Khúc bốn: Hồn Linh cuối cùng

Chương 8: Khúc bốn: Hồn Linh cuối cùng

Bóng ma chậm rãi, trang nghiêm, lặng lẽ tiến lại gần. Khi nó tới gần, Cờ-rút quỳ một gối xuống. Vì ngay trong bầu không khí mà Hồn Linh này đi qua, dường như nó cũng rải ra sự u ám và bí ẩn.

Nó được bọc trong một tấm áo đen thẫm, che kín đầu, mặt, thân hình, chẳng để lộ ra gì ngoài một bàn tay đang chìa ra. Nếu không có bàn tay ấy, khó mà tách được hình bóng nó ra khỏi đêm, và phân biệt nó với bóng tối đang bao quanh nó.

Lão cảm thấy nó cao lớn và oai nghiêm khi nó đến bên cạnh lão, và sự hiện diện bí ẩn của nó làm lão tràn ngập một nỗi sợ hãi trang nghiêm. Lão không biết gì thêm, vì Hồn Linh chẳng nói cũng chẳng cử động.

Cờ-rút nói:

– Có phải tôi đang đứng trước Hồn Linh Giáng sinh Tương lai không?

Hồn Linh không đáp, chỉ đưa tay chỉ về phía trước.

Cờ-rút nói tiếp:

– Ngài sắp cho tôi xem những bóng hình của những điều chưa xảy ra, nhưng sẽ xảy ra trong thời gian trước mặt chúng ta. Có phải thế không, Hồn Linh?

Phần trên của tấm áo co lại trong các nếp gấp một thoáng, như thể Hồn Linh vừa gật đầu. Đó là câu trả lời duy nhất lão nhận được.

Dù đến lúc này đã khá quen với bạn đồng hành ma quái, Cờ-rút vẫn sợ cái hình bóng im lặng ấy đến nỗi chân lão run lẩy bẩy, và lão thấy mình hầu như không đứng vững khi chuẩn bị đi theo nó. Hồn Linh dừng lại một lát, như để nhận ra tình trạng của lão, và cho lão thời gian hồi lại.

Nhưng Cờ-rút lại càng tệ hơn vì thế. Lão rùng mình vì một nỗi kinh hoàng mơ hồ, khi biết rằng sau tấm vải liệm tối tăm kia có những con mắt ma quái đang chăm chú nhìn mình, trong khi lão, dù căng mắt hết cỡ, cũng chẳng thấy gì ngoài một bàn tay ma và một đống đen lớn.

Lão kêu lên:

– Hồn Linh Tương lai! Tôi sợ ngài hơn mọi bóng ma tôi đã gặp. Nhưng vì tôi biết mục đích của ngài là làm điều tốt cho tôi, và vì tôi hy vọng được sống để trở thành một con người khác với con người tôi đã là, tôi sẵn sàng đi cùng ngài, và đi với lòng biết ơn. Ngài không nói với tôi sao?

Nó không trả lời lão. Bàn tay vẫn chỉ thẳng về phía trước.

Cờ-rút nói:

– Đi thôi! Đi thôi! Đêm đang tàn nhanh, và tôi biết đó là thời gian quý giá với tôi. Đi thôi, Hồn Linh!

Bóng ma rời đi như khi nó đã tiến tới lão. Cờ-rút theo sau trong cái bóng của tấm áo nó, mà lão nghĩ đang nâng lão lên và mang lão đi.

Họ dường như chẳng phải đi vào thành phố. Đúng hơn là thành phố dường như tự mọc lên quanh họ, và tự bao bọc lấy họ. Nhưng họ đã ở đó, ngay giữa lòng nó. Ở Sở Giao dịch, giữa những nhà buôn đang vội vã đi lên đi xuống, xóc tiền leng keng trong túi, chuyện trò thành từng nhóm, xem đồng hồ, trầm ngâm mân mê những con dấu vàng to tướng của mình, đại loại thế, như Cờ-rút vẫn thường thấy họ.

Hồn Linh dừng lại bên một nhóm nhỏ những người làm ăn. Thấy bàn tay chỉ về phía họ, Cờ-rút bước tới để nghe họ nói chuyện.

