Khúc bốn: Tấm bia không ai chăm sóc

Chương 9: Khúc bốn: Tấm bia không ai chăm sóc

Lão kinh hoàng giật lùi lại, vì cảnh vật đã thay đổi, và giờ lão gần như chạm vào một cái giường. Một cái giường trơ trụi, không màn, trên đó, dưới một tấm khăn trải rách nát, có một thứ gì đó nằm phủ kín, tuy câm lặng nhưng tự nói lên mình bằng một thứ ngôn ngữ khủng khiếp.

Căn phòng rất tối, tối quá không nhìn rõ được gì, dù Cờ-rút vẫn đưa mắt nhìn quanh theo một thôi thúc thầm kín, nóng lòng muốn biết đây là loại phòng gì. Một tia sáng nhợt nhạt, dâng lên từ bầu trời bên ngoài, rọi thẳng xuống giường. Và trên giường, bị cướp bóc, bị bỏ mặc, không ai canh, không ai khóc, không ai đoái hoài, là thi thể của người đàn ông ấy.

Cờ-rút liếc về phía Bóng ma. Bàn tay vững vàng của nó chỉ vào phía đầu. Tấm phủ được đắp cẩu thả đến nỗi chỉ cần nhấc lên một chút, chỉ cần Cờ-rút cử động một ngón tay, là gương mặt sẽ lộ ra. Lão nghĩ tới điều ấy, cảm thấy làm thế dễ biết bao, và khao khát làm thế. Nhưng lão chẳng có sức kéo tấm khăn ra, cũng như chẳng có sức đuổi bóng ma bên cạnh mình đi.

Ôi Thần Chết lạnh lẽo, lạnh lẽo, cứng đờ, khủng khiếp, hãy dựng bàn thờ của ngươi ở đây, và trang hoàng nó bằng mọi nỗi kinh hoàng ngươi có trong tay. Vì đây là địa hạt của ngươi! Nhưng trên mái đầu được yêu thương, được tôn kính và trọng vọng, ngươi chẳng thể bắt một sợi tóc nào phục vụ những mục đích ghê rợn của ngươi, hay làm một nét mặt nào trở nên đáng ghét. Không phải vì bàn tay nặng trĩu và sẽ rơi xuống khi buông ra. Không phải vì trái tim và mạch đập đã ngừng. Mà vì bàn tay ấy ĐÃ TỪNG rộng mở, hào phóng và chân thật. Trái tim ấy đã từng dũng cảm, ấm áp và dịu dàng. Và mạch đập ấy là mạch đập của một con người. Hãy đánh xuống, hỡi Bóng tối, đánh xuống đi! Và hãy nhìn những việc tốt của người ấy nảy lên từ vết thương, để gieo vào thế gian sự sống bất diệt!

Chẳng có giọng nói nào thốt ra những lời ấy bên tai Cờ-rút, vậy mà lão vẫn nghe thấy chúng khi nhìn vào chiếc giường. Lão nghĩ, nếu người này có thể sống dậy lúc này, thì những ý nghĩ đầu tiên của ông ta sẽ là gì? Lòng tham, sự đối xử khắc nghiệt, những mối lo bủn xỉn? Chúng đã đưa ông ta tới một kết cục thật là giàu có!

Ông ta nằm đó, trong căn nhà trống trải tối tăm, chẳng có một người đàn ông, một người đàn bà hay một đứa trẻ nào nói rằng ông ấy đã tốt với tôi trong việc này việc kia, và vì nhớ một lời tử tế ấy tôi sẽ tốt với ông ấy. Một con mèo đang cào cửa, và có tiếng chuột gặm dưới phiến đá lò sưởi. Chúng muốn gì trong căn phòng có người chết ấy, và vì sao chúng bồn chồn, xao động như vậy, Cờ-rút không dám nghĩ.

Lão nói:

– Hồn Linh! Đây là một nơi đáng sợ. Rời khỏi nó, tôi sẽ không bỏ lại bài học của nó đâu, xin ngài tin tôi. Chúng ta đi thôi!

Hồn Linh vẫn chỉ ngón tay bất động vào phía đầu.

Cờ-rút đáp:

– Tôi hiểu ý ngài, và tôi sẽ làm nếu tôi có thể. Nhưng tôi không có sức, Hồn Linh ạ. Tôi không có sức.

Nó lại như đang nhìn lão.

Cờ-rút nói, hết sức đau khổ:

– Nếu trong thành phố này có ai đó xúc động vì cái chết của người này, xin ngài cho tôi xem người ấy, Hồn Linh, tôi van ngài!

