như trên cõi tiên. Nhưng nếu hoàng tử chế ngự được các giác quan của mình, quyết không nhìn tới chúng, thì tới ngày thứ bảy, hoàng tử sẽ làm vua thành Tắc-ca-si-la.

— Ôi, thưa các ngài, được các ngài dặn dò như thế rồi, lẽ nào con còn nhìn tới lũ nữ quỷ ấy?

Nói rồi, đức Bồ Tát xin các vị Phật Độc Giác cho mình vật gì đó để giữ mình bình an trên đường. Được các vị cho một sợi chỉ hộ thân và một nắm cát hộ thân, chàng từ biệt các vị, từ biệt cha mẹ, rồi về nhà mình, bảo người nhà:

— Ta sẽ tới thành Tắc-ca-si-la làm vua ở đó. Các người ở lại đây.

Nhưng có năm người nói:

— Cho chúng tôi đi cùng với.

— Các người không đi với ta được đâu, đức Bồ Tát bảo. Ta nghe nói dọc đường có những nữ quỷ dạ xoa làm mê hoặc giác quan người ta, rồi giết những ai sa vào lưới của chúng. Nguy hiểm lắm, nhưng ta sẽ tự tin vào mình mà đi.

— Thưa hoàng tử, đi cùng ngài, chúng tôi sẽ không nhìn tới sắc đẹp độc hại của chúng đâu. Chúng tôi cũng muốn tới Tắc-ca-si-la.

— Vậy thì hãy giữ lòng cho vững, đức Bồ Tát nói.

Rồi chàng dẫn năm người ấy cùng lên đường.

Lũ nữ quỷ ngồi chờ bên đường, trong những ngôi làng chúng hoá ra. Một trong năm người, người mê sắc đẹp, nhìn lũ nữ quỷ, mê mẩn sắc đẹp của chúng, cứ tụt lại sau.

— Sao anh đi chậm thế? Đức Bồ Tát hỏi.

— Thưa hoàng tử, chân tôi đau quá. Tôi ngồi nghỉ ở cái lều này một lát rồi sẽ đuổi theo ngài.

— Này anh, đó là quỷ dạ xoa đấy. Đừng có thèm muốn chúng.

— Chúng là gì thì là, thưa hoàng tử, tôi không đi nổi nữa.

— Thôi được, rồi anh sẽ sớm thấy chúng hiện nguyên hình, đức Bồ Tát nói, rồi cùng bốn người kia đi tiếp.

Không cưỡng nổi các giác quan của mình, người mê sắc đẹp lại gần lũ nữ quỷ. Chúng dụ dỗ anh ta, rồi giết chết anh ta ngay tại chỗ.

Xong, lũ nữ quỷ đi lên phía trước, làm phép dựng một cái lều mới, ngồi trong đó hát hò theo tiếng đủ thứ nhạc cụ. Lần này, người mê âm nhạc tụt lại sau, và bị chúng ăn thịt.

Lũ nữ quỷ lại đi tiếp lên trước, ngồi chờ trong một khu chợ bày đầy những hương thơm, dầu thơm ngào ngạt. Ở đó, người mê hương thơm tụt lại sau. Ăn thịt anh ta xong, chúng lại đi tiếp, ngồi trong một gian hàng bày la liệt những món ăn ngon tuyệt của cõi trời. Ở đó, người mê ăn ngon tụt lại sau. Ăn thịt anh ta xong, chúng lại đi tiếp, ngồi trên những chiếc giường êm ái như trên cõi tiên do chúng làm phép bày ra. Ở đó, người mê êm ái tụt lại sau. Và chúng cũng ăn thịt nốt anh ta.

Giờ chỉ còn lại một mình đức Bồ Tát. Một con nữ quỷ bám theo chàng, tự nhủ dù chàng có cứng rắn tới đâu, nó cũng phải ăn thịt được chàng rồi mới chịu quay về.

Vào sâu trong rừng, mấy người tiều phu và những người khác trông thấy nữ quỷ, hỏi người đàn ông đi phía trước là ai.

— Thưa các ông, đó là chồng tôi.

— Này anh kia! Họ gọi đức Bồ Tát. Có cô vợ trẻ đẹp như hoa, bỏ cả nhà cửa mà theo anh, sao anh không đi cùng với cô ấy, lại để cô ấy lẽo đẽo mệt nhọc phía sau thế?

— Đó không phải vợ tôi, mà là quỷ dạ xoa. Nó đã ăn thịt năm người bạn của tôi.

— Ôi, thưa các ông, nữ quỷ nói, đàn ông giận lên thì đến vợ mình họ cũng bảo là quỷ là ma.

Rồi nữ quỷ giả làm người có mang, rồi lại giả làm người vừa sinh con, bế đứa con bên hông mà lẽo đẽo theo sau đức Bồ Tát. Gặp ai, người ta cũng hỏi về đôi vợ chồng ấy y như thế, và đức Bồ Tát cũng đáp y như thế, rồi cứ thế mà đi.

Cuối cùng chàng tới thành Tắc-ca-si-la. Nữ quỷ làm cho đứa bé biến mất, rồi một mình đi theo. Tới cổng thành, đức Bồ Tát vào một nhà nghỉ cho khách qua đường, ngồi xuống. Nhờ đức độ và oai lực của đức Bồ Tát, nữ quỷ không vào theo được. Nó bèn trang điểm cho mình đẹp như tiên nữ, đứng ngay ở ngưỡng cửa.