Một người đàn ông to béo có cái cằm khổng lồ nói:

– Không, tôi chẳng biết gì nhiều về chuyện ấy, bên nào cũng thế. Tôi chỉ biết là ông ta chết rồi.

Một người khác hỏi:

– Ông ta chết khi nào?

– Tối qua, tôi nghĩ thế.

Người thứ ba vừa hỏi vừa lấy một nhúm thuốc hít thật to từ một hộp thuốc hít rất lớn:

– Sao, ông ta bị làm sao vậy? Tôi cứ tưởng ông ta chẳng bao giờ chết.

Người thứ nhất ngáp một cái, đáp:

– Có trời biết.

Một quý ông mặt đỏ, có cái mụn thịt lủng lẳng ở đầu mũi, rung rinh như yếm con gà tây, hỏi:

– Ông ta làm gì với tiền của mình?

Người cằm to lại ngáp, đáp:

– Tôi chưa nghe nói. Có lẽ để lại cho công ty của ông ta. Ông ta không để lại cho tôi. Tôi chỉ biết có thế.

Câu bông đùa ấy được mọi người đón nhận bằng một tràng cười.

Người ấy lại nói:

– Chắc sẽ là một đám tang rẻ tiền lắm đây. Vì thề có trời, tôi chẳng biết ai sẽ đi đưa. Hay ta lập một nhóm rồi tình nguyện đi nhỉ?

Quý ông có cái mụn thịt ở mũi nhận xét:

– Tôi không ngại đi nếu có bữa trưa. Nhưng nếu tôi góp mặt thì phải được cho ăn.

Lại một tràng cười nữa.

Người thứ nhất nói:

– Thôi được, rốt cuộc tôi là người vô tư nhất trong số các ông. Vì tôi chẳng bao giờ đeo găng tay đen, và chẳng bao giờ ăn trưa. Nhưng tôi sẽ xin đi, nếu có ai khác đi. Nghĩ lại thì tôi chẳng chắc là mình không phải bạn thân nhất của ông ta. Vì hễ gặp nhau là chúng tôi lại dừng lại nói chuyện. Chào nhé!

Người nói và người nghe tản đi, hoà vào những nhóm khác. Cờ-rút biết những người này, và nhìn về phía Hồn Linh để chờ một lời giải thích.

Bóng ma lướt vào một con phố. Ngón tay nó chỉ vào hai người đang gặp nhau. Cờ-rút lại lắng nghe, nghĩ rằng lời giải thích có thể nằm ở đây.

Lão cũng biết rất rõ những người này. Họ là những người làm ăn, rất giàu có, và rất quan trọng. Lão đã luôn cố giữ để được họ coi trọng. Về mặt làm ăn thôi, nghĩa là thế. Hoàn toàn về mặt làm ăn.

Một người nói:

– Anh khoẻ chứ?

Người kia đáp:

– Anh khoẻ chứ?

Người thứ nhất nói:

– Thế đấy! Rốt cuộc lão Quỷ già cũng đã đòi được của mình về, hả?

Người thứ hai đáp:

– Tôi cũng nghe nói thế. Lạnh nhỉ?

– Đúng thời tiết mùa Giáng sinh. Tôi đoán anh không trượt băng?

– Không. Không. Có việc khác phải nghĩ. Chào anh!

Không thêm một lời. Đó là cuộc gặp gỡ, cuộc trò chuyện và cuộc chia tay của họ.

Lúc đầu Cờ-rút hơi ngạc nhiên vì Hồn Linh lại coi trọng những cuộc trò chuyện có vẻ vụn vặt như thế. Nhưng tin chắc rằng chúng phải có một mục đích ẩn giấu nào đó, lão bắt đầu suy xét xem mục đích ấy có thể là gì. Khó mà cho rằng chúng có liên quan gì tới cái chết của Gia-cốp, người cộng sự cũ của lão, vì đó là Quá khứ, còn địa hạt của Hồn Linh này là Tương lai. Lão cũng chẳng nghĩ ra ai có liên quan trực tiếp tới mình để áp những lời ấy vào. Nhưng chẳng chút nghi ngờ rằng dù chúng nói về ai, thì chúng cũng chứa một bài học ngầm cho việc cải thiện bản thân lão, lão quyết tâm ghi nhớ từng lời mình nghe, từng điều mình thấy. Và nhất là chú ý quan sát bóng hình của chính mình khi nó xuất hiện. Vì lão mong rằng cách cư xử của bản thân lão trong tương lai sẽ cho lão manh mối mà lão còn thiếu, và làm cho lời giải của những câu đố này trở nên dễ dàng.