Bóng ma giang tấm áo đen của nó ra trước mặt lão trong chốc lát, như một đôi cánh. Rồi thu áo lại, nó để lộ ra một căn phòng giữa ban ngày, nơi có một người mẹ cùng các con.

Chị đang chờ một ai đó, và chờ đợi với sự nôn nóng lo âu. Vì chị đi lên đi xuống trong phòng, giật mình vì mọi tiếng động, nhìn ra cửa sổ, liếc nhìn đồng hồ, cố ngồi khâu nhưng vô ích, và gần như không chịu nổi tiếng lũ trẻ đang chơi đùa.

Cuối cùng tiếng gõ cửa chờ đợi bấy lâu cũng vang lên. Chị vội ra cửa đón chồng. Một người đàn ông có gương mặt mệt mỏi vì lo âu và chán nản, dù anh còn trẻ. Lúc này trên gương mặt ấy có một vẻ khác thường. Một thứ niềm vui nghiêm trang mà anh thấy xấu hổ, và cố gắng đè nén.

Anh ngồi vào bữa ăn đã được để dành cho anh bên lò sưởi. Và khi chị khẽ hỏi có tin gì không, mà chị chỉ hỏi sau một hồi im lặng lâu, anh có vẻ lúng túng không biết trả lời thế nào.

Để giúp anh, chị hỏi:

– Tin tốt hay xấu?

Anh đáp:

– Xấu.

– Chúng ta khánh kiệt hoàn toàn rồi sao?

– Không. Vẫn còn hy vọng, Ca-rô-lin ạ.

Chị sững sờ nói:

– Nếu ông ta mủi lòng thì còn! Chẳng có gì là hết hy vọng, nếu một phép màu như thế xảy ra.

Chồng chị nói:

– Ông ta không còn mủi lòng được nữa. Ông ta chết rồi.

Chị là một người hiền lành và nhẫn nại, nếu gương mặt chị nói thật. Nhưng trong thâm tâm chị thấy biết ơn khi nghe tin ấy, và chị chắp tay nói ra điều đó. Ngay sau đó chị cầu xin tha thứ, và thấy ân hận. Nhưng điều đầu tiên mới là cảm xúc thật của trái tim chị.

– Những gì người đàn bà nửa say nửa tỉnh mà anh kể với em tối qua đã nói với anh, khi anh cố gặp ông ta để xin hoãn thêm một tuần, mà anh cứ tưởng chỉ là một cái cớ để tránh mặt anh, hoá ra lại hoàn toàn là thật. Lúc ấy ông ta không chỉ ốm nặng mà còn đang hấp hối.

– Món nợ của chúng ta sẽ chuyển sang cho ai?

– Anh không biết. Nhưng trước lúc ấy chúng ta sẽ có đủ tiền. Mà dù không có, thì cũng phải xui xẻo lắm mới gặp phải một chủ nợ tàn nhẫn như thế ở người kế tục ông ta. Đêm nay chúng ta có thể ngủ với lòng nhẹ nhõm, Ca-rô-lin ạ!

Phải. Dù họ có cố làm dịu nó đi thế nào, lòng họ cũng nhẹ nhõm hơn. Gương mặt lũ trẻ, đang im lặng xúm quanh để nghe điều chúng chẳng hiểu mấy, cũng rạng rỡ hơn. Và đó là một mái nhà hạnh phúc hơn nhờ cái chết của người đàn ông kia! Cảm xúc duy nhất mà Hồn Linh có thể cho lão xem, do sự việc ấy gây ra, là niềm vui.

Cờ-rút nói:

– Xin cho tôi thấy chút dịu dàng nào đó gắn với một cái chết. Không thì căn phòng tối tăm chúng ta vừa rời khỏi, Hồn Linh ạ, sẽ mãi mãi hiện ra trước mắt tôi.

Hồn Linh dẫn lão qua mấy con phố quen thuộc với bước chân lão. Và trong khi họ đi, Cờ-rút nhìn chỗ này chỗ kia để tìm mình, nhưng chẳng thấy mình ở đâu cả. Họ bước vào nhà anh Bốp Cờ-rát-chít nghèo khổ, căn nhà lão đã đến thăm lúc trước, và thấy người mẹ cùng các con đang ngồi quanh lò sưởi.

Yên lặng. Rất yên lặng. Mấy đứa nhỏ nhà Cờ-rát-chít vốn ồn ào ngồi im như tượng trong một góc, ngước nhìn Pi-tơ, người đang có một cuốn sách trước mặt. Người mẹ và các con gái đang mải khâu vá. Nhưng chắc chắn họ yên lặng lắm!