Đúng lúc ấy, vua thành Tắc-ca-si-la đi ngang qua trên đường ra vườn thượng uyển. Trông thấy nữ quỷ, nhà vua mê mẩn ngay.

— Đi hỏi xem, vua bảo một người hầu, nàng có chồng đi cùng hay không.

Người hầu tới hỏi nàng có chồng đi cùng không, nàng đáp:

— Thưa ông, có. Chồng tôi đang ngồi trong phòng kia.

— Nó không phải vợ tôi, đức Bồ Tát nói. Nó là quỷ dạ xoa, đã ăn thịt năm người bạn của tôi.

Và cũng như trước, nữ quỷ nói:

— Ôi, thưa các ông, đàn ông giận lên thì nghĩ gì nói nấy.

Người hầu về tâu lại với vua lời của cả hai người.

— Của rơi không chủ thì thuộc về nhà vua, nhà vua nói.

Rồi vua cho gọi nữ quỷ tới, cho nàng ngồi trên lưng voi. Rước một vòng long trọng quanh thành xong, vua về cung, cho nàng ở trong những gian phòng dành cho hoàng hậu.

Tối hôm ấy, nữ quỷ nằm bên cạnh nhà vua đang say mê, rồi bỗng nghiêng mình, oà khóc. Vua hỏi vì sao nàng khóc, nàng thưa:

— Tâu bệ hạ, bệ hạ nhặt được thiếp ở bên đường, mà các bà trong cung thì đông lắm. Sống giữa những kẻ thù như thế, thiếp sẽ đau lòng biết bao khi họ nói: "Ai biết cha mẹ mày là ai, gia đình mày ra sao? Mày là đứa nhặt được ở bên đường." Nhưng nếu bệ hạ trao cho thiếp quyền hành trên khắp vương quốc, thì sẽ chẳng ai dám chế nhạo thiếp như vậy nữa.

— Nàng yêu dấu ơi, ta không có quyền trên tất cả những người sống trong vương quốc của ta. Ta không phải ông chủ của họ. Ta chỉ có quyền trừng trị những kẻ nổi loạn hay làm điều ác. Vì thế ta không thể trao cho nàng quyền hành trên khắp vương quốc được.

— Tâu bệ hạ, nếu bệ hạ không trao cho thiếp quyền hành trên vương quốc hay trên kinh thành được, thì ít ra xin bệ hạ trao cho thiếp quyền hành trong cung điện, để thiếp cai quản những người sống trong cung.

Quá say mê nàng, không nỡ từ chối, nhà vua trao cho nàng quyền hành trên mọi người trong cung, cho nàng được cai quản họ.

Được như ý, nữ quỷ đợi cho nhà vua ngủ say, rồi trở về thành của quỷ dạ xoa, dẫn cả lũ quỷ dạ xoa kéo tới cung điện. Chính tay nó giết nhà vua, ăn thịt, chỉ để lại bộ xương trơ trọi. Lũ quỷ kia vào qua cổng, gặp gì ăn nấy, tới một con gà, một con chó cũng không để sống sót.

Sáng hôm sau, người ta tới thì thấy cổng cung đóng chặt. Họ sốt ruột đập cửa, la hét, rồi phá cửa vào, chỉ thấy khắp cung điện vương vãi toàn xương. Họ kêu lên:

— Thế ra người đàn ông kia nói đúng, rằng đó không phải vợ anh ta mà là quỷ dạ xoa. Nhà vua dại dột đưa nó về làm vợ, và hẳn là nó đã gọi lũ quỷ dạ xoa khác tới ăn thịt hết mọi người rồi bỏ đi.

Trong khi ấy, đức Bồ Tát vẫn đứng trong nhà nghỉ, đầu rắc cát hộ thân, trán quấn sợi chỉ hộ thân, tay cầm gươm, chờ trời sáng.

Những người trong thành dọn dẹp cung điện, lát lại sàn, rảy nước thơm, rải hoa, treo những bó hoa trên trần, kết hoa quanh tường, đốt hương trầm. Rồi họ bàn với nhau:

— Người đàn ông ấy chế ngự được các giác quan của mình, tới nỗi nữ quỷ đẹp như tiên nữ bám theo mà chẳng thèm nhìn tới nó lấy một lần. Đó hẳn là một người cao quý, vững vàng, đầy trí tuệ. Có được một người như thế làm vua thì cả vương quốc sẽ được yên vui. Chúng ta hãy tôn người ấy lên làm vua.

Tất cả các quan và toàn thể dân chúng trong nước đều một lòng như thế. Họ chọn đức Bồ Tát làm vua, rước chàng vào kinh thành, đeo châu báu cho chàng, làm lễ rưới nước tôn chàng làm vua thành Tắc-ca-si-la.

Chàng tránh xa bốn con đường xấu, theo đúng mười đức của bậc làm vua, trị nước công minh. Sống một đời bố thí và làm điều lành, rồi chàng ra đi theo nghiệp của mình.

Kể xong chuyện, đức Phật đọc câu kệ:

— Như người cẩn thận bưng bát dầu đầy tới miệng, không để rơi ra một giọt, người lên đường tới phương xa cũng phải giữ lấy lòng mình như thế.

Rồi Ngài cho biết: các vị quan trong triều thuở ấy là các đệ tử của Ngài, còn chàng hoàng tử được cả một vương quốc chính là Ngài.

— Hết —