Lão nhìn quanh ngay tại chỗ ấy để tìm hình ảnh của chính mình. Nhưng một người khác đang đứng ở góc quen thuộc của lão, và dù đồng hồ chỉ đúng giờ lão vẫn thường có mặt ở đó, lão chẳng thấy ai giống mình trong đám đông đang ùa vào qua cổng. Tuy vậy, điều ấy chẳng làm lão ngạc nhiên mấy. Vì lão vẫn đang nghĩ tới việc thay đổi cuộc đời, và nghĩ, và mong rằng mình đang thấy những quyết tâm mới mẻ của mình được thực hiện ở đây.

Lặng lẽ và tối tăm, Bóng ma đứng bên lão, bàn tay chìa ra. Khi lão bừng tỉnh khỏi cuộc tìm kiếm trầm tư của mình, lão tưởng như, từ cái hướng của bàn tay và vị trí của nó so với mình, những Con mắt Vô hình đang nhìn lão chằm chằm. Điều ấy làm lão rùng mình, thấy lạnh buốt.

Họ rời cảnh nhộn nhịp ấy, đi vào một khu tăm tối của thành phố, nơi Cờ-rút chưa bao giờ đặt chân tới, dù lão biết nó nằm ở đâu và tiếng xấu của nó. Đường sá bẩn thỉu và chật hẹp. Cửa hàng và nhà cửa tồi tàn. Người ở đây nửa trần truồng, say xỉn, lết dép, xấu xí. Những ngõ hẻm và cổng vòm, như bao nhiêu hố phân, nôn ra những thứ ghê tởm của chúng, mùi hôi, rác rưởi, và cả những kiếp người, lên những con phố ngoằn ngoèo. Cả khu bốc lên mùi tội ác, bẩn thỉu và khốn khổ.

Sâu trong cái ổ của những kẻ tai tiếng ấy, có một cửa hàng thấp lè tè, chìa ra dưới một mái hiên dốc, nơi người ta mua sắt vụn, giẻ rách cũ, chai lọ, xương xẩu và lòng mỡ nhầy nhụa. Trên sàn bên trong chất từng đống chìa khoá gỉ, đinh, xích, bản lề, giũa, cân, quả cân và đủ loại sắt vụn. Những bí mật mà ít ai muốn soi xét được sinh ra và giấu kín trong những núi giẻ rách nhếch nhác, những khối mỡ thối rữa, những nấm mồ xương. Ngồi giữa đống hàng mình buôn bán, bên một cái bếp than xây bằng gạch cũ, là một lão già tóc bạc gian xảo, gần bảy mươi tuổi. Lão đã tự che mình khỏi khí lạnh bên ngoài bằng một tấm rèm hôi hám chắp vá đủ thứ giẻ, treo trên một sợi dây. Và lão đang hút tẩu trong tất cả sự sung sướng của một cuộc đời về hưu yên ả.

Cờ-rút và Bóng ma tới trước mặt người này, đúng lúc một người đàn bà mang một bọc nặng lén lút bước vào cửa hàng. Nhưng chị ta vừa bước vào thì một người đàn bà khác, cũng mang bọc như thế, cũng bước vào. Và theo sát sau chị ta là một người đàn ông mặc đồ đen đã bạc màu. Ông ta giật mình khi thấy họ, cũng chẳng kém họ giật mình khi nhận ra nhau. Sau một lúc ngẩn người kinh ngạc, mà lão già cầm tẩu cũng góp phần, cả ba phá lên cười.

Người đàn bà vào trước kêu lên:

– Cứ để mụ giúp việc là người thứ nhất! Cứ để mụ giặt thuê là người thứ hai! Và cứ để anh làm công nhà đòn là người thứ ba. Này, lão Giô, có dịp may đây! Cả ba chúng tôi lại gặp nhau ở đây mà chẳng hẹn trước!