“Và Người bế một đứa trẻ, đặt nó vào giữa bọn họ.”

Cờ-rút đã nghe những lời ấy ở đâu? Lão đâu có mơ thấy chúng. Hẳn cậu bé đã đọc to chúng lên, khi lão và Hồn Linh bước qua ngưỡng cửa. Sao cậu không đọc tiếp?

Người mẹ đặt đồ khâu lên bàn, đưa tay lên mặt.

Chị nói:

– Cái màu này làm mẹ đau mắt.

Cái màu ư? À, Tim Tí Hon tội nghiệp!

Vợ anh Cờ-rát-chít nói:

– Giờ mắt mẹ lại đỡ rồi. Dưới ánh nến nó làm mắt mẹ yếu đi. Và có cho cả thế giới mẹ cũng không muốn để bố các con thấy mắt mẹ yếu đi khi bố về. Chắc cũng sắp đến giờ bố về rồi.

Pi-tơ gấp sách lại, đáp:

– Quá giờ rồi thì đúng hơn. Nhưng con nghĩ mấy tối nay bố đi chậm hơn trước một chút, mẹ ạ.

Họ lại rất yên lặng. Cuối cùng chị nói, bằng một giọng vững vàng, vui vẻ, chỉ run lên một lần:

– Mẹ từng thấy bố đi với… mẹ từng thấy bố cõng Tim Tí Hon trên vai mà đi, nhanh lắm.

Pi-tơ kêu lên:

– Con cũng thấy thế. Thường xuyên.

Một đứa khác thốt lên:

– Con cũng thấy thế.

Ai cũng thấy thế cả.

Chị nói tiếp, vẫn chăm chú vào đồ khâu:

– Nhưng em nó nhẹ lắm, và bố thương em đến thế, nên chẳng thấy mệt gì: chẳng mệt gì. Kìa bố các con về đến cửa rồi!

Chị vội ra đón anh. Và anh Bốp nhỏ bé quàng khăn, anh cần cái khăn ấy, anh chàng tội nghiệp, bước vào. Trà của anh đã sẵn sàng trên giá lò sưởi, và cả nhà tranh nhau xem ai được giúp anh nhiều nhất. Rồi hai đứa nhỏ nhà Cờ-rát-chít trèo lên đầu gối anh, mỗi đứa áp một bên má nhỏ vào mặt anh, như muốn nói: “Bố đừng để tâm. Bố đừng buồn!”

Anh Bốp rất vui vẻ với chúng, và nói năng dễ chịu với cả nhà. Anh nhìn đồ khâu trên bàn, khen chị Cờ-rát-chít và các con gái chăm chỉ, nhanh tay. Anh bảo họ sẽ xong từ lâu trước Chủ nhật.

Vợ anh nói:

– Chủ nhật! Thế hôm nay anh đã đi rồi à, anh Rô-bớt?

Anh Bốp đáp:

– Ừ, em yêu. Giá mà em đi được. Nhìn thấy chỗ ấy xanh tươi thế nào hẳn sẽ tốt cho em. Nhưng em sẽ thường xuyên được thấy nó thôi. Anh đã hứa với con là Chủ nhật nào anh cũng sẽ đi bộ tới đó. Con bé bỏng, bé bỏng của bố!

Anh Bốp kêu lên:

– Con bé bỏng của bố!

Anh oà khóc. Anh không cầm lòng được. Nếu anh cầm lòng được, có lẽ anh và con anh còn xa nhau hơn bây giờ.

Anh rời phòng, đi lên gác, vào căn phòng phía trên, được thắp đèn vui vẻ và treo đồ trang trí Giáng sinh. Có một chiếc ghế kê sát bên cạnh đứa bé, và có dấu hiệu là ai đó vừa ngồi đó lúc nãy. Anh Bốp tội nghiệp ngồi xuống ghế, và sau khi nghĩ ngợi một lúc và lấy lại bình tĩnh, anh hôn lên khuôn mặt nhỏ. Anh đã chấp nhận điều đã xảy ra, và đi xuống, lòng đã khá thanh thản.

Họ ngồi quây quần bên lò sưởi trò chuyện, các cô con gái và người mẹ vẫn làm việc. Anh Bốp kể cho họ nghe về lòng tốt phi thường của cháu trai ông Cờ-rút, người anh mới gặp có một lần. Hôm nay gặp anh ngoài phố, thấy anh trông hơi…

Anh Bốp nói:

– Chỉ hơi buồn một chút thôi, các con biết đấy.