Lão Giô bỏ tẩu khỏi miệng, nói:

– Các người chẳng thể gặp nhau ở chỗ nào tốt hơn. Vào phòng khách đi. Chị thì đã được vào tự do từ lâu rồi, chị biết đấy. Còn hai người kia cũng chẳng phải người lạ. Chờ tôi đóng cửa hàng đã. Chà! Nó kêu ken két làm sao! Tôi tin là ở đây chẳng có miếng kim loại nào gỉ bằng bản lề của chính nó. Và tôi chắc ở đây chẳng có cái xương nào già bằng xương tôi. Ha, ha! Chúng ta ai cũng hợp với nghề của mình, chúng ta thật xứng đôi. Vào phòng khách đi. Vào phòng khách đi.

Phòng khách là khoảng trống sau tấm bình phong giẻ rách. Lão già cời lửa lại bằng một thanh chặn thảm cầu thang cũ, và sau khi dùng ống tẩu khêu ngọn đèn ám khói của mình, vì lúc ấy là ban đêm, lão lại ngậm tẩu vào miệng.

Trong khi lão làm thế, người đàn bà đã lên tiếng lúc nãy ném bọc của mình xuống sàn, ngồi phịch xuống một cái ghế đẩu với vẻ khoe khoang, khoanh hai khuỷu tay trên đầu gối, nhìn hai người kia với vẻ thách thức trơ tráo.

Chị ta nói:

– Thì đã sao! Thì đã sao, bà Đin-bơ? Ai cũng có quyền lo cho thân mình. Lão ta lúc nào cũng làm thế.

Mụ giặt thuê nói:

– Đúng thế thật! Chẳng ai hơn được lão.

– Thế thì đừng đứng đó trợn mắt như sợ hãi thế, bà kia. Ai biết được? Tôi đoán chúng ta sẽ chẳng bới móc lỗi của nhau chứ?

Bà Đin-bơ và người đàn ông cùng nói:

– Không, chắc chắn không! Chúng tôi mong là không.

Người đàn bà kêu lên:

– Thế thì tốt! Thế là đủ. Ai thiệt hại vì mất vài thứ như thế này? Chắc chẳng phải người chết.

Bà Đin-bơ cười, nói:

– Chắc chắn không.

Người đàn bà nói tiếp:

– Nếu lão muốn giữ chúng sau khi chết, cái lão già keo kiệt độc ác ấy, thì sao lúc sống lão không cư xử cho ra người? Nếu lão cư xử cho ra người thì lúc Thần Chết quật ngã lão, lão đã có ai đó chăm sóc, chứ đâu phải nằm thở hắt những hơi cuối cùng ở đó, một mình một bóng.

Bà Đin-bơ nói:

– Đó là lời nói thật nhất từng được nói ra. Đó là quả báo cho lão.

Người đàn bà đáp:

– Tôi chỉ mong quả báo nặng hơn một chút. Và nó đã nặng hơn đấy, bà cứ tin thế, nếu tôi vớ được thứ gì khác. Mở cái bọc kia ra, lão Giô, và cho tôi biết nó đáng giá bao nhiêu. Cứ nói thẳng ra. Tôi chẳng sợ là người đầu tiên, cũng chẳng sợ họ thấy nó. Tôi tin là chúng ta biết khá rõ rằng trước khi gặp nhau ở đây, chúng ta đều đã tự lấy phần mình. Chẳng có tội gì cả. Mở cái bọc ra, Giô.

Nhưng hai người bạn của chị ta lịch sự đến mức không cho phép thế. Người đàn ông mặc đồ đen bạc màu xông lên trước, đưa ra những thứ ông ta cuỗm được. Chẳng nhiều nhặn gì. Một hai con dấu, một ống đựng bút chì, một đôi khuy tay áo, và một cái trâm cài không đáng giá mấy, thế là hết. Lão Giô xem xét và định giá từng thứ một, rồi lấy phấn viết lên tường số tiền lão sẵn lòng trả cho mỗi món, và cộng lại thành tổng số khi thấy không còn gì nữa.

Lão Giô nói:

– Đó là phần của anh. Và tôi chẳng trả thêm sáu xu nào, dù có bị luộc sống vì không chịu trả. Ai tiếp theo?

Bà Đin-bơ là người tiếp theo. Khăn trải giường và khăn tắm, một ít quần áo, hai cái thìa cà phê bằng bạc kiểu cũ, một cái kẹp đường, và vài đôi ủng. Phần của bà cũng được ghi lên tường theo cùng cách ấy.

Lão Giô nói:

– Tôi lúc nào cũng trả cho các bà quá tay. Đó là điểm yếu của tôi, và đó là cách tôi tự làm mình khánh kiệt. Đó là phần của bà. Nếu bà đòi thêm một xu nữa, mà lại còn bàn cãi, thì tôi sẽ hối hận vì đã quá rộng rãi mà bớt đi nửa đồng crao.

Người đàn bà thứ nhất nói:

– Giờ thì cởi bọc của tôi ra đi, Giô.

Lão Giô quỳ xuống cho tiện mở, và sau khi tháo rất nhiều nút buộc, lôi ra một cuộn vải tối màu lớn và nặng.

Lão Giô nói:

– Cái này gọi là gì đây? Màn giường!

Người đàn bà cười, chồm người về phía trước trên hai cánh tay khoanh lại, đáp:

– À! Màn giường!

Lão Giô nói:

– Chị không định bảo là chị đã tháo chúng xuống, cả khoen lẫn màn, trong khi lão nằm ở đó chứ?

Người đàn bà đáp:

– Có đấy. Sao lại không?

Lão Giô nói:

– Chị sinh ra là để làm giàu, và chắc chắn chị sẽ giàu.

Người đàn bà lạnh lùng đáp:

– Tôi hứa với ông, Giô ạ, chắc chắn tôi sẽ không rụt tay lại khi chỉ cần với ra là có được thứ gì đó, chỉ vì nể một kẻ như lão. Đừng làm rớt dầu lên mấy cái chăn kia đấy.

Lão Giô hỏi:

– Chăn của lão à?

Người đàn bà đáp:

– Thế ông nghĩ của ai nữa? Tôi dám nói là không có chúng lão cũng chẳng bị cảm lạnh đâu.

Lão Giô ngừng tay, ngước lên, nói:

– Tôi mong là lão không chết vì bệnh gì lây lan chứ? Hả?

Người đàn bà đáp:

– Ông đừng sợ chuyện ấy. Tôi chẳng ưa bầu bạn với lão đến mức lảng vảng quanh lão để lấy mấy thứ này nếu lão mắc bệnh ấy. Chà! Ông có thể soi cái áo sơ mi ấy cho tới khi mỏi mắt, nhưng ông sẽ chẳng tìm thấy một lỗ thủng hay một chỗ sờn nào đâu. Đó là cái tốt nhất lão có, mà cũng là cái đẹp nữa. Nếu không có tôi thì người ta đã phí nó đi rồi.

Lão Giô hỏi:

– Chị gọi thế nào là phí nó đi?

Người đàn bà cười, đáp:

– Thì mặc nó cho lão để chôn chứ còn gì. Có kẻ đã ngu đến mức làm thế, nhưng tôi lột nó ra rồi. Nếu vải bông thường mà không đủ tốt cho việc ấy, thì nó chẳng đủ tốt cho việc gì nữa. Cái xác mặc nó cũng vừa vặn y như thế. Lão chẳng thể trông xấu hơn lúc lão mặc cái áo kia.

Cờ-rút kinh hoàng nghe cuộc trò chuyện ấy. Khi họ ngồi quây quanh chiến lợi phẩm của mình, dưới ánh sáng lờ mờ của ngọn đèn của lão già, lão nhìn họ với một sự căm ghét và ghê tởm, mà ngay cả nếu họ là những con quỷ đê tiện đang đem bán chính cái xác ấy, thì cũng khó lòng lớn hơn.

Khi lão Giô lấy ra một cái túi vải nỉ đựng tiền, đếm phần của từng người xuống đất, người đàn bà ấy cười:

– Ha, ha! Thế là hết, các người thấy chưa! Lúc sống lão làm ai cũng sợ mà xa lánh, để khi chết lão làm lợi cho chúng ta! Ha, ha, ha!

Cờ-rút rùng mình từ đầu đến chân, nói:

– Hồn Linh! Tôi hiểu rồi, tôi hiểu rồi. Trường hợp của con người bất hạnh này có thể là của chính tôi. Đời tôi giờ đang đi theo hướng ấy. Lạy Trời nhân từ, cái gì thế này!

— Hết chương 8 —