… anh ấy hỏi có chuyện gì làm anh phiền muộn. Anh Bốp kể:

– Thế là bố kể với anh ấy, vì anh ấy là quý ông ăn nói dễ chịu nhất mà các con từng nghe. Anh ấy bảo: “Tôi thành thật lấy làm tiếc, anh Cờ-rát-chít, và thành thật thương cho người vợ tốt của anh.” Nhân tiện, không hiểu sao anh ấy lại biết được điều ấy nhỉ.

– Biết điều gì cơ, anh?

Anh Bốp đáp:

– Thì biết rằng em là một người vợ tốt.

Pi-tơ nói:

– Ai mà chẳng biết điều đó!

Anh Bốp kêu lên:

– Con nhận xét giỏi lắm! Bố mong là mọi người đều biết. Anh ấy bảo: “Thành thật thương cho người vợ tốt của anh. Nếu tôi có thể giúp gì được anh,” vừa nói anh ấy vừa đưa bố tấm danh thiếp, “thì tôi sống ở đây. Xin cứ tới tìm tôi.” Này, điều làm bố thấy thật dễ chịu không phải vì những gì anh ấy có thể làm cho chúng ta, mà vì cái cách tử tế của anh ấy. Thật cứ như thể anh ấy đã biết Tim Tí Hon của chúng ta, và cùng cảm thông với chúng ta.

Chị Cờ-rát-chít nói:

– Em chắc anh ấy là người tốt!

Anh Bốp đáp:

– Em mà gặp và nói chuyện với anh ấy thì em còn chắc hơn nữa. Anh sẽ chẳng ngạc nhiên chút nào, nhớ lời anh nói đấy, nếu anh ấy tìm cho Pi-tơ một chỗ làm tốt hơn.

Chị Cờ-rát-chít nói:

– Nghe chưa, Pi-tơ.

Một cô con gái kêu lên:

– Rồi anh Pi-tơ sẽ có người yêu, và ra ở riêng cho mà xem.

Pi-tơ nhe răng cười, đáp:

– Thôi đi!

Anh Bốp nói:

– Chuyện ấy cũng có thể lắm, một ngày nào đó. Dù còn khối thời gian cho chuyện ấy, con ạ. Nhưng dù chúng ta xa nhau thế nào và khi nào đi nữa, bố chắc rằng không ai trong chúng ta quên Tim Tí Hon tội nghiệp, phải không, hay quên cuộc chia ly đầu tiên này trong nhà mình?

Cả nhà kêu lên:

– Không bao giờ, bố ạ!

Anh Bốp nói:

– Và bố biết, bố biết, các con yêu quý, rằng khi chúng ta nhớ lại em đã nhẫn nại và hiền lành thế nào, dù em chỉ là một đứa bé, bé bỏng, thì chúng ta sẽ không dễ gì cãi cọ với nhau, mà quên mất Tim Tí Hon tội nghiệp.

Cả nhà lại kêu lên:

– Không, không bao giờ, bố ạ!

Anh Bốp nhỏ bé nói:

– Bố rất hạnh phúc. Bố rất hạnh phúc!

Chị Cờ-rát-chít hôn anh, các cô con gái hôn anh, hai đứa nhỏ nhà Cờ-rát-chít hôn anh, còn Pi-tơ và anh bắt tay nhau. Hỡi linh hồn của Tim Tí Hon, bản chất trẻ thơ của em đến từ Thượng đế!

Cờ-rút nói:

– Hỡi Bóng ma, có điều gì đó báo cho tôi biết giờ chia tay của chúng ta đã gần. Tôi biết thế, nhưng không biết vì sao. Hãy nói cho tôi biết người đàn ông chúng ta thấy nằm chết ấy là ai?

Hồn Linh Giáng sinh Tương lai đưa lão đi như trước, dù lão nghĩ là vào một thời điểm khác. Thật vậy, những cảnh sau này dường như chẳng theo thứ tự nào, chỉ biết chúng đều thuộc về Tương lai. Nó đưa lão tới những chỗ những người làm ăn hay lui tới, nhưng không cho lão thấy chính mình. Thật ra Hồn Linh chẳng dừng lại vì điều gì, mà cứ thẳng tiến, như tới cái đích lão vừa mong muốn, cho tới khi Cờ-rút van nó dừng lại một lát.

Cờ-rút nói:

– Cái sân này, cái sân chúng ta đang vội vã đi qua, là nơi tôi làm việc, đã từ lâu lắm rồi. Tôi thấy ngôi nhà. Xin cho tôi được thấy mình sẽ ra sao trong những ngày sắp tới!

Hồn Linh dừng lại. Bàn tay chỉ về một hướng khác.

Cờ-rút kêu lên:

– Ngôi nhà ở đằng kia. Sao ngài lại chỉ đi chỗ khác?

Ngón tay không lay chuyển chẳng thay đổi gì.

Cờ-rút vội tới bên cửa sổ phòng giấy của mình, nhìn vào. Đó vẫn là một phòng giấy, nhưng không phải của lão. Đồ đạc không còn như cũ, và người ngồi trên ghế không phải là lão. Bóng ma vẫn chỉ như trước.

Lão lại đi theo nó, tự hỏi vì sao mình không có ở đó và mình đã đi đâu, theo nó cho tới khi họ tới một cánh cổng sắt. Lão dừng lại nhìn quanh trước khi bước vào.

Một nghĩa địa nhà thờ. Vậy ra đây, con người khốn khổ mà giờ lão sắp biết tên đang nằm dưới lòng đất. Đó là một nơi xứng đáng. Bị nhà cửa vây quanh. Cỏ và cỏ dại mọc tràn lan, thứ cây cối mọc lên từ cái chết của thực vật chứ không phải từ sự sống. Nghẹt thở vì chôn quá nhiều. Béo phì vì no nê. Một nơi xứng đáng!

Hồn Linh đứng giữa những ngôi mộ, chỉ xuống Một ngôi. Lão run rẩy tiến về phía đó. Bóng ma vẫn y như trước, nhưng lão sợ rằng mình thấy một ý nghĩa mới trong hình dáng trang nghiêm của nó.

Cờ-rút nói:

– Trước khi tôi tới gần tấm bia ngài đang chỉ, xin trả lời tôi một câu hỏi. Đây là những bóng hình của những điều Sẽ xảy ra, hay chỉ là bóng hình của những điều Có thể xảy ra?

Hồn Linh vẫn chỉ xuống ngôi mộ cạnh chỗ nó đứng.

Cờ-rút nói:

– Đường đi của con người báo trước những kết cục nhất định, mà nếu cứ kiên trì đi theo, họ sẽ phải tới. Nhưng nếu rẽ khỏi những con đường ấy, kết cục sẽ thay đổi. Xin hãy nói rằng những gì ngài cho tôi xem cũng như vậy!

Hồn Linh vẫn bất động như trước.

Cờ-rút bò về phía nó, run rẩy suốt đường đi. Và theo ngón tay, lão đọc trên tấm bia của ngôi mộ bị bỏ mặc ấy tên của chính mình: Ê-BƠ-NÊ-DƠ CỜ-RÚT.

Lão quỳ xuống, kêu lên:

– Có phải tôi là người nằm trên giường ấy không?

Ngón tay chỉ từ ngôi mộ sang lão, rồi chỉ trở lại.

– Không, Hồn Linh! Ôi không, không!

Ngón tay vẫn ở đó.

Lão nắm chặt lấy áo nó, kêu lên:

– Hồn Linh! Hãy nghe tôi! Tôi không còn là con người tôi đã là. Tôi sẽ không là con người mà lẽ ra tôi đã phải là nếu không có cuộc gặp gỡ này. Sao lại cho tôi xem điều này, nếu tôi đã hết hy vọng!

Lần đầu tiên bàn tay dường như run lên.

Lão nói tiếp, ngã sụp xuống đất trước nó:

– Hồn Linh tốt bụng! Bản chất của ngài đang cầu xin cho tôi, và thương xót tôi. Xin hãy cam đoan với tôi rằng tôi vẫn có thể thay đổi những bóng hình ngài đã cho tôi xem, bằng một cuộc đời đổi khác!

Bàn tay tốt bụng run rẩy.

– Tôi sẽ tôn kính Giáng sinh trong lòng, và cố giữ nó suốt cả năm. Tôi sẽ sống trong Quá khứ, Hiện tại và Tương lai. Các Hồn Linh của cả Ba sẽ cùng nỗ lực trong tôi. Tôi sẽ không khép lòng trước những bài học họ dạy. Ôi, xin hãy nói rằng tôi có thể xoá đi dòng chữ trên tấm bia này!

Trong cơn đau đớn, lão nắm lấy bàn tay ma. Nó tìm cách giằng ra, nhưng lão mạnh mẽ trong lời van xin của mình, và giữ chặt nó. Hồn Linh, còn mạnh hơn, đẩy lão ra.

Giơ hai tay lên trong lời cầu nguyện cuối cùng xin được đổi số phận, lão thấy chiếc mũ trùm và tấm áo của Bóng ma biến đổi. Nó co lại, sụp xuống, thu nhỏ dần thành một cái cột giường.

— Hết chương 9